Từ chính sách đặc thù, Hà Nội mở đường cho “kinh tế bạc”

Chủ động thích ứng với già hóa dân số

Hà Nội đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ nhanh. Hiện thành phố có gần 1,4 triệu người cao tuổi, chiếm hơn 16% dân số; dự báo đến năm 2030, con số này sẽ tăng lên khoảng 1,71 triệu người. Điều đó đồng nghĩa hệ thống y tế, an sinh xã hội và các dịch vụ chăm sóc sẽ chịu áp lực ngày càng lớn.

Những năm qua, thành phố đã triển khai nhiều chính sách chăm sóc người cao tuổi theo Luật Người cao tuổi; phát triển mạng lưới trợ giúp xã hội, chăm sóc sức khỏe, trợ cấp xã hội và các hoạt động của Hội Người cao tuổi. Tuy nhiên, trước xu hướng già hóa dân số diễn ra nhanh, các chính sách hiện hành vẫn chủ yếu tập trung vào bảo đảm an sinh, chưa tạo động lực đủ mạnh để hình thành thị trường dịch vụ chuyên biệt, thu hút doanh nghiệp đầu tư và phát huy đầy đủ vai trò của người cao tuổi trong nền kinh tế.

Xuất phát từ thực tiễn đó, tại kỳ họp thường lệ giữa năm 2026 (kỳ họp thứ năm), HĐND thành phố Hà Nội khóa XVII đã thông qua Nghị quyết quy định một số chính sách phát triển dịch vụ chăm sóc người cao tuổi và khuyến khích sử dụng lao động là người cao tuổi nhằm cụ thể hóa Điểm a, Khoản 2, Điều 27 Luật Thủ đô năm 2026.

Nghị quyết không chỉ là giải pháp thích ứng với già hóa dân số trong giai đoạn mới mà còn tạo hành lang pháp lý để Hà Nội phát triển các sản phẩm, dịch vụ phục vụ người cao tuổi, đồng thời khuyến khích lực lượng lao động cao tuổi tiếp tục tham gia phát triển kinh tế.

Kiến tạo hệ sinh thái “kinh tế bạc”

Tại Điểm a, Khoản 2, Điều 27 Luật Thủ đô năm 2026 đã giao HĐND thành phố Hà Nội ban hành các chính sách đặc thù nhằm phát triển sản phẩm, dịch vụ phục vụ người cao tuổi và khuyến khích sử dụng lao động là người cao tuổi. Trên cơ sở đó, thành phố Hà Nội xây dựng, ban hành Nghị quyết với hàng loạt cơ chế vượt trội, vừa chăm lo tốt hơn cho người cao tuổi, vừa mở rộng dư địa phát triển “kinh tế bạc”.

Một trong những điểm nhấn là chính sách ưu tiên đầu tư phát triển hệ thống cơ sở chăm sóc người cao tuổi kèm theo nhiều ưu đãi cho nhà đầu tư như: Miễn, giảm phí; vay vốn ưu đãi; hỗ trợ tối đa 50% kinh phí ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số; ưu tiên tiếp cận quỹ đất và các chính sách ưu đãi đầu tư khác của thành phố...

Ở cấp cơ sở, Nghị quyết dành nguồn lực hỗ trợ trực tiếp cho mô hình chăm sóc cộng đồng. Mỗi điểm chăm sóc người cao tuổi ban ngày được bố trí hỗ trợ tối thiểu 50 triệu đồng/năm; các câu lạc bộ chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng được hỗ trợ tối thiểu 20 triệu đồng/năm.

Không dừng ở chăm sóc, Nghị quyết còn đặt trọng tâm vào phát huy nguồn lực người cao tuổi. Doanh nghiệp sử dụng từ 30% lao động là người cao tuổi trở lên được hưởng ưu đãi về tín dụng, hỗ trợ bảo hiểm tai nạn cho người lao động cao tuổi; các tổ chức dịch vụ việc làm được tăng đơn giá đặt hàng để kết nối việc làm cho người cao tuổi. Cùng với đó là các chính sách hỗ trợ người cao tuổi khởi nghiệp, tiếp cận quỹ hỗ trợ đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, đào tạo nâng cao năng lực quản trị và khai thác hạ tầng nghiên cứu, khoa học công nghệ của thành phố.

Những chính sách này thể hiện cách tiếp cận mới: Người cao tuổi không chỉ là đối tượng được chăm sóc, mà còn là nguồn lực có kinh nghiệm, tri thức, uy tín để tiếp tục đóng góp vào tăng trưởng kinh tế, đổi mới sáng tạo và phát triển cộng đồng.

Chuyển áp lực già hóa dân số thành động lực phát triển

Việc HĐND thành phố ban hành Nghị quyết không chỉ đưa Luật Thủ đô năm 2026 vào cuộc sống mà còn hiện thực hóa quyền tự chủ của thành phố Hà Nội trong việc quyết định các cơ chế đặc thù phù hợp với thực tiễn của một siêu đô thị. Quan trọng hơn, nghị quyết được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng pháp lý để giải quyết tình trạng thiếu cơ chế thu hút xã hội hóa vào lĩnh vực chăm sóc người cao tuổi; đồng thời đổi mới tư duy quản lý khi chuyển hóa áp lực già hóa dân số thành động lực phát triển kinh tế - xã hội. Đây cũng là cơ sở để hài hòa giữa mục tiêu phát triển kinh tế, bảo đảm an sinh xã hội và xây dựng đô thị bền vững.

Khi các sản phẩm, dịch vụ dành cho người cao tuổi được khuyến khích đầu tư, một thị trường dịch vụ chuyên biệt sẽ từng bước hình thành, tạo thêm cơ hội đầu tư cho doanh nghiệp; thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển công nghệ, du lịch chăm sóc sức khỏe...; qua đó đóng góp vào mục tiêu phát triển nhanh, bền vững của Thủ đô.

Đặc biệt, Nghị quyết hướng đến giải quyết đồng thời nhiều bài toán: Chủ động thích ứng với già hóa dân số; phát triển hệ sinh thái dịch vụ chăm sóc người cao tuổi; hình thành thị trường sản phẩm chuyên biệt; tạo thêm việc làm và phát huy “giá trị xám” của người cao tuổi.

Khi thẩm tra về tờ trình của UBND thành phố về nội dung dự thảo Nghị quyết này, Trưởng ban Văn hóa - Xã hội HĐND thành phố Hà Nội Bạch Liên Hương cho rằng, đây là chính sách có ý nghĩa quan trọng trong việc cụ thể hóa Luật Thủ đô năm 2026, đáp ứng yêu cầu thực tiễn về chăm sóc người cao tuổi, phát triển dịch vụ an sinh xã hội, phát huy nguồn lực người cao tuổi; hình thành cơ sở pháp lý bước đầu cho phát triển “kinh tế bạc” trên địa bàn thành phố.

Việc ban hành cơ chế, chính sách đặc thù để thúc đẩy phát triển các sản phẩm, dịch vụ phục vụ người cao tuổi và phát huy nguồn lực người cao tuổi tham gia phát triển kinh tế - xã hội là cần thiết, phù hợp với định hướng phát triển Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc.