Biến sông Hồng thành biểu tượng phát triển của Thủ đô

Với định hướng khai thác hành lang sinh thái, phát triển đô thị ven sông, bảo vệ không gian nước, kết nối văn hóa - cảnh quan và mở rộng không gian công cộng, Hà Nội hướng tới xây dựng sông Hồng trở thành biểu tượng phát triển mới của Thủ đô, tạo động lực cho tăng trưởng bền vững và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Khai thác hành lang sinh thái, bảo vệ không gian nước

Trong định hướng phát triển mới, sông Hồng được xác định là trục không gian xanh trung tâm của Thủ đô, giữ vai trò quan trọng trong việc bảo vệ hệ sinh thái, điều hòa môi trường, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng sống của người dân. Khác với tư duy khai thác quỹ đất ven sông, Quy hoạch Thủ đô hướng đến phát huy giá trị của không gian nước, cảnh quan và hành lang sinh thái, đồng thời bảo đảm tuyệt đối yêu cầu phòng, chống lũ.

TS Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch Phát triển đô thị Việt Nam cho rằng, khai thác sông Hồng không phải để gia tăng diện tích đất xây dựng mà phải gìn giữ dòng chảy, bảo vệ cảnh quan và tạo lập các không gian phục vụ cộng đồng.

"Khai thác sông Hồng không phải là khai thác để có đất xây dựng, mà là khai thác để vẫn giữ dòng chảy, đưa không gian, cảnh quan, nơi vui chơi giải trí của người dân Thủ đô tốt nhất, kết hợp được giao thông, tất cả khu vực có thể làm cây xanh, công viên cho người dân. Có lẽ đây là đại dự án cảnh quan sông Hồng trong quy hoạch lần này đưa lại cho Thủ đô chúng ta nhiều giá trị về kiến trúc, cảnh quan, sự phát triển về kinh tế tốt nhất", TS Trần Ngọc Chính chia sẻ.

Đồng quan điểm, KTS Nguyễn Tiêu Quốc Đạt, đồng sáng lập Thinkplayground cho rằng, Quy hoạch Thủ đô dành vai trò quan trọng cho hệ thống hành lang xanh và không gian xanh. Trong đó, trục sông Hồng được xác định là khu vực góp phần gia tăng quỹ không gian xanh của thành phố, tạo thêm dư địa phát triển các công viên, không gian mở và nâng cao chất lượng môi trường đô thị.

Những quan điểm trên cho thấy, phát triển sông Hồng không chỉ nhằm khai thác tiềm năng của một dòng sông, mà còn hướng tới xây dựng một hành lang sinh thái liên tục, kết nối hệ thống cây xanh, mặt nước và các không gian công cộng. Đây sẽ là nền tảng để Hà Nội phát triển theo hướng xanh, bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao chất lượng sống cho người dân.

Phát triển đô thị ven sông gắn với không gian công cộng

Một trong những điểm nhấn của Quy hoạch Thủ đô là phát triển đô thị theo hướng mở rộng về hai phía sông Hồng, tạo lập không gian phát triển mới nhưng vẫn bảo đảm hài hòa với điều kiện tự nhiên.

Theo TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch và Phát triển đô thị Việt Nam, việc định hướng phát triển đô thị hai bên sông Hồng đã được nghiên cứu trong nhiều thập kỷ và từng bước được hiện thực hóa qua các giai đoạn quy hoạch.

KTS Đào Ngọc Nghiêm cho biết, quy hoạch năm 1998 là bước ngoặt khi lần đầu tiên xác định hướng phát triển đô thị sang cả hai bên sông Hồng. Trước đó, hàng nghìn năm phát triển đô thị chủ yếu tập trung ở bờ Nam. Sau quy hoạch này, trung tâm Hà Nội được định hướng mở rộng sang cả hai bờ sông; việc thành lập Long Biên năm 2003 cùng với hàng loạt cây cầu vượt sông được xây dựng đã mở ra không gian phát triển mới cho khu vực phía Bắc sông Hồng.

Kế thừa quá trình nghiên cứu kéo dài hơn 30 năm, Quy hoạch Thủ đô tiếp tục khẳng định vai trò của sông Hồng là trục không gian trung tâm, đồng thời tạo lập hệ thống đô thị ven sông hiện đại, gắn với các công viên, quảng trường, không gian mở, giao thông và các dịch vụ công cộng.

Định hướng này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng không gian đô thị mà còn đưa người dân đến gần hơn với dòng sông thông qua hệ thống công viên, đường dạo, quảng trường, bến thủy và các không gian sinh hoạt cộng đồng. Từ một khu vực vốn bị chia cắt bởi hệ thống đê điều, sông Hồng được định hướng trở thành không gian mở, nơi người dân có thể tiếp cận, trải nghiệm và thụ hưởng các giá trị thiên nhiên ngay trong lòng đô thị.

Kết nối văn hóa - cảnh quan, kiến tạo biểu tượng phát triển mới

Không chỉ là trục sinh thái hay không gian phát triển đô thị, sông Hồng còn được định hướng trở thành trục kết nối các giá trị văn hóa, lịch sử và cảnh quan của Thủ đô.

"Có thể nói, trong quy hoạch lần này, trục sinh thái, văn hóa, kinh tế, cảnh quan sông Hồng đã được nâng tầm lên tầm cao mới và xác định là trục trung tâm của thành phố. Thậm chí còn đặt ra vấn đề là biểu tượng phát triển của Thủ đô Hà Nội. Thủ đô đặt ra đối với trục cảnh quan sông Hồng này là trục đặc biệt, nhưng phải kết hợp được với các yếu tố văn hiến, văn minh, sáng tạo. Đây không phải là nguyên tắc mang tính văn bản mà là sự kế thừa hơn 30 năm nghiên cứu về sông Hồng", TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm nhận định.

Ông cũng cho biết, trong nhiều năm, bài toán lớn nhất đối với việc phát triển sông Hồng là yêu cầu bảo đảm hành lang thoát lũ. Quy hoạch lần này đã kế thừa các nghiên cứu trước đây, đồng thời đưa ra hướng tiếp cận mới với mục tiêu cao nhất là bảo đảm an toàn cho người dân, nâng cao chất lượng sống và phát huy giá trị cảnh quan của dòng sông.

Theo định hướng quy hoạch, trục đại lộ cảnh quan sông Hồng sẽ trở thành trục chiến lược của Thủ đô, là trục không gian xanh trung tâm, đồng thời là trục kinh tế, thương mại, dịch vụ và đô thị chủ đạo. Dọc hai bên sông sẽ từng bước hình thành hệ thống công viên tuyến tính, các không gian văn hóa, du lịch, giải trí hướng sông, kết nối các trung tâm phát triển dọc dòng chảy lịch sử.

Việc khai thác hiệu quả hành lang sinh thái, phát triển đô thị ven sông, bảo vệ không gian nước, mở rộng không gian công cộng và phát huy các giá trị văn hóa - cảnh quan không chỉ tạo động lực phát triển mới cho Hà Nội mà còn góp phần hình thành bản sắc riêng của Thủ đô trong giai đoạn phát triển mới.

Khi những định hướng quy hoạch được hiện thực hóa đồng bộ, sông Hồng sẽ không chỉ là dòng chảy xuyên qua thành phố mà còn trở thành biểu tượng phát triển, biểu tượng của một Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại và sáng tạo.