Giảm ùn tắc giao thông: Từ xử lý điểm nóng đến quản trị chủ động

Chương trình nhằm phân tích những nguyên nhân cốt lõi khiến ùn tắc vẫn tiếp diễn, đồng thời làm rõ những chuyển biến mới trong công tác quản lý, điều hành giao thông của Hà Nội và những điều kiện để xây dựng một hệ thống giao thông hiện đại, thông suốt, bền vững.

Tại điểm cầu trực tiếp Trường quay S1 có sự tham gia của hai khách mời: Trung tá Đào Việt Long, Phó Trưởng phòng Cảnh sát giao thông (CSGT) - Công an thành phố Hà Nội và TS Khương Kim Tạo, chuyên gia giao thông. Ngoài ra, chương trình kết nối trực tiếp tới Trung tâm Chỉ huy giao thông của Công an thành phố để thấy rõ Hà Nội đang đổi mới công tác quản lý giao thông.

Ùn tắc giao thông từ lâu không còn là câu chuyện của riêng một vài nút giao hay một vài khung giờ cao điểm. Đó là thách thức đặt ra đối với năng lực quản trị của mỗi đô thị lớn. Tại Hà Nội, cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh, sự gia tăng mạnh của phương tiện cá nhân và nhu cầu đi lại ngày càng lớn, ùn tắc đang ảnh hưởng trực tiếp đến phát triển kinh tế, môi trường và chất lượng cuộc sống của người dân.

Đây cũng là một trong những điểm nghẽn lớn được thành phố xác định cần tập trung tháo gỡ nhằm hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô văn minh, hiện đại và phát triển bền vững.

Nếu như trước đây, mỗi khi ùn tắc xảy ra, giải pháp chủ yếu là tăng cường lực lượng điều tiết, điều chỉnh tổ chức giao thông hoặc xử lý ngay tại các điểm nóng, thì hiện nay cách tiếp cận đang có sự thay đổi rõ nét.

Thay vì chỉ giải quyết hậu quả, Hà Nội đang từng bước xây dựng năng lực quản trị giao thông chủ động - dựa trên dữ liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), dự báo lưu lượng, điều hành theo thời gian thực và sự phối hợp đồng bộ giữa các lực lượng. Đó không chỉ là thay đổi về công nghệ, mà quan trọng hơn là thay đổi tư duy quản trị đô thị.

Áp lực giao thông dồn lên các tuyến vành đai, trục xuyên tâm và cửa ngõ Thủ đô

Trả lời câu hỏi về số lượng điểm ùn tắc còn tồn tại trên địa bàn Hà Nội và những thay đổi trong bức tranh ùn tắc so với khoảng 5 năm trước, Trung tá Đào Việt Long, Phó Trưởng phòng CSGT - Công an thành phố Hà Nội cho biết, từ đầu năm đến nay, Phòng CSGT đã phối hợp với Sở Xây dựng rà soát, thống kê toàn thành phố có 51 điểm có nguy cơ ùn tắc.

Đến nay, các lực lượng chức năng đã xử lý được 39 điểm, còn lại 12 điểm. Theo Trung tá Đào Việt Long, trong 12 điểm này có 5 điểm bị ảnh hưởng bởi các công trình thi công rào chắn và 7 điểm xảy ra ùn tắc do lưu lượng phương tiện đã vượt quá khả năng đáp ứng của hạ tầng giao thông. Đáng chú ý, tình trạng ùn tắc hiện nay tập trung chủ yếu tại ba nhóm khu vực. Thứ nhất là các tuyến đường vành đai, như Vành đai 2 và Vành đai 3.

Dẫn chứng cụ thể, Trung tá Đào Việt Long cho biết, lưu lượng phương tiện qua cầu Thanh Trì theo hướng Vành đai 3 hiện đạt khoảng 120.000 lượt phương tiện/ngày đêm, cao gấp khoảng 1,8 lần so với năng lực thiết kế.

Nhóm thứ hai là các trục xuyên tâm, gồm Giải Phóng - Lê Duẩn, Lê Văn Lương - Khuất Duy Tiến - Trần Duy Hưng, Kim Mã - Nguyễn Thái Học, quốc lộ 32... Qua hệ thống giám sát và đo đếm lưu lượng, tại nút giao Trần Duy Hưng - Hoàng Minh Giám, lưu lượng phương tiện đều vượt công suất thiết kế từ 1,3 đến 7,4 lần, dẫn đến tình trạng ùn tắc thường xuyên.

Nhóm thứ ba là các cửa ngõ Thủ đô và khu vực tập trung nhiều khu đô thị, bệnh viện, trường học, nơi có mật độ người và phương tiện tham gia giao thông rất lớn.

Theo Trung tá Đào Việt Long, nguyên nhân cốt lõi của tình trạng ùn tắc xuất phát từ sự mất cân đối giữa tốc độ gia tăng phương tiện và khả năng phát triển hạ tầng giao thông. Hiện nay, số lượng phương tiện tại Hà Nội tăng từ 4-10% mỗi năm, trong khi tốc độ phát triển hệ thống đường giao thông chỉ khoảng 0,3%/năm, tạo ra khoảng cách rất lớn giữa nhu cầu đi lại và năng lực đáp ứng của hạ tầng. Chính vì vậy dẫn đến hiện tượng ùn tắc giao thông.

"Mặc dù lực lượng chức năng đã triển khai rất nhiều giải pháp và đang nỗ lực hết sức, chúng tôi vẫn tiếp tục cố gắng để phục vụ người dân đi lại an toàn, thông suốt nhất có thể", Trung tá Đào Việt Long nhấn mạnh.

Nhìn thẳng nguyên nhân ùn tắc giao thông Hà Nội

Theo Trung tá Đào Việt Long, nguyên nhân dẫn đến ùn tắc giao thông ở Hà Nội do cả yếu tố khách quan và chủ quan. Về khách quan, tốc độ gia tăng phương tiện hiện nay cao hơn rất nhiều so với tốc độ phát triển hạ tầng giao thông. Mỗi năm, lượng phương tiện tăng trung bình từ 4-10%, trong khi hạ tầng chỉ tăng khoảng 0,3%, tức chênh lệch gần 30 lần.

Bên cạnh đó, quỹ đất dành cho giao thông của Hà Nội hiện chỉ đạt khoảng 12-13%, trong khi tiêu chuẩn đối với một đô thị loại đặc biệt như Thủ đô cần khoảng 25-26%, thậm chí 30% mới đáp ứng được nhu cầu phát triển. Đây là những nguyên nhân quan trọng dẫn đến tình trạng ùn tắc.

Về chủ quan, vẫn còn một bộ phận người tham gia giao thông chưa chấp hành nghiêm quy định, như dừng, đỗ xe sai quy định, đi ngược chiều hoặc không tuân thủ tín hiệu đèn giao thông. Những hành vi này làm ảnh hưởng đến dòng phương tiện và gia tăng nguy cơ ùn tắc. Ngoài ra, trên địa bàn thành phố hiện có nhiều công trình đang thi công, ảnh hưởng đến việc tổ chức giao thông.

Cùng với đó, những năm gần đây, đặc biệt trong thời gian vừa qua, diễn biến thời tiết cực đoan, mưa lớn gây ngập úng cũng tác động đáng kể đến việc đi lại của người dân. Từ những nguyên nhân khách quan và chủ quan đó, bài toán giao thông của Hà Nội đòi hỏi phải thay đổi tư duy quản trị, chuyển từ cách tiếp cận truyền thống sang phương thức quản lý hiện đại, chủ động và khoa học hơn. Đây là hướng đi cần thiết để từng bước giảm ùn tắc và bảo đảm sự phát triển bền vững của hệ thống giao thông đô thị.

Quản trị giao thông thông minh là "vắc xin" cho bài toán ùn tắc

Trước câu hỏi: Ở nhiều đô thị lớn trên thế giới, ùn tắc cũng luôn tồn tại. Điều gì khiến có nơi kiểm soát được, có nơi lại ngày càng nghiêm trọng? TS Khương Kim Tạo, chuyên gia giao thông cho rằng, bài toán giao thông không chỉ của Việt Nam mà hầu như quốc gia nào trên thế giới cũng từng đối mặt.

Tuy nhiên, trong bối cảnh hiện nay, khi công nghệ số phát triển mạnh mẽ và xuất hiện những tư duy quản trị mới, chúng ta hoàn toàn có cơ hội tiếp cận những giải pháp khác trước.

"Tôi hình dung đây giống như một "loại vắc xin mới" có thể góp phần giải quyết căn bệnh ùn tắc giao thông kéo dài nhiều năm qua. Thực tế cho thấy, nhu cầu đi lại của người dân và số lượng phương tiện luôn tăng nhanh, trong khi tốc độ mở rộng hạ tầng không thể theo kịp. Nếu chỉ tiếp tục mở đường thì sẽ rất khó giải quyết tận gốc tình trạng ùn tắc. Vì vậy, tôi rất mừng khi Hà Nội đang từng bước chuyển sang tư duy quản trị giao thông”, ông Tạo nhấn mạnh.

Trước đây, khi phương tiện tăng thì mở thêm đường để đáp ứng nhu cầu đi lại. Đó là tư duy phát triển hạ tầng. Còn hiện nay, mục tiêu không chỉ là xây thêm đường mà là khai thác hiệu quả những tuyến đường hiện có, nâng cao năng lực thông hành và quan trọng hơn là giảm nhu cầu phải di chuyển của người dân. Đây là giải pháp không đòi hỏi quá nhiều chi phí nhưng có thể mang lại hiệu quả rất lớn. Chẳng hạn, Hà Nội đang định hướng phát triển đô thị theo mô hình TOD.

Mỗi khu đô thị gắn với nhà ga cần được quy hoạch đầy đủ trường học, thương mại, dịch vụ, vui chơi, giải trí và các tiện ích thiết yếu để người dân có thể học tập, làm việc, sinh hoạt ngay tại nơi ở. Khi đó, nhu cầu phải di chuyển quãng đường dài sẽ giảm đáng kể. Nếu cần đi lại, người dân sẽ sử dụng đường sắt đô thị, xe buýt nhanh và các phương thức vận tải công cộng, qua đó tối ưu hóa hành trình và giảm áp lực cho giao thông đường bộ.

Song song với đó, cần tối ưu hóa việc tổ chức giao thông thông qua ứng dụng công nghệ. Hà Nội đang triển khai hệ thống camera AI để phân tích lưu lượng phương tiện, điều khiển tín hiệu đèn giao thông theo thời gian thực và tối ưu năng lực thông hành tại từng nút giao.

Bên cạnh việc nâng cao năng lực vận hành của hệ thống giao thông hiện hữu, cần thay đổi phương thức làm việc và cung cấp dịch vụ công. Khi các thủ tục hành chính được thực hiện trên nền tảng số, nhiều công việc có thể xử lý trực tuyến, người dân và cán bộ sẽ giảm nhu cầu phải di chuyển, qua đó góp phần giảm áp lực giao thông.

Theo ông Khương Kim Tạo, đây chính là sự thay đổi căn bản về tư duy quản trị giao thông. Tất nhiên, Hà Nội vẫn phải tiếp tục đầu tư hạ tầng, nhưng đồng thời cần đẩy mạnh ứng dụng AI, dữ liệu lớn và công nghệ số trong quy hoạch, tổ chức và điều hành giao thông. Quy hoạch cũng phải dựa trên dữ liệu và công nghệ, thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm như trước đây.

Với việc phát triển đường sắt đô thị, triển khai hiệu quả mô hình TOD và áp dụng mạnh mẽ các giải pháp giao thông thông minh, Hà Nội sẽ từng bước giải quyết được bài toán ùn tắc trong những năm tới. Điều quan trọng nhất không chỉ là tăng năng lực chuyên chở của từng tuyến đường, mà là giảm nhu cầu phải di chuyển không cần thiết của người dân. Đó mới là mục tiêu cốt lõi của tư duy quản trị giao thông hiện đại.

Đồng bộ giải pháp cho giao thông thông minh

Theo TS Khương Kim Tạo, để triển khai hiệu quả các giải pháp quản trị giao thông thông minh, Hà Nội cần chuẩn bị đồng bộ nhiều điều kiện nền tảng, trong đó trọng tâm là hoàn thiện công tác quy hoạch, xây dựng cơ sở dữ liệu giao thông thống nhất và đầu tư hạ tầng kỹ thuật đồng bộ. Đây là những yếu tố then chốt để các giải pháp ứng dụng công nghệ phát huy hiệu quả trong tổ chức, điều hành giao thông đô thị.

Theo TS Khương Kim Tạo, việc xây dựng cơ sở dữ liệu giao thông hiện mới là bước khởi đầu. Trong thời gian tới, khi hệ thống camera thông minh được đầu tư ở mức độ hiện đại hơn, thành phố sẽ có điều kiện giải quyết nhiều bài toán quản lý giao thông phức tạp, nâng cao hiệu quả giám sát và điều hành.

Tuy nhiên, để các giải pháp công nghệ phát huy hiệu quả, hạ tầng giao thông phải được chuẩn hóa. Hệ thống vạch kẻ đường, biển báo, tín hiệu giao thông và các hạng mục kỹ thuật cần được đầu tư đồng bộ, bảo đảm camera và các thiết bị thông minh có thể nhận diện, phân tích chính xác hành vi của người tham gia giao thông. Đồng thời, hệ thống thu thập và kết nối dữ liệu cũng cần được hoàn thiện.

Bên cạnh hạ tầng, thành phố cần chú trọng đào tạo đội ngũ nhân lực có đủ năng lực quản trị, vận hành và làm chủ các hệ thống công nghệ hiện đại. Việc lựa chọn giải pháp, thiết bị và công nghệ cần dựa trên sự am hiểu chuyên môn, phù hợp với nhu cầu thực tiễn thay vì chỉ dựa vào các yếu tố thương mại.

TS Khương Kim Tạo cũng nhấn mạnh vai trò của công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm hình thành ý thức của công dân trong môi trường số. Người dân cần được trang bị kỹ năng tiếp cận các dịch vụ số, làm quen với hình thức xử lý vi phạm qua hệ thống giám sát tự động và các phương thức quản lý giao thông hiện đại.

Theo ông, quá trình chuyển đổi sang mô hình quản trị giao thông thông minh đòi hỏi sự chuẩn bị đồng bộ từ hạ tầng công nghệ, hạ tầng giao thông, lực lượng thực thi nhiệm vụ đến người tham gia giao thông. Đây là quá trình cần được triển khai từng bước, trên cơ sở tham mưu của các cơ quan chuyên môn như lực lượng CSGT và các đơn vị quản lý hạ tầng.

Đồng thời, việc xây dựng mô hình quản trị giao thông mới cần có sự tham gia của nhiều lĩnh vực khác nhau, không chỉ ngành công an, giao thông hay xây dựng mà còn có các chuyên gia về pháp luật, công nghệ, khoa học xã hội và các ngành liên quan. Sự phối hợp liên ngành sẽ góp phần lựa chọn những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của Việt Nam và Thủ đô Hà Nội.

TS Khương Kim Tạo cho rằng Hà Nội không nên áp dụng nguyên mẫu các mô hình quản trị giao thông của nước ngoài mà cần nghiên cứu, điều chỉnh cho phù hợp với đặc điểm văn hóa, hạ tầng và điều kiện phát triển của địa phương.

Với sự chỉ đạo thống nhất cùng việc huy động trí tuệ của các nhà quản lý, chuyên gia và toàn xã hội, các giải pháp quản trị giao thông theo tư duy mới sẽ từng bước góp phần giảm ùn tắc và nâng cao hiệu quả tổ chức giao thông của Thủ đô.

Giảm ùn tắc bền vững phải bắt đầu từ thay đổi tư duy quản trị giao thông

Trao đổi về giải pháp để không phát sinh thêm các điểm ùn tắc mới và quan điểm cho rằng Hà Nội cần chuyển từ tư duy xử lý từng "điểm nóng" sang xây dựng năng lực quản trị giao thông chủ động, Trung tá Đào Việt Long bày tỏ sự đồng tình và cho rằng đây là hướng đi cần thiết để giải quyết tận gốc bài toán ùn tắc giao thông.

Hiện nay, lực lượng chức năng vẫn đang triển khai nhiều giải pháp mang tính tức thời như điều chỉnh tổ chức giao thông, thay đổi vạch sơn, phân làn, bố trí lực lượng điều tiết tại các nút giao khi xảy ra ùn tắc. Đây là những công việc được thực hiện thường xuyên nhằm bảo đảm giao thông thông suốt.

Tuy nhiên, về lâu dài, Hà Nội cần có tầm nhìn vĩ mô hơn trong công tác quản trị giao thông, thay vì chỉ tập trung xử lý các điểm ùn tắc phát sinh.

Để giải quyết tận gốc vấn đề, theo Trung tá Đào Việt Long, yếu tố quan trọng nhất là quy hoạch giao thông. Việc xây dựng quy hoạch không chỉ dựa trên thiết kế không gian đô thị mà phải được tính toán từ những phân tích khoa học, ứng dụng AI và dữ liệu giao thông để xác định chính xác nhu cầu đi lại trên từng tuyến đường, lưu lượng phương tiện, quy mô mặt cắt và khả năng mở rộng hạ tầng nhằm đáp ứng nhu cầu phát triển trong tương lai.

Đối với Hà Nội, Trung tá Đào Việt Long cho biết, thành phố đang nhận được sự quan tâm chỉ đạo của các cấp lãnh đạo trong việc đầu tư phát triển hạ tầng giao thông. Nhiều dự án đường vành đai đang được triển khai như Vành đai 1, Vành đai 2,5, đồng thời chuẩn bị đầu tư một số tuyến vành đai khác. Khi hệ thống các tuyến vành đai được hoàn thiện và khép kín, đây sẽ là một trong những giải pháp quan trọng góp phần giảm áp lực giao thông và hạn chế ùn tắc.

Bên cạnh đó, thành phố cần phát triển mạnh hệ thống vận tải hành khách công cộng, đồng thời từng bước hạn chế phương tiện cá nhân lưu thông trên đường. Khi tỷ lệ người dân sử dụng phương tiện công cộng tăng lên, áp lực lên hạ tầng giao thông sẽ giảm đáng kể.

Theo Trung tá Đào Việt Long, quy hoạch lại không gian đô thị, trong đó có việc di dời một số trường học, bệnh viện ra khỏi khu vực trung tâm cũng là giải pháp mang tính chiến lược, góp phần giải quyết bài toán ùn tắc giao thông của Thủ đô một cách căn cơ và bền vững.

Công nghệ số nâng cao hiệu quả điều hành giao thông

Trung tá Đào Việt Long cho biết, điểm thay đổi dễ nhận thấy nhất trong công tác điều hành giao thông là chuyển từ bị động sang chủ động. Trước đây, khi xảy ra ùn tắc, lực lượng CSGT mới tiếp nhận thông tin qua bộ đàm, sau đó điều động cán bộ tuần tra, kiểm soát đến hiện trường để xử lý. Cách làm này vẫn bảo đảm giải quyết tình huống nhưng chủ yếu mang tính phản ứng.

Hiện nay, với sự hỗ trợ của hệ thống camera giám sát và AI, lực lượng CSGT có thể chủ động theo dõi, phân tích diễn biến giao thông theo thời gian thực. Trong các khung giờ cao điểm, hệ thống tự động phân tích lưu lượng phương tiện trên từng tuyến đường, nhận diện xu hướng di chuyển từ ngoại thành vào nội thành vào buổi sáng và theo chiều ngược lại vào buổi chiều.

Trên cơ sở dữ liệu này, hệ thống hỗ trợ điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu theo thời gian thực, đồng thời giúp bố trí lực lượng phù hợp ngay từ đầu, thay vì chờ xảy ra ùn tắc mới xử lý. AI cũng hỗ trợ phân tích dữ liệu, xây dựng các kịch bản điều hành và đưa ra khuyến nghị để người dân lựa chọn lộ trình phù hợp.

Tại Trung tâm Chỉ huy giao thông, lực lượng chức năng thường xuyên phối hợp với các cơ quan truyền thông, như VOV, phát thông tin cảnh báo và khuyến cáo giao thông dựa trên kết quả phân tích của hệ thống, giúp người dân chủ động lựa chọn tuyến đường thông thoáng.

Có thể nói, việc ứng dụng công nghệ đã làm thay đổi tư duy quản trị giao thông, từ xử lý khi ùn tắc xảy ra sang chủ động phòng ngừa, điều tiết giao thông và hỗ trợ người dân, đặc biệt trong các khung giờ cao điểm.

Camera AI giúp CSGT phân luồng

Khẳng định hiệu quả của việc ứng dụng khoa học công nghệ trong quản lý, điều hành giao thông, Trung tá Đào Việt Long cho biết, thời gian qua Phòng CSGT đã tham mưu Công an thành phố xây dựng nhiều phương án phân luồng gắn với các kịch bản cụ thể.

"Đối với các vị trí trọng điểm, lực lượng CSGT và Công an cấp xã vẫn được bố trí điều tiết trong giờ cao điểm. Tuy nhiên, với sự hỗ trợ của hệ thống camera giám sát, đặc biệt là camera AI, chúng tôi có thể phân tích, dự báo lưu lượng phương tiện theo thời gian thực để xác định sớm những tuyến đường, khu vực có nguy cơ ùn tắc, từ đó chủ động bố trí lực lượng phân luồng.

Hiện nay, trên nhiều tuyến đường, chúng tôi không còn phải bố trí lực lượng thường xuyên mà chủ yếu điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu, qua đó vẫn bảo đảm giao thông thông suốt. Đây là một thay đổi quan trọng trong phương thức tổ chức lực lượng", Trung tá Đào Việt Long cho biết.

Cùng theo Trung tá Đào Việt Long, qua đánh giá thực tế, số lượng nút giao cần bố trí lực lượng điều tiết đã giảm đáng kể. Trước đây, toàn thành phố có hơn 300 nút giao phải phân luồng thường xuyên, hiện còn khoảng 266 nút. Chỉ trong các tình huống đặc biệt như mưa lớn, ngập úng hoặc xảy ra sự cố trên diện rộng, Phòng CSGT mới huy động tối đa lực lượng, có thời điểm lên tới khoảng 280 nút.

Trong điều kiện giao thông bình thường, số lượng cán bộ trực tiếp làm nhiệm vụ phân luồng đã giảm rõ rệt. Thay vào đó, hệ thống camera AI cùng hệ thống điều khiển đèn tín hiệu theo thời gian thực đã trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực, nâng cao hiệu quả tổ chức, điều hành giao thông và sử dụng lực lượng một cách khoa học, hiệu quả.

Giao thông thông minh là hệ thống quản trị tích hợp

Trả lời câu hỏi về quan điểm cho rằng giao thông thông minh chỉ là việc lắp đặt camera AI, TS Khương Kim Tạo khẳng định đây là cách hiểu chưa đầy đủ. Giao thông thông minh là một hệ thống quản trị tổng thể trên quy mô toàn đô thị, cho phép giám sát, điều hành và tối ưu hóa toàn bộ hoạt động giao thông dựa trên dữ liệu và công nghệ số. Các thiết bị như camera AI, hay các ứng dụng AI chỉ là những cấu phần của hệ thống này.

Để phát triển giao thông thông minh, các thành phần của hệ thống phải được xây dựng đồng bộ, có khả năng tích hợp và liên thông với nhau. Trong đó, dữ liệu giao thông thời gian thực là yếu tố quan trọng nhất, bởi đây là nền tảng để toàn bộ hệ thống vận hành. Ông nhấn mạnh, dữ liệu chỉ thực sự phát huy giá trị khi được kết nối, chia sẻ giữa các cơ quan, đơn vị khai thác và sử dụng. Nếu tồn tại dưới dạng riêng lẻ, dữ liệu sẽ không mang lại hiệu quả trong công tác quản lý.

Theo ông, để triển khai hiệu quả mô hình giao thông thông minh, Hà Nội cần ưu tiên xây dựng hệ thống thu thập dữ liệu giao thông và Trung tâm điều hành giao thông thông minh. Khi dữ liệu được đưa về trung tâm điều hành, hệ thống sẽ hỗ trợ công tác quản lý, điều tiết giao thông, phục vụ quy hoạch và nhiều hoạt động quản trị khác.

TS Khương Kim Tạo cho rằng mục tiêu cuối cùng của giao thông thông minh là chuyển từ phản ứng sang chủ động điều hành. Khi đó, hệ thống có thể chủ động phân làn, điều tiết lưu lượng phương tiện theo thời gian thực, thậm chí, tự động thay đổi phương án tổ chức giao thông trên từng tuyến đường thông qua các thiết bị điện tử, thay vì phải sử dụng lực lượng trực tiếp hoặc các rào chắn như hiện nay.

Trong tương lai, AI không chỉ hỗ trợ, mà còn trực tiếp vận hành hệ thống trên cơ sở các thuật toán đã được thiết lập, giúp nâng cao tốc độ và độ chính xác của các quyết định điều hành giao thông.

Dẫn quan điểm của các bộ trưởng giao thông trên thế giới về hai yếu tố cốt lõi quyết định sự phát triển của giao thông trong kỷ nguyên mới là con người và công nghệ, TS Khương Kim Tạo cho rằng, yếu tố con người không chỉ là người tham gia giao thông, mà còn bao gồm đội ngũ xây dựng và hoạch định chính sách. Nếu những người làm chính sách không hiểu về giao thông thông minh và công nghệ, sẽ rất khó đưa ra các quyết định đúng đắn. Đồng thời, việc đào tạo nguồn nhân lực có đủ năng lực tiếp cận và làm chủ công nghệ cũng là yêu cầu cấp bách để xây dựng hệ thống giao thông hiện đại trong thời gian tới.

Hơn 4.000 camera AI đang thay đổi cách Hà Nội quản trị giao thông

Tại điểm cầu Trung tâm Chỉ huy giao thông của Công an thành phố Hà Nội, kết nối trực tiếp tới Chương trình Hà Nội chuyển động, Trung tá Bùi Thị Thơm, cán bộ Trung tâm cho biết, hiện nay, Trung tâm đang vận hành hơn 4.000 camera AI trên địa bàn thành phố. Từ khi hệ thống đi vào hoạt động, camera AI đã hỗ trợ rất hiệu quả cho lực lượng chức năng trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Thứ nhất, hệ thống tự động nhận diện lưu lượng phương tiện và điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu theo thời gian thực. Thứ hai, hỗ trợ công tác phát hiện, xử lý vi phạm trật tự, an toàn giao thông. Thứ ba, phục vụ giám sát tình hình giao thông, an ninh trật tự trên địa bàn thành phố.

Trước câu hỏi việc ứng dụng khoa học, công nghệ trong quản trị, điều hành giao thông đã thay đổi như thế nào và nâng cao hiệu quả ra sao, Trung tá Bùi Thị Thơm chia sẻ, camera AI đã hỗ trợ lực lượng CSGT rất nhiều. Trước hết là tự động hóa nhiều khâu trong quá trình thực hiện nhiệm vụ. Bên cạnh đó, hệ thống góp phần nâng cao tính minh bạch, hạn chế tiêu cực trong thực thi công vụ, mở rộng phạm vi giám sát và xử lý vi phạm, đồng thời nâng cao ý thức chấp hành pháp luật của người tham gia giao thông.

Bản đồ số tại trung tâm hiển thị toàn bộ hệ thống đèn tín hiệu giao thông trên địa bàn thành phố. Mỗi màu sắc trên bản đồ thể hiện trạng thái giao thông tại từng nút giao. Ví dụ, nút giao Đại Cồ Việt - Nguyễn Đình Chiểu hiển thị màu tím, cho thấy khu vực này đang xảy ra ùn tắc. Hệ thống camera AI cũng ghi nhận trong một ngày có hơn 344.000 lượt phương tiện đi qua nút giao này.

Từ dữ liệu trên bản đồ số, cán bộ Trung tâm sẽ kịp thời thông tin cho lực lượng làm nhiệm vụ trên địa bàn để xử lý các tình huống phát sinh. Đồng thời, hệ thống tự động điều chỉnh chu kỳ đèn tín hiệu theo thời gian thực nhằm tối ưu năng lực thông hành.

Thông tin thêm, Trung tá Bùi Thị Thơm cho biết, từ ngày 1-7-2026, giai đoạn 2 của hệ thống camera AI được đưa vào vận hành. Với giai đoạn 2, hệ thống đã được nâng cấp toàn diện với nhiều tính năng mới như điều khiển giao thông thông minh, tạo làn sóng xanh, dự báo ùn tắc bằng AI và mở rộng phạm vi ứng dụng sang các lĩnh vực như quản lý trật tự đô thị và giám sát vệ sinh môi trường.

Bốn điều kiện tiên quyết của giao thông thông minh

Trả lời câu hỏi về những điều kiện tiên quyết để Hà Nội chuyển từ mô hình quản lý giao thông truyền thống sang hệ thống quản trị giao thông hiện đại, TS Khương Kim Tạo cho rằng thành phố cần chuẩn bị đồng bộ nhiều yếu tố, trong đó con người là nền tảng quan trọng nhất.

Theo ông, điều kiện tiên quyết đầu tiên là xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý và cán bộ chuyên môn có đủ năng lực tiếp cận các xu hướng mới, làm chủ công nghệ và định hướng phát triển hệ thống giao thông theo hướng chủ động. Thay vì chỉ xử lý khi ùn tắc xảy ra, công tác quản trị cần hướng tới dự báo, phòng ngừa và tối ưu hoạt động của toàn bộ hệ thống.

Điều kiện tiếp theo là xây dựng cơ sở dữ liệu giao thông đồng bộ, song hành với đầu tư hạ tầng giao thông và hạ tầng công nghệ. TS Khương Kim Tạo cho rằng, dù công nghệ hiện đại đến đâu cũng khó phát huy hiệu quả nếu hạ tầng chưa được chuẩn hóa và dữ liệu chưa đầy đủ, chính xác, liên tục.

Bên cạnh đó, Hà Nội cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, đặc biệt là các quy định về chia sẻ dữ liệu, cơ chế phối hợp và hành lang pháp lý phục vụ quản trị giao thông thông minh. Với những cơ chế đặc thù từ Luật Thủ đô năm 2026, thành phố có nhiều điều kiện thuận lợi để nghiên cứu, ban hành các chính sách phù hợp, thúc đẩy quá trình chuyển đổi.

Theo TS Khương Kim Tạo, một yêu cầu quan trọng khác là nâng cao nhận thức và kỹ năng số của người dân. Công tác tuyên truyền, phổ biến kiến thức về công nghệ cần được triển khai rộng khắp để người dân từng bước làm quen, tiếp cận và thích ứng với phương thức quản lý giao thông mới. Ông dẫn thực tế tại địa phương nơi mình sinh sống, các tổ công nghệ số cộng đồng đang hỗ trợ người dân sử dụng các nền tảng số, qua đó từng bước hình thành thói quen ứng dụng công nghệ trong đời sống. Khi người dân hiểu và làm chủ công nghệ, việc chấp hành quy định giao thông, tiếp cận các dịch vụ số và các hình thức xử lý vi phạm bằng công nghệ cũng sẽ thuận lợi hơn.

TS Khương Kim Tạo nhấn mạnh, quá trình chuyển đổi sang mô hình quản trị giao thông hiện đại không thể chỉ dựa vào đầu tư hạ tầng và công nghệ, mà phải được triển khai đồng thời với công tác tuyên truyền, giáo dục và nâng cao nhận thức của cộng đồng. Bởi người tham gia giao thông rất đa dạng về độ tuổi, trình độ và khả năng tiếp cận công nghệ, nên sự đồng thuận của người dân chính là yếu tố quyết định để mô hình quản trị giao thông thông minh được triển khai hiệu quả và bền vững.

Xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung là nền tảng của giao thông thông minh

Chia sẻ về các giải pháp hoàn thiện hệ thống chỉ huy, điều hành giao thông và tăng cường kết nối, liên thông dữ liệu giữa các ngành như công an, quy hoạch, xây dựng nhằm nâng cao năng lực dự báo và quản trị giao thông, Trung tá Đào Việt Long cho biết, Công an thành phố Hà Nội đang triển khai lộ trình đầu tư đồng bộ hạ tầng công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, hướng tới hình thành mô hình giao thông thông minh và thành phố thông minh.

Thời gian qua, Công an thành phố đã đầu tư trung tâm điều khiển đèn tín hiệu giao thông và hệ thống giám sát giao thông hiện đại. Từ ngày 13-12-2025, đơn vị được trang bị 1.837 camera AI phục vụ công tác quản lý giao thông. Đến ngày 1-7, hệ thống tiếp tục được bổ sung 2.460 camera, nâng tổng số camera giám sát giao thông trên địa bàn lên hơn 4.000 camera.

Trung tá Đào Việt Long cho biết, trong thời gian tới, Công an thành phố sẽ tiếp tục mở rộng mạng lưới giao thông thông minh. Theo lộ trình, đến cuối năm 2026 và đầu năm 2027, hệ thống sẽ được phủ rộng trên toàn địa bàn, tạo nền tảng quan trọng để xây dựng giao thông thông minh, hướng tới mục tiêu phát triển Hà Nội trở thành thành phố thông minh.

Một nhiệm vụ trọng tâm khác là đẩy mạnh xử lý vi phạm qua hệ thống camera giám sát. Hệ thống hoạt động 24/7, tập trung phát hiện và xử lý các hành vi là nguyên nhân trực tiếp gây ùn tắc và tai nạn giao thông. Việc xử lý vi phạm bằng công nghệ không chỉ nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần hình thành ý thức chấp hành pháp luật của người tham gia giao thông.

Bên cạnh đó, Công an thành phố đang tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu với các sở, ngành, từng bước xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung phục vụ công tác quản lý. Việc liên thông dữ liệu giữa các lĩnh vực như bến xe, tuyến xe buýt, hạ tầng giao thông và các hệ thống quản lý khác sẽ tạo nền tảng quan trọng để nâng cao năng lực điều hành và phát triển đô thị thông minh.

Trung tá Đào Việt Long cũng đồng tình với quan điểm của TS Khương Kim Tạo khi cho rằng yếu tố con người là điều kiện quyết định đối với thành công của giao thông thông minh.

Theo Trung tá Đào Việt Long, một thành phố thông minh không thể được xây dựng nếu thiếu những công dân có ý thức chấp hành pháp luật và văn hóa giao thông. Con người luôn phải là trung tâm của quá trình phát triển. Vì vậy, cùng với việc nâng cao ý thức của người dân, lực lượng CSGT cũng đặc biệt chú trọng công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ, chiến sĩ nhằm nâng cao năng lực vận hành hệ thống công nghệ, trình độ nghiệp vụ và kiến thức pháp luật, góp phần xây dựng một hệ thống giao thông hiện đại, an toàn và thông suốt.