Bài 3: Khi nghị quyết thấm vào từng “tế bào xã hội”
Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh yêu cầu phát triển toàn diện văn hóa, con người Việt Nam trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình. Cùng với đó, Nghị quyết 02- NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới nêu rõ quan điểm xây dựng và phát triển Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", trong đó, phát triển toàn diện văn hóa, con người Thủ đô, phát huy giá trị con người Hà Nội "thanh lịch, văn minh, trách nhiệm, nghĩa tình".
.jpg)
Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam nhấn mạnh yêu cầu phát triển toàn diện văn hóa, con người Việt Nam trên nền tảng hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị văn hóa, hệ giá trị gia đình. Cùng với đó, Nghị quyết số 02-NQ/TW ngày 17-3-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng, phát triển Thủ đô trong kỷ nguyên mới nêu rõ quan điểm xây dựng và phát triển Thủ đô "Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc", trong đó, phát triển toàn diện văn hóa, con người Thủ đô, phát huy giá trị con người Hà Nội "thanh lịch, văn minh, trách nhiệm, nghĩa tình".
Hai nghị quyết đã “thổi một luồng gió mới” vào công tác chăm lo, phát triển gia đình - từng “tế bào”, hạt nhân của xã hội, qua đó, bồi đắp thêm cho hệ giá trị văn hóa Thủ đô, góp phần thực hiện tốt hơn những yêu cầu mà kỷ nguyên mới đặt ra.
Theo PGS. TS Nguyễn Đức Chiện, Phó Viện trưởng Viện Xã hội học và Tâm lý học (Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam), điểm “gặp gỡ” có ý nghĩa chiến lược của Nghị quyết số 80-NQ/TW và Nghị quyết số 02-NQ/TW là con người không chỉ là đối tượng thụ hưởng thành quả phát triển, mà còn là chủ thể sáng tạo ra các giá trị văn hóa, kinh tế và xã hội. Mọi chính sách phát triển cuối cùng đều hướng tới nâng cao chất lượng cuộc sống, năng lực và hạnh phúc của con người.
Đối với Thủ đô, xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, trách nhiệm, nghĩa tình chính là đầu tư cho nguồn lực quan trọng nhất, tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của Thủ đô trong kỷ nguyên mới.
Muốn xây dựng người Hà Nội, phải bắt đầu từ gia đình, bởi đây là môi trường xã hội đầu tiên định hình thành nhân cách, lối sống và hệ giá trị của mỗi cá nhân. Những phẩm chất tốt đẹp của người Hà Nội được tạo nên, được nuôi dưỡng hằng ngày qua cách ứng xử trong gia đình, sau gia đình đến dòng tộc, cộng đồng và xã hội.
Chính sách văn hóa sẽ thực sự hiệu quả khi đi vào đời sống thường nhật của người dân, thấm sâu vào từng “tế bào”, từng hạt nhân của xã hội. Chủ trương đúng đắn sẽ phát huy giá trị nếu được chuyển hóa, tác động tới hành vi, thói quen và chuẩn mực cụ thể trong mỗi gia đình, nhà trường, cộng đồng và xã hội.
Theo PGS. TS Phạm Quang Long, để hiệu quả, khi triển khai các chính sách, cần nghiên cứu kỹ đối tượng chịu tác động. Gia đình Hà Nội đang biến động. Vậy hiểu gia đình hiện nay thế nào? Thuận lợi và khó khăn của họ? Những gia đình Hà Nội gốc, những gia đình mới trở thành cư dân Hà Nội, gia đình ở khu phố cổ, khu đô thị mới, khu vực nông thôn... thế nào, ta đã hiểu họ thực chưa? Người dân sẽ lựa chọn cái gì cần cho họ, đó là tâm lý tự nhiên, là sự lựa chọn thông minh và cần thiết. Vậy chính sách phải bắt đầu từ giải quyết nhu cầu, tháo gỡ vướng mắc và tạo điều kiện cho từng tế bào xã hội phát triển hơn trước. Điều này rất giản dị và rất đời. Ý nghĩa nhân văn của chính sách bắt đầu từ đấy.
Chính sách văn hóa chỉ thực sự hiệu quả khi tác động đến đời sống hằng ngày, đến con người, thấm sâu vào từng gia đình, trở thành nếp nhà và quay trở lại, mang đến những giá trị tích cực cho xã hội.
Triển khai Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam do Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội ban hành, các phường, xã trên địa bàn thành phố đã và đang cụ thể hóa, “địa phương hóa” bằng những mô hình, hoạt động sát thực tiễn. Có thể kể tới các hoạt động xây dựng quy tắc ứng xử, phát triển không gian văn hóa cộng đồng, tổ chức hoạt động kết nối gia đình nhiều thế hệ, gìn giữ nghề truyền thống, phát huy giá trị di sản…
Đặc biệt, những hoạt động này thể hiện hiệu quả rõ nét khi gắn với phát huy vai trò của mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đưa chính sách đến gần hơn với từng cộng đồng dân cư, từng gia đình.
Phó Chủ tịch UBND xã Đông Anh Nguyễn Thị Lương cho biết: “Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW và Nghị quyết số 02-NQ/TW, xã Đông Anh luôn xác định gia đình và cộng đồng dân cư là nền tảng quan trọng để xây dựng đời sống văn hóa con người Thủ đô trong giai đoạn mới. Chúng tôi tập trung đẩy mạnh phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa”; xây dựng gia đình văn hóa, khu dân cư văn hóa; thực hiện bộ quy tắc ứng xử trong cộng đồng; phát huy vai trò của các thôn, tổ dân phố, các đoàn thể trong việc tuyên truyền, vận động người dân xây dựng nếp sống văn minh, giữ gìn tình làng, nghĩa xóm”.
Đông Anh tích cực tổ chức các hoạt động nhân Ngày Gia đình Việt Nam, Ngày hội Đại đoàn kết toàn dân tộc, các hoạt động giao lưu văn hóa, thể thao; biểu dương các gia đình văn hóa tiêu biểu. Các hoạt động phong phú, đa dạng, tạo thêm môi trường để các thế hệ trong mỗi gia đình gắn kết, sẻ chia trách nhiệm xây dựng gia đình văn minh, hạnh phúc. Mỗi gia đình thực sự là tổ ấm yêu thương, mỗi khu dân cư là cộng đồng đoàn kết và mỗi người dân đều trở thành chủ thể gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa tốt đẹp của quê hương.
.jpg)
Còn theo Phó Chủ tịch UBND phường Từ Liêm Bùi Ngọc Kính, việc triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp đang tạo điều kiện để chính quyền cơ sở phát huy tốt hơn vai trò gần dân, sát dân, kịp thời nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của nhân dân và tổ chức thực hiện hiệu quả các nhiệm vụ phát triển văn hóa, xã hội ngay từ địa bàn dân cư.
Trên cơ sở quán triệt và cụ thể hóa Nghị quyết số 80-NQ/TW và Nghị quyết số 02-NQ/TW, phường Từ Liêm đã đẩy mạnh nhiều hoạt động thiết thực như tuyên truyền xây dựng gia đình văn hóa, gia đình hạnh phúc; phòng, chống bạo lực gia đình; giáo dục đạo đức, lối sống trong gia đình; phát huy vai trò của các tổ dân phố, ban công tác Mặt trận, các đoàn thể trong việc giữ gìn nếp sống văn minh, xây dựng cộng đồng đoàn kết, nhân ái.
Các phong trào thi đua được triển khai theo hướng lấy người dân làm trung tâm, lấy gia đình làm hạt nhân, lấy hạnh phúc của mỗi gia đình làm mục tiêu và hiệu quả thực chất làm thước đo.
“Trong bối cảnh mới, mỗi cán bộ, đảng viên, tổ trưởng tổ dân phố, trưởng ban công tác Mặt trận không chỉ là người tuyên truyền, vận động mà còn là cầu nối giữa cấp ủy, chính quyền với nhân dân; góp phần đưa chủ trương, chính sách vào cuộc sống, xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh, vun đắp những giá trị tốt đẹp của gia đình Việt Nam. Từ những gia đình hạnh phúc sẽ hình thành những công dân hạnh phúc, từ đó tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững của phường Từ Liêm và của Thủ đô Hà Nội trong giai đoạn mới”, ông Bùi Ngọc Kính nhấn mạnh.
Ở góc độ “người làm trực tiếp”, Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Hoàn Kiếm Phạm Thu Hà chia sẻ: Chính quyền cơ sở theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp có vai trò hết sức quan trọng trong việc đưa Nghị quyết số 80-NQ/TW và Nghị quyết số 02-NQ/TW trở thành những hành động cụ thể trong đời sống hằng ngày của người dân. Trong đó, cấp thành phố giữ vai trò ban hành cơ chế, chính sách, tạo nguồn lực và môi trường thuận lợi để phát triển văn hóa, xây dựng con người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Cấp phường là nơi trực tiếp tổ chức thực hiện, đưa các chủ trương, chính sách đến với từng khu dân cư, từng gia đình và từng người dân.
Phường tập trung cụ thể hóa bằng nhiều mô hình, hoạt động thiết thực, gắn với đặc thù là địa bàn trung tâm của Thủ đô, nơi hội tụ nhiều giá trị văn hóa, lịch sử và truyền thống, như đẩy mạnh thực hiện Quy tắc ứng xử nơi công cộng và Quy tắc ứng xử của cán bộ, công chức, viên chức thông qua các hình thức tuyên truyền trực quan, sinh hoạt tổ dân phố, các phong trào thi đua xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh. Cùng với đó, phường chú trọng phát triển các không gian văn hóa, điểm di tích, khu dân cư; tổ chức nhiều hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục - thể thao, ngày hội đại đoàn kết, các chương trình đọc sách, tọa đàm, giao lưu truyền thống nhằm tạo môi trường để người dân giao lưu, gắn kết và tham gia sáng tạo văn hóa.
Đối với công tác xây dựng gia đình văn hóa, phường Hoàn Kiếm triển khai nhiều hoạt động kết nối gia đình nhiều thế hệ, biểu dương gia đình văn hóa tiêu biểu, gia đình học tập, gia đình đọc sách; phát huy vai trò của ông bà, cha mẹ trong giáo dục đạo đức, lối sống, truyền thống tốt đẹp cho thế hệ trẻ.
