Giảm ùn tắc giao thông: Từ xử lý điểm nóng đến quản trị chủ động

Những "điểm nóng" từng bước được hạ nhiệt

Có thời điểm, cứ đến giờ cao điểm, dòng phương tiện từ đường Cổ Linh hướng lên cao tốc Hà Nội - Hải Phòng gần như nối đuôi nhau trong cảnh nhích từng mét. Nút giao Cổ Linh - Thạch Bàn nhiều năm liền được xem là một trong những "điểm nóng" về ùn tắc giao thông của Thủ đô.

Thế nhưng, ghi nhận tại khu vực này vào chiều 30-6 cho thấy bức tranh giao thông đã có nhiều thay đổi. Lưu lượng phương tiện vẫn rất lớn nhưng chỉ ùn ứ cục bộ vào những thời điểm cao điểm, không còn xảy ra tình trạng tắc nghẽn kéo dài như trước. Cùng với việc lực lượng chức năng thường xuyên có mặt điều tiết giao thông, việc điều chỉnh tổ chức giao thông tổng thể tại nút giao, kết hợp xén hè mở rộng mặt đường đã phát huy hiệu quả rõ rệt.

Nút giao Cổ Linh - Thạch Bàn chỉ là một trong nhiều điểm ùn tắc được "hạ nhiệt" trong thời gian qua. Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội Trần Hữu Bảo, từ đầu năm 2026 đến nay, liên ngành thành phố đã xử lý được 39 trong tổng số 51 điểm thường xuyên ùn tắc giao thông trên địa bàn. Nhiều khu vực vốn là nỗi ám ảnh của người tham gia giao thông như tuyến Nguyễn Trãi - Cầu Mới, nút giao Phạm Hùng - Tôn Thất Thuyết - Nguyễn Hoàng, trục Cầu Bươu - Phúc La - Phạm Tu, nút giao Giải Phóng - Kim Đồng, cầu Mai Lĩnh, ngã ba Ba La hay đầu phía Nam cầu Chương Dương đều đã có những chuyển biến tích cực.

Đáng chú ý, kết quả này không đến từ một giải pháp đơn lẻ mà là sự phối hợp đồng bộ của nhiều lực lượng và nhiều biện pháp. Bên cạnh việc đẩy nhanh tiến độ các dự án để tháo dỡ 16 vị trí rào chắn, các cơ quan chức năng còn linh hoạt điều chỉnh tổ chức giao thông, xén hè mở rộng mặt đường tại những vị trí có điều kiện, thu hồi các điểm đỗ xe gây cản trở lưu thông, điều tiết xe tải tại các nút giao quá tải và phối hợp điều chỉnh lịch chạy tàu tại khu vực Cửa Nam nhằm hạn chế xung đột giao thông vào giờ cao điểm.

Có thể thấy, thay vì chỉ trông chờ vào các dự án hạ tầng lớn với thời gian đầu tư kéo dài, nhiều "điểm nóng" đã được xử lý bằng những giải pháp sát thực tế, phù hợp với từng khu vực. Đây cũng là cách làm giúp thành phố nhanh chóng cải thiện tình hình giao thông trong điều kiện quỹ đất và nguồn lực đầu tư còn nhiều hạn chế.

Hướng tới quản trị giao thông thông minh và bền vững

Nếu như trước đây việc xử lý ùn tắc chủ yếu tập trung giải quyết từng điểm nóng phát sinh thì nay Hà Nội đang từng bước chuyển sang phương thức quản trị giao thông chủ động hơn, trong đó công nghệ giữ vai trò ngày càng quan trọng.

Cùng với việc đưa vào vận hành giai đoạn 1 hệ thống giao thông thông minh từ cuối năm 2025, Công an thành phố tiếp tục triển khai giai đoạn 2 dự án nâng cấp Trung tâm Thông tin chỉ huy và lắp đặt thêm 2.460 camera tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI). Đến nay, toàn thành phố đã có gần 5.000 camera phục vụ công tác giám sát, điều hành giao thông, xử lý vi phạm và bảo đảm an ninh, trật tự.

Không chỉ ghi nhận hình ảnh vi phạm, hệ thống còn có khả năng đo đếm lưu lượng phương tiện, điều khiển tín hiệu giao thông theo lưu lượng thực tế, dự báo nguy cơ ùn tắc và cung cấp thông tin cảnh báo theo thời gian thực. Đây được xem là nền tảng quan trọng để từng bước hình thành mô hình điều hành giao thông thông minh, thay vì phụ thuộc chủ yếu vào lực lượng trực tiếp ngoài hiện trường như trước đây.

Dù đạt nhiều kết quả tích cực, Hà Nội vẫn còn 12 điểm thường xuyên ùn tắc cần tiếp tục xử lý. Trong đó, 5 điểm xuất phát từ việc rào chắn phục vụ thi công các dự án và 7 điểm do hạ tầng chưa đáp ứng được lưu lượng phương tiện ngày càng tăng.

Đối với các điểm ùn tắc do thi công, thành phố đang yêu cầu các chủ đầu tư, nhà thầu đẩy nhanh tiến độ để sớm tháo dỡ rào chắn, hoàn trả mặt đường. Với các điểm quá tải về hạ tầng, nhiều giải pháp cũng đang được triển khai đồng thời như hoàn thiện nút giao Nguyễn Tuân - Nguyễn Huy Tưởng, điều chỉnh tổ chức giao thông tại nhánh rẽ cầu Vĩnh Tuy xuống đê Nguyễn Khoái hay đẩy nhanh thi công khu vực nút giao đường Phạm Tu - đường 70 sau khi hoàn thành giải phóng mặt bằng.

Về lâu dài, mục tiêu giảm ùn tắc không chỉ dừng ở việc xử lý từng nút giao mà gắn với quá trình hoàn thiện mạng lưới hạ tầng giao thông của Thủ đô. Thành phố đặt mục tiêu trước năm 2030 cơ bản khắc phục tình trạng ùn tắc kéo dài; nâng tỷ lệ đất dành cho giao thông lên 14-16%, đất giao thông tĩnh đạt tối thiểu 1%; vận tải hành khách công cộng đáp ứng 30-35% nhu cầu đi lại; hoàn thành khoảng 100km đường sắt đô thị cùng hàng loạt tuyến vành đai, cầu vượt sông Hồng và các tuyến xe buýt xanh.

Đối với một đô thị có quy mô dân số và tốc độ đô thị hóa thuộc nhóm cao nhất cả nước như Hà Nội, ùn tắc giao thông khó có thể được giải quyết trong thời gian ngắn. Tuy nhiên, việc từng bước xóa bỏ các "điểm nóng", kết hợp giữa tổ chức giao thông linh hoạt, ứng dụng công nghệ hiện đại và đầu tư đồng bộ các công trình hạ tầng chiến lược cho thấy thành phố đang chuyển từ tư duy xử lý tình huống sang quản trị giao thông chủ động. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để xây dựng một hệ thống giao thông vận hành hiệu quả, bền vững và đáp ứng tốt hơn nhu cầu phát triển của Thủ đô trong những năm tới.