Hà Nội thử nghiệm Blockchain trong quản lý hồ sơ đất đai: Chủ động tìm lời giải mới

Từ yêu cầu quản lý hồ sơ đất đai

Trong chuyển đổi số lĩnh vực đất đai, số hóa hồ sơ và đưa phần mềm vào giải quyết thủ tục hành chính mới là một phần công việc. Yêu cầu đặt ra còn là bảo đảm dữ liệu được cập nhật thống nhất, quá trình xử lý có thể theo dõi và thông tin giữa các hệ thống có thể đối chiếu, kiểm chứng.

Với hồ sơ đăng ký biến động đất đai, quá trình giải quyết trải qua nhiều khâu, từ tiếp nhận, kiểm tra, thẩm tra, luân chuyển, cập nhật biến động đến trả kết quả, với sự tham gia của nhiều cơ quan, đơn vị. Hồ sơ giấy, bản số hóa, dữ liệu trên phần mềm nghiệp vụ và thông tin tại các hệ thống liên quan có thể được quản lý ở những nơi khác nhau. Khi dữ liệu chưa đồng bộ hoặc lịch sử xử lý chưa đầy đủ, việc xác định hồ sơ đang ở khâu nào, thay đổi vào thời điểm nào, đơn vị nào thực hiện và nguyên nhân sai lệch có thể gặp khó khăn.

Theo số liệu của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, năm 2025, Văn phòng Đăng ký đất đai Hà Nội tiếp nhận 712.382 hồ sơ thuộc các nhóm thủ tục khác nhau, trong đó có 468.598 hồ sơ đăng ký biến động đất đai. Sáu tháng đầu năm 2026, số hồ sơ đăng ký biến động được nêu là 246.883. Khối lượng công việc lớn đặt ra yêu cầu ngày càng cao đối với khả năng theo dõi và đối chiếu thông tin trong quá trình xử lý.

Ngày 12-10-2026, UBND thành phố Hà Nội ban hành Quyết định số 5661/QĐ-UBND phê duyệt “Đề án xây dựng đề án thử nghiệm ứng dụng Blockchain trong quản lý hồ sơ đất đai (lĩnh vực đăng ký biến động đất đai)”. Theo phương án được đề xuất, năm 2027, Hà Nội dự kiến thử nghiệm công nghệ này với một thủ tục hành chính tại một xã, phường, kinh phí khoảng 8,5 tỷ đồng.

Blockchain bổ trợ, không thay thế hệ thống hiện hành

Theo định hướng của đề án, Blockchain không thay thế hệ thống thông tin đất đai, hồ sơ địa chính hay quy trình giải quyết thủ tục hành chính hiện hành. Công nghệ này được đề xuất như một lớp bổ trợ, ghi nhận dấu vết các sự kiện xử lý để hỗ trợ kiểm tra, đối chiếu thông tin giữa các khâu.

Nếu vận hành hiệu quả, cách làm này có thể giúp việc truy xuất lịch sử tiếp nhận, chuyển giao và cập nhật thông tin thuận lợi hơn; hỗ trợ cơ quan chuyên môn nhận diện những điểm chưa khớp giữa các hệ thống để kiểm tra, xử lý; đồng thời góp phần nâng cao tính minh bạch và trách nhiệm trong phối hợp giữa các đơn vị.

Tuy nhiên, Blockchain không tự bảo đảm thông tin đầu vào chính xác, không thay cơ quan có thẩm quyền quyết định kết quả giải quyết thủ tục hành chính và cũng không làm thay đổi giá trị pháp lý của hồ sơ gốc. Nếu thông tin được ghi nhận ban đầu không chính xác, việc lưu lại lịch sử không đồng nghĩa với việc thông tin ấy tự động trở thành đúng.

Bởi vậy, hiệu quả ứng dụng cần được xem xét từ đúng mục tiêu đặt ra. Tỷ lệ giải quyết hồ sơ đất đai đúng hạn của Hà Nội trong quý IV-2025 đã đạt 99,9%, tương ứng 177.888 trong tổng số 178.293 hồ sơ đã giải quyết; có 137 hồ sơ quá hạn. Với tỷ lệ đúng hạn ở mức cao, nếu chỉ lấy mục tiêu rút ngắn thời gian giải quyết làm lý do chính cho việc ứng dụng công nghệ mới, sẽ khó đánh giá đầy đủ giá trị mà đề án hướng tới.

Điều cần làm rõ là công nghệ có hỗ trợ tốt hơn việc kiểm tra, đối chiếu quá trình xử lý hay không, nhất là với những hồ sơ đi qua nhiều khâu nghiệp vụ, nhiều đơn vị. Khi cần xác minh một trạng thái xử lý hoặc kiểm tra lại lịch sử cập nhật, các bên có thể dựa vào đâu để đối chiếu? Dấu vết xử lý có được ghi nhận nhất quán, đủ để xác định thời điểm phát sinh và trách nhiệm của từng khâu hay không?

Đây cũng là những nội dung cần được kiểm chứng trong quá trình thử nghiệm. Kết quả không chỉ thể hiện ở thời gian giải quyết hồ sơ, mà còn ở khả năng theo dõi từng bước xử lý, phát hiện điểm chưa thống nhất và hỗ trợ cơ quan chuyên môn xác minh thông tin.

Thử nghiệm có kiểm soát, mở rộng theo kết quả

Theo phương án đề xuất, Sở Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chủ trì triển khai; phạm vi thử nghiệm dự kiến gồm một thủ tục hành chính tại một xã, phường trong năm 2027. Địa bàn cụ thể chưa được xác định. Việc lựa chọn sẽ căn cứ vào các điều kiện thực tế, trong đó có khối lượng hồ sơ, mức độ sẵn sàng của dữ liệu, nhân lực và hạ tầng.

Đây là bước thử nghiệm có giới hạn, chưa phải triển khai đồng loạt trên toàn thành phố. Việc mở rộng trong các năm tiếp theo phụ thuộc vào kết quả đánh giá và quyết định của cơ quan có thẩm quyền.

Do quản lý đất đai liên quan trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp của người dân, doanh nghiệp, việc thử nghiệm phải bảo đảm quy trình giải quyết thủ tục hiện hành vẫn được thực hiện bình thường. Đề án cũng đặt ra yêu cầu kiểm soát rủi ro và dừng thử nghiệm khi phát sinh nguy cơ ảnh hưởng đến dữ liệu hoặc quá trình xử lý hồ sơ.

Để đánh giá đúng hiệu quả, cần có số liệu cụ thể về nhóm hồ sơ được lựa chọn, thời gian xử lý, tình huống phải bổ sung hoặc chuyển tiếp và những sai lệch cần đối chiếu. Các tiêu chí đánh giá phải chỉ ra được hệ thống mới hỗ trợ thêm điều gì so với cách làm hiện nay, mức độ cải thiện ra sao và lợi ích đó có đủ rõ để xem xét mở rộng hay không.

Hà Nội hiện đã có phần mềm nghiệp vụ ViLIS, cơ sở dữ liệu đất đai và hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính. Những hệ thống này vẫn giữ vai trò trung tâm trong quản lý hồ sơ. Vì vậy, ý nghĩa của đề án không nằm ở việc có thêm một ứng dụng Blockchain, mà ở khả năng giải quyết tốt hơn những yêu cầu cụ thể trong quản lý đất đai. Công nghệ chỉ thực sự có giá trị khi giúp việc kiểm tra, đối chiếu và truy xuất thuận lợi hơn, đồng thời bảo đảm dữ liệu chính thức, quyền lợi của người dân và tính liên tục của thủ tục hành chính.