Giải phóng mặt bằng ở Thiên Lộc: Tháo gỡ từ gốc các điểm nghẽn

Nhận diện đúng “nút thắt” để tìm đúng lời giải

Năm 2026, xã Thiên Lộc triển khai công tác GPMB cho 51 dự án với tổng diện tích thu hồi khoảng 259,27ha, ảnh hưởng trực tiếp tới 7.565 hộ dân. Trong số đó có 7 dự án trọng điểm gồm 5 dự án giao thông khung và 2 dự án ngoài ngân sách, được kỳ vọng tạo động lực phát triển hạ tầng, mở rộng không gian đô thị và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế - xã hội của địa phương.

Tuy nhiên, quá trình triển khai cũng bộc lộ nhiều khó khăn, vướng mắc kéo dài nhiều năm. Một trong những trở ngại lớn nhất là việc áp dụng các quy định pháp luật đất đai trong giai đoạn chuyển tiếp. Việc xác định nguồn gốc đất tiếp tục là khâu phức tạp và tốn nhiều thời gian.

Bên cạnh đó, dù đa số người dân ủng hộ chủ trương thu hồi đất để thực hiện các dự án phát triển, vẫn còn một số trường hợp chưa hợp tác trong kiểm đếm hoặc đưa ra những yêu cầu vượt quá quy định hiện hành.

Đáng chú ý, qua rà soát, trong 51 dự án đang triển khai có tới 26 dự án liên quan khoảng 325 trường hợp vi phạm đất đai, trật tự xây dựng. Đây là khối lượng công việc lớn, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ của nhiều lực lượng để vừa xử lý vi phạm, vừa bảo đảm tiến độ dự án.

Ngoài ra, công tác di chuyển mồ mả cũng được xác định là điểm nghẽn đặc thù. Hiện các dự án trên địa bàn còn liên quan hơn 2.200 ngôi mộ cần di dời.

Trước thực tiễn đó, xã Thiên Lộc xác định, nếu chỉ tập trung giải quyết các vấn đề khi đã phát sinh thì rất khó tạo chuyển biến về tiến độ, vì vậy, phải nhận diện sớm điểm nghẽn để chủ động tháo gỡ.

Bà Trần Minh Thái, Giám đốc Ban Quản lý dự án Đầu tư - Hạ tầng xã Thiên Lộc cho biết: Ban Quản lý dự án xác định phải thay đổi mạnh mẽ tư duy tổ chức thực hiện, chuyển từ tư duy hành chính đơn thuần sang tư duy phục vụ, đồng hành cùng người dân; từ xử lý tình huống sang chủ động phòng ngừa, tháo gỡ khó khăn ngay từ giai đoạn chuẩn bị dự án.

Một trong những cách làm mới nổi bật là triển khai mô hình “3 trước”, gồm: Rà soát trước, vận động trước và giải quyết trước. Theo mô hình này, ngay từ khi dự án bắt đầu triển khai, các cơ quan chức năng chủ động rà soát hồ sơ đất đai, hiện trạng sử dụng đất nhằm hạn chế sai sót.

Những hộ dân có khả năng phát sinh kiến nghị hoặc còn băn khoăn được nhận diện sớm để tổ chức đối thoại, giải thích chính sách ngay từ đầu. Đồng thời, các khó khăn về cơ chế, chính sách cũng được tổng hợp, báo cáo cấp có thẩm quyền xem xét tháo gỡ trước khi trở thành những điểm nóng ảnh hưởng tới tiến độ dự án.

Dân vận khéo trong xử lý vi phạm, tạo đồng thuận từ cơ sở

Nếu như mô hình “3 trước” là giải pháp phòng ngừa và tháo gỡ khó khăn từ sớm thì công tác dân vận được xem là “chìa khóa” trong xử lý các trường hợp vi phạm đất đai, trật tự xây dựng liên quan đến GPMB.

Theo ông Lê Công Hùng, Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Thiên Lộc, địa phương xác định lấy thuyết phục và đối thoại làm gốc trong xử lý vi phạm.

Các buổi đối thoại công khai, minh bạch được tổ chức tại các thôn, địa bàn có vi phạm với sự tham gia của lãnh đạo xã, phòng chuyên môn, các đoàn thể và lãnh đạo thôn. Tại đây, người dân được giải thích rõ nguồn gốc đất, quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất, các quy định pháp luật về quản lý đất đai cũng như trách nhiệm của người sử dụng đất.

Cùng với đó, các tổ công tác được phân công cụ thể theo từng địa bàn, từng đối tượng. Cán bộ trực tiếp đến từng hộ dân để nắm bắt tâm tư, tìm hiểu nguyên nhân và vận động người dân tự giác tháo dỡ công trình vi phạm, khôi phục hiện trạng hoặc bàn giao đất cho tập thể quản lý.

Song song với công tác tuyên truyền, địa phương thực hiện chặt chẽ quy trình xử lý vi phạm theo đúng quy định pháp luật. Điểm đáng chú ý là sau khi ban hành các quyết định xử lý, xã vẫn tiếp tục tuyên truyền, vận động và tạo điều kiện để người dân tự giác chấp hành. Đối với những trường hợp khó khăn, địa phương huy động lực lượng, phương tiện hỗ trợ tháo dỡ công trình, di chuyển tài sản, vật kiến trúc, qua đó tạo sự chia sẻ, đồng thuận trong nhân dân.

Bên cạnh đó, lực lượng chức năng thường xuyên kiểm tra, giám sát để ngăn chặn tái vi phạm; đồng thời công khai kết quả xử lý trên hệ thống truyền thanh để nhân dân cùng theo dõi, giám sát, tạo hiệu ứng lan tỏa trong cộng đồng.

Nhờ cách làm kiên trì, mềm dẻo nhưng kiên quyết, riêng trong tháng 5-2026, xã đã tuyên truyền, vận động người dân tự tháo dỡ 118 công trình vi phạm tại 10 dự án và các thôn Đại Độ, Mạch Lũng, Bầu, Hậu Dưỡng với tổng diện tích khoảng 16.048m².

Đặc biệt, 5 bãi cát vi phạm tồn tại nhiều năm cũng đã tự tháo dỡ các công trình xây dựng vi phạm và bàn giao hơn 5ha đất công cho UBND xã quản lý mà không phải tổ chức cưỡng chế.

Với quyết tâm chính trị cao cùng những cách làm linh hoạt, hiệu quả, Thiên Lộc đang từng bước tạo chuyển biến rõ nét trong công tác giải phóng mặt bằng, góp phần mở rộng không gian phát triển và nâng cao chất lượng sống của người dân.