Hiện thực hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm

Từ hoàn thiện hệ thống quy hoạch phân khu, quy hoạch hạ tầng kỹ thuật, xây dựng nền tảng số tra cứu quy hoạch đến chuẩn bị các dự án động lực và thu hút đầu tư chiến lược, Hà Nội đang từng bước hiện thực hóa bản quy hoạch mang tính chiến lược, tạo nền tảng cho phát triển bền vững trong thế kỷ tới.

Cụ thể hóa quy hoạch bằng các kế hoạch hành động

Ngày 29-6-2026 đánh dấu cột mốc quan trọng khi Hà Nội chính thức công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm. Nếu như trước đây, nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng đồ án quy hoạch với những định hướng phát triển dài hạn thì sau thời điểm công bố, trọng tâm đã chuyển sang một giai đoạn mới là tổ chức thực hiện quy hoạch. Đây là bước chuyển có ý nghĩa quyết định, bởi một bản quy hoạch dù được xây dựng công phu đến đâu cũng chỉ thực sự phát huy giá trị khi được hiện thực hóa bằng những chương trình hành động cụ thể.

Ngay sau hội nghị công bố, UBND thành phố đã giao các sở, ngành rà soát toàn bộ hệ thống quy hoạch hiện có để bảo đảm thống nhất với Quy hoạch tổng thể Thủ đô; đồng thời xây dựng kế hoạch triển khai theo từng giai đoạn, từng lĩnh vực và từng địa bàn. Các nhiệm vụ ưu tiên được xác định gồm hoàn thiện hệ thống quy hoạch cấp dưới, chuẩn bị danh mục các dự án động lực, hoàn thiện cơ sở dữ liệu quy hoạch và huy động các nguồn lực đầu tư.

Theo Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội Nguyễn Trọng Kỳ Anh, trong tháng 9-2026, thành phố sẽ hoàn thành 5 quy hoạch hạ tầng kỹ thuật theo quy định của Luật Quy hoạch đô thị và nông thôn; đồng thời phấn đấu hoàn thiện hơn 40 đồ án quy hoạch phân khu trong năm 2026 để làm cơ sở lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, phục vụ triển khai các dự án đầu tư trên địa bàn.

Việc đẩy nhanh các quy hoạch phân khu được đánh giá là khâu then chốt để chuyển hóa những định hướng chiến lược thành các dự án cụ thể. Thảo luận tại kỳ họp thứ năm HĐND thành phố mới đây, đại biểu Lê Minh Đức, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Thạch Thất cho rằng, sau khi Hà Nội công bố Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm, thành phố khẩn trương hoàn thành quy hoạch chung, quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết. Đây là cơ sở quan trọng để các địa phương quản lý phát triển, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi thu hút các nhà đầu tư triển khai dự án.

Cùng với việc hoàn thiện hệ thống quy hoạch, Hà Nội cũng đang đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực quy hoạch nhằm nâng cao tính công khai, minh bạch và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp. Theo kế hoạch, từ tháng 12-2026, người dân sẽ có thể tra cứu thông tin quy hoạch trên nền tảng chính thức của thành phố.

Hiện nay, hệ thống phần mềm đã có phiên bản thử nghiệm tại Triển lãm Quy hoạch tổng thể Thủ đô và đang tiếp tục được hoàn thiện trước khi đưa vào vận hành. Song song với đó, Sở Quy hoạch - Kiến trúc sẽ chuẩn hóa toàn bộ dữ liệu quy hoạch phân khu và quy hoạch chi tiết để tích hợp vào hệ thống dùng chung của thành phố.

Tạo động lực phát triển mới từ các cực tăng trưởng

Nếu hoàn thiện quy hoạch phân khu là điều kiện cần thì việc triển khai các dự án động lực chính là điều kiện đủ để Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm đi vào cuộc sống. Điểm mới nổi bật của Quy hoạch tổng thể là xây dựng mô hình phát triển "đa tầng - đa lớp - đa cực - đa trung tâm", thay vì tập trung phát triển vào khu vực nội đô như trước đây.

Theo định hướng này, Hà Nội sẽ hình thành 9 cực tăng trưởng, 9 trung tâm lớn và 9 trục động lực. Trong đó, khu vực Đông Anh - Mê Linh - Sóc Sơn được phát triển thành cực hội nhập quốc tế gắn với sân bay Nội Bài; Gia Lâm - Long Biên trở thành cửa ngõ logistics và thương mại; Phú Xuyên phát triển công nghiệp công nghệ cao và logistics; Hòa Lạc tiếp tục là trung tâm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo; Sơn Tây - Ba Vì phát triển du lịch, văn hóa và sinh thái; còn sông Hồng được xác định là trục cảnh quan, văn hóa và động lực phát triển mới của Thủ đô.

Để kết nối các không gian phát triển, Hà Nội xác lập 9 trục động lực. Trong đó, trục Nhật Tân - Nội Bài được định hướng là trục xương sống hình thành đô thị phía Bắc gắn với mô hình đô thị sân bay. Trục Hồ Tây - Cổ Loa - sân bay Gia Bình kết nối trung tâm Thủ đô với vùng kinh tế mới phía Đông Bắc và hành lang kinh tế Hà Nội - Hải Phòng - Quảng Ninh.

Các trục quốc lộ 5 và cao tốc Hà Nội - Hải Phòng sẽ phát triển thành hành lang đô thị dịch vụ, thương mại và logistics thông minh kết nối Hà Nội với cảng biển quốc tế. Trục quốc lộ 1A và cao tốc Pháp Vân - Cầu Giẽ đóng vai trò hành lang kinh tế chủ đạo phía Nam, phát triển công nghiệp hỗ trợ và logistics đa phương thức. Đại lộ Thăng Long và trục Hồ Tây - Ba Vì được định hướng trở thành trục động lực kinh tế tri thức kết nối trung tâm với Hòa Lạc và Ba Vì.

Trên cơ sở Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm và tiếp đó là các quy hoạch phân khu chi tiết, người dân có thể kiểm tra thông tin quy hoạch khu vực nơi sinh sống từ tháng 11-2026 khi hệ thống phần mềm cung cấp thông tin quy hoạch được thành phố Hà Nội hoàn thiện và vận hành.

Phát biểu tại phiên bế mạc kỳ họp thứ năm HĐND thành phố mới đây, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh đến việc triển khai hiệu quả Luật Thủ đô năm 2026 và các quy hoạch lớn.

Cụ thể, các quy hoạch của Thủ đô phải được cụ thể hóa bằng danh mục dự án ưu tiên, kế hoạch sử dụng đất, kế hoạch đầu tư và lộ trình tổ chức thực hiện. Trọng tâm là phát triển hệ thống hạ tầng khung, các trục không gian chiến lược, đô thị vệ tinh và những khu vực có khả năng tạo động lực mới; đồng thời bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, lịch sử và cảnh quan của Thủ đô.

Theo đồng chí Vũ Đại Thắng, việc triển khai quy hoạch phải bảo đảm đồng bộ giữa phát triển đô thị, giao thông, nhà ở, trường học, y tế, văn hóa và hạ tầng kỹ thuật; không để xảy ra tình trạng dự án nhà ở hình thành nhưng thiếu hạ tầng xã hội hoặc tiếp tục gia tăng áp lực lên khu vực trung tâm.

Đối với mỗi cơ chế mới, cơ quan được giao chủ trì phải xác định rõ văn bản hướng dẫn cần ban hành, thủ tục cần hoàn thành, nguồn lực cần bố trí và sản phẩm đầu ra. Những vướng mắc phát sinh phải được tổng hợp, xử lý kịp thời; không để cơ chế đã có nhưng chậm đi vào thực tế.

Thực tế cho thấy, chỉ trong thời gian ngắn sau khi Quy hoạch tổng thể được công bố, nhiều nhiệm vụ đã được triển khai đồng bộ. Từ hoàn thiện hệ thống quy hoạch cấp dưới, chuẩn hóa dữ liệu quy hoạch, phát triển nền tảng tra cứu trực tuyến đến chuẩn bị các dự án hạ tầng và các cực tăng trưởng mới đều cho thấy quyết tâm chuyển hóa tầm nhìn thành hành động.

Con đường hiện thực hóa Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm chắc chắn còn nhiều việc phải làm. Khối lượng quy hoạch phân khu, quy hoạch chi tiết rất lớn; nhu cầu nguồn lực đầu tư lên tới hàng triệu tỷ đồng; yêu cầu phối hợp giữa các sở, ngành và địa phương ngày càng cao.

Tuy nhiên, với nền tảng là Luật Thủ đô năm 2026, các cơ chế đặc thù đã được Quốc hội cho phép cùng quyết tâm của thành phố, Hà Nội đang có nhiều điều kiện thuận lợi để biến những định hướng chiến lược thành các công trình, dự án và không gian phát triển cụ thể.

Một bản quy hoạch chỉ thực sự có giá trị khi người dân nhìn thấy những con đường mới được mở, những tuyến metro được hình thành, những khu đô thị hiện đại mọc lên, những trung tâm đổi mới sáng tạo đi vào hoạt động và chất lượng cuộc sống ngày càng được nâng cao. Đó cũng chính là thước đo thành công của Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm và là nền tảng để Hà Nội hiện thực hóa khát vọng trở thành thành phố kết nối toàn cầu, phát triển xanh, thông minh, giàu bản sắc và hạnh phúc trong thế kỷ XXI.