Phát triển kinh tế số, động lực tăng trưởng của Thủ đô

Chuyển đổi số lan toả trong các lĩnh vực kinh tế

Kinh tế số đang là động lực tăng trưởng mới của Hà Nội, ước tính 6 tháng đầu năm 2026, tỷ trọng giá trị tăng thêm của kinh tế số trong GRDP của thành phố đã đạt mức 16,7%, tương đương khoảng 5,5 tỷ USD. Tốc độ tăng trưởng của khu vực này đạt 10,6% so với cùng kỳ năm trước (theo giá hiện hành). Đặc biệt, trong bối cảnh GRDP toàn thành phố tăng trưởng 8,2%, riêng kinh tế số đã đóng góp tới 1,1 điểm %.

Đáng chú ý, Hà Nội đang đặt mục tiêu đạt tỷ trọng kinh tế số trong GRDP là 22% vào cuối năm 2026, toàn diện cả 3 trụ cột (chính quyền số, kinh tế số, xã hội số). Trong đó, tỷ trọng kinh tế số trong từng ngành đạt từ 15% trở lên; 85% dân số trưởng thành có tài khoản iHanoi và trên 75% người dân có kỹ năng công nghệ thông tin. Nếu hoàn thành mục tiêu này, tốc độ tăng tỷ trọng kinh tế số của Hà Nội sẽ cao hơn gấp 9,7 lần so với tốc độ tăng bình quân của cả nước.

Hà Nội là địa phương tập trung gần 11.000 doanh nghiệp công nghệ số, đồng thời là nơi quy tụ các trung tâm dữ liệu, trung tâm nghiên cứu và đổi mới sáng tạo, các trường đại học và viện nghiên cứu hàng đầu cả nước. Đây là nền tảng quan trọng để cung cấp công nghệ, nhân lực và các giải pháp số phục vụ phát triển kinh tế số.

Hà Nội tiếp tục dẫn đầu cả nước về Chỉ số thương mại điện tử; có 10.996 doanh nghiệp công nghệ số, chiếm khoảng 15% cả nước; thu hút 6 đề xuất đầu tư khu công nghệ số tập trung; thu hút đầu tư các AIDC tại Hòa Lạc; duy trì tỷ lệ dịch vụ công trực tuyến ở mức cao; thanh toán không dùng tiền mặt trong nhiều lĩnh vực đạt tỷ lệ 100% tuyệt đối. Nền tảng iHanoi giải quyết dịch vụ công trực tuyến, minh bạch hóa quản lý và tăng tương tác với người dân, trong 1 năm qua đã tiếp nhận 107.620 phản ánh, kiến nghị trên môi trường số.

Cùng với đó, nhiều xã, phường đã có mô hình hay, cách làm mới, thể hiện rõ tinh thần chủ động từ cơ sở. Tiêu biểu Phường Cửa Nam triển khai mô hình điểm hỗ trợ kinh tế số cấp cơ sở. Phường phối hợp với các doanh nghiệp như Viettel, BIDV và TikTok Shop đưa các giải pháp thương mại điện tử, thanh toán số trên nền tảng trực tuyến cho các hộ kinh doanh.

Phường Tây Hồ nổi bật với việc vận hành Trung tâm điều hành nội bộ (OMC), sớm hoàn thành bản đồ số các hộ kinh doanh, áp dụng hệ thống Zalo Mini App để tương tác trực tiếp với người dân và chuyển đổi số trong quản lý an toàn thực phẩm tuyến phố Nguyễn Đình Thi.

Sự lan tỏa của kinh tế số diễn ra mạnh mẽ tại cấp cơ sở. Nhiều xã, phường đã chủ động đưa sản phẩm OCOP và sản phẩm làng nghề lên các sàn thương mại điện tử nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ.

Các mô hình chuyển đổi số cũng được ứng dụng ngày càng nhiều trong các lĩnh vực thiết yếu. Chẳng hạn, tại Bệnh viện Đa khoa Đức Giang, việc thí điểm ứng dụng thiết bị bay không người lái (UAV) để vận chuyển thuốc, mẫu bệnh phẩm y tế đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Thử nghiệm ứng dụng thiết bị bay không người lái vận chuyển thuốc từ Bệnh viện Đức Giang tới Bệnh viện Đa khoa Gia Lâm (khoảng 8km) đã rút ngắn thời gian từ khoảng hơn 20 phút xuống còn từ 8 đến 10 phút, mở ra hướng đi mới cho việc ứng dụng công nghệ trong y tế công cộng.

Ngành Giáo dục và Đào tạo thí điểm thành công mô hình “cô giáo AI” và thực tế ảo 3D tại các trường trung học cơ sở, giúp nâng cao tính tương tác và chất lượng dạy học. Đặc biệt, phong trào “Bình dân học vụ số” đã lan tỏa đến 100% các xã, phường, góp phần quan trọng trong việc phổ cập kỹ năng số cho mọi tầng lớp nhân dân.

Sở Khoa học và Công nghệ vận hành Sàn Giao dịch công nghệ (HanoTEX) và Chợ Chuyển đổi số (DTMarket) nhằm hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Để xây dựng đô thị thông minh, Hà Nội đang triển khai đồng bộ các dự án camera giám sát tích hợp AI và trung tâm dữ liệu tập trung. Thay vì chỉ ghi hình đơn thuần, hệ thống camera AI có khả năng phân tích, phát hiện vi phạm giao thông và cảnh báo bất thường để hỗ trợ điều hành.

Theo thống kê, tính đến giữa năm 2026, thành phố đã đưa vào sử dụng 1.837 camera AI tại 195 nút giao trọng điểm và dự kiến sẽ vận hành thêm hơn 2.400 camera vào tháng 7-2026. Đặc biệt, Hà Nội đã ban hành lệnh khẩn cấp để triển khai hơn 21.000 camera AI với tổng kinh phí gần 6.400 tỷ đồng, cùng với việc xây dựng 3 trung tâm an ninh mạng hiện đại. Đây được coi là lớp hạ tầng quan trọng để bảo đảm an toàn cho mọi hoạt động kinh tế - xã hội.

Những kết quả trong chuyển đổi số đô thị không chỉ nâng cao hiệu quả bộ máy hành chính mà còn tạo động lực phát triển kinh tế bền vững cho Thủ đô. Các mô hình chuyển đổi số được ứng dụng ngày càng nhiều trong các lĩnh vực thiết yếu.

Xây dựng kịch bản tăng tỷ trọng kinh tế số với mục tiêu tăng trưởng

Đối với các doanh nghiệp, ông Dương Hữu Toản, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Du lịch Quốc tế WonderTour nhận định: Chuyển đổi số hiện đã trở thành yêu cầu bắt buộc trong bối cảnh công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) phát triển nhanh chóng.

Theo ông Toản, chuyển đổi số hiện diện xuyên suốt trong toàn bộ chuỗi hoạt động, từ tìm kiếm khách hàng, bán hàng đến chăm sóc sau dịch vụ. Sự phát triển mạnh mẽ của các nền tảng số và mạng xã hội khiến dòng chảy thông tin ngày càng nhanh và rộng, qua đó làm thay đổi sâu sắc hành vi tiêu dùng, buộc doanh nghiệp phải thích ứng kịp thời.

Hiện Hà Nội đang triển khai các chính sách hỗ trợ phù hợp với quy mô, nhu cầu và mức độ sẵn sàng chuyển đổi số của từng doanh nghiệp cũng như từng ngành, lĩnh vực. Việc hỗ trợ được định hướng theo chiều sâu, giúp doanh nghiệp từng bước chuyển đổi số toàn diện, nâng cao năng suất lao động, khả năng thích ứng với biến động của thị trường và mở rộng cơ hội tham gia chuỗi giá trị khu vực, toàn cầu.

Hà Nội phấn đấu đến năm 2030, có ít nhất 120.000 doanh nghiệp nhỏ và vừa được tiếp cận các chương trình hỗ trợ như đánh giá mức độ sẵn sàng chuyển đổi số, tư vấn xây dựng lộ trình, đào tạo nâng cao năng lực số, thử nghiệm và ứng dụng các nền tảng, giải pháp công nghệ phù hợp với hoạt động sản xuất, kinh doanh. Thành phố cũng đặt mục tiêu xây dựng nhóm 50 doanh nghiệp tiêu biểu về chuyển đổi số trong các lĩnh vực trọng điểm như khoa học - công nghệ, công nghiệp chế biến, chế tạo, nông nghiệp, y tế, thương mại, logistics, tài chính, giáo dục và du lịch.

Đánh giá về các chính sách hỗ trợ của Hà Nội, PGS.TS Trần Đình Thiên, nguyên Viện trưởng Viện Kinh tế Việt Nam cho rằng: Đây là những tín hiệu tích cực, thể hiện rõ vai trò kiến tạo của chính quyền trong thúc đẩy doanh nghiệp phát triển. PGS.TS Trần Đình Thiên cũng cho rằng, để doanh nghiệp thực sự bứt phá, cần đồng thời triển khai ba trụ cột: hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng số và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực. Đây là những điều kiện nền tảng để doanh nghiệp có thể triển khai chuyển đổi số một cách hiệu quả.

Theo đánh giá của thành phố, hiện Hà Nội còn thiếu khoảng 5,3 điểm phần trăm để hoàn thành mục tiêu cả năm kinh tế số chiếm 22% GDP. Xa hơn, Hà Nội hướng tới vượt 30% GRDP vào năm 2030 và tiến tới 40% trong giai đoạn tiếp theo.

Thành phố xác định ba nhóm nhiệm vụ. Với kinh tế số lĩnh vực công nghệ thông tin và truyền thông, Hà Nội tập trung các ngành giá trị gia tăng cao và ký kết với một số viện, trường, doanh nghiệp về nghiên cứu, chuyển giao công nghệ, phát triển hệ sinh thái bán dẫn, hướng tới năm 2030 dẫn đầu khu vực. Với kinh tế số ngành, trọng tâm là thương mại điện tử và chuyển đổi số cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh, hợp tác xã, làng nghề. Với xã hội số, định hướng xoay quanh iHanoi và các mini app cấp xã, phường. Toàn bộ đặt trong hành lang pháp lý theo cơ chế Luật Thủ đô với 8 nghị quyết của HĐND cùng loạt kế hoạch cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW; Nghị quyết số 59-NQ-TW có hiệu lực từ ngày 1-7 được xác định là mốc tăng tốc.

Để tạo bước chuyển mạnh mẽ, UBND thành phố Hà Nội đã ban hành Kế hoạch số 277/KH UBND ngày 14-7-2026 về 100 ngày cao điểm chuyển đổi số. Điểm mới của kế hoạch là khoảng một phần ba nhiệm vụ được giao trực tiếp cho UBND các xã, phường triển khai nhằm đưa chuyển đổi số đến gần người dân hơn. Hai phần ba nhiệm vụ còn lại tập trung hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh và các làng nghề truyền thống. Song song với đó, Hà Nội sẽ tập trung thu hẹp khoảng cách trong cơ cấu kinh tế số ngành thông qua việc đẩy mạnh ứng dụng công nghệ vào sản xuất, logistics, thương mại, tiêu dùng và tài chính ngân hàng. Thành phố cũng yêu cầu các sở, ban, ngành cùng UBND các xã, phường xây dựng kịch bản tăng tỷ trọng kinh tế số phù hợp với từng lĩnh vực, gắn trực tiếp với mục tiêu tăng trưởng của đơn vị.

Với nền tảng thể chế ngày càng hoàn thiện, hạ tầng công nghệ tiếp tục được đầu tư, cùng quyết tâm hành động từ thành phố đến cơ sở, Hà Nội đang tạo dựng những điều kiện quan trọng để kinh tế số trở thành động lực tăng trưởng chủ đạo. Mục tiêu lớn song cũng là động lực để Thủ đô đẩy nhanh quá trình chuyển đổi mô hình tăng trưởng, nâng cao hiệu quả quản trị, tạo dựng lợi thế cạnh tranh mới, khẳng định vị thế trung tâm đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số hàng đầu của cả nước.