Khơi nguồn dòng di sản, kiến tạo Hà Nội văn minh
Với Thăng Long - Hà Nội, sông Hồng không chỉ là một dải nước đi qua đô thị. Đó là nơi kinh thành tìm thấy thế đất để định đô, Kẻ Chợ tìm thấy con đường để giao thương; nơi những cộng đồng ven bờ gây dựng làng xóm, nghề nghiệp, tín ngưỡng và lối sống được truyền qua nhiều thế hệ.
Với Thăng Long - Hà Nội, sông Hồng không chỉ là một dải nước đi qua đô thị. Đó là nơi kinh thành tìm thấy thế đất để định đô, Kẻ Chợ tìm thấy con đường để giao thương; nơi những cộng đồng ven bờ gây dựng làng xóm, nghề nghiệp, tín ngưỡng và lối sống được truyền qua nhiều thế hệ. Dòng sông vừa là cảnh quan tự nhiên, vừa là một cấu trúc văn hóa đã góp phần làm nên hình hài và sức sống của Hà Nội.
Nhìn từ cầu Long Biên, sông Hồng không hiện ra như một đường kẻ thẳng trên bản đồ. Dòng nước mở rộng rồi thu hẹp theo bãi bồi, ôm lấy những dải đất canh tác, đi qua mái làng, bến chợ, những vùng cư trú có tuổi đời lâu hơn phần lớn các khu phố của Hà Nội hôm nay. Bên trên dòng sông là các nhịp cầu được bắc qua nhiều thời kỳ; bên dưới là lớp trầm tích của một đô thị đã nhiều lần thay đổi hình hài nhưng chưa bao giờ tách khỏi nguồn nước mẹ.
Trong quá trình đô thị hóa, có thời điểm, Hà Nội quay lưng với dòng sông. Hôm nay, với tầm nhìn chiến lược từ Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị, Luật Thủ đô 2026 và Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, khi Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng được đặt vào trung tâm của một chiến lược phát triển mới, Hà Nội đứng trước cơ hội chưa từng có để tái lập mối quan hệ với dòng sông đã sinh thành nên mình.
Cơ hội ấy không chỉ nằm ở những tuyến đường, công viên, thiết chế văn hóa, hay không gian đô thị mới, mà ở khả năng chuyển hóa chiều sâu văn hiến thành nguồn lực cho sáng tạo, công nghiệp văn hóa, du lịch, dịch vụ và những mô hình kinh tế sáng tạo mới.
Nhưng Trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng, một trong những ý tưởng phát triển đô thị tham vọng nhất của Hà Nội từ trước đến nay, không thể được tạo nên chỉ bằng quy mô đầu tư, hay những công trình biểu tượng. Nó phải bắt rễ từ đặc trưng của dòng sông, từ di sản và đời sống cộng đồng; đồng thời, đủ sức dung chứa những giá trị của thời đại mới, những hình thức sáng tạo mới và những khát vọng phát triển mới.
Câu hỏi quan trọng lúc này không đơn thuần là Hà Nội sẽ xây gì bên sông, mà là thành phố sẽ trở về với dòng sông như thế nào, để không đánh mất những gì đã làm nên chính mình, để người dân được tham gia kiến tạo và hưởng lợi từ chính những giá trị được hình thành, và để một quyết định quy hoạch thực sự hiện thực hóa thành công hành trình kiến tạo “mặt tiền văn hóa” mới cho Thủ đô trong kỷ nguyên mới.
XEM TIẾP
↓
Xuất bản: Tháng 7-2026
