Dữ liệu mở đường cho mô hình quản trị mới của Hà Nội

Người dân thụ hưởng tiện ích

Tại Điểm phục vụ hành chính công phường Đại Mỗ, anh Trần Trung Kiên (tổ dân phố số 5) đến thực hiện thủ tục chứng thực giấy tờ. Sử dụng điện thoại đã tích hợp tài khoản định danh điện tử VNeID mức độ 2, sau vài thao tác trên hệ thống, toàn bộ thông tin của anh Kiên được xác thực và hồ sơ nhanh chóng được tiếp nhận.

“Tôi chỉ cần đưa điện thoại để quét mã VNeID là cán bộ đã có đầy đủ thông tin. Thậm chí, có thủ tục như xác nhận thông tin cư trú, tôi có thể làm tại nhà, sau 1-2 ngày ra phường nhận kết quả. Hiện nay nhiều thủ tục hành chính đã được rút gọn nhiều bước, thuận tiện hơn trước”, anh Trần Trung Kiên chia sẻ.

Trải nghiệm của anh Trần Trung Kiên cho thấy, chuyển đổi số không chỉ giúp người dân giảm giấy tờ, thời gian đi lại mà còn phản ánh sự thay đổi trong phương thức vận hành của nền hành chính, từ xử lý hồ sơ giấy sang khai thác dữ liệu số. Đó cũng là một trong những kết quả nổi bật sau một năm Hà Nội vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp.

Khi vận hành mô hình chính quyền mới, thành phố xác định xây dựng chính quyền số phải gắn với đổi mới phương thức quản trị, giảm tầng nấc trung gian, giảm xử lý thủ công và tăng cường điều hành trên môi trường số, đồng thời không làm phát sinh thêm phần mềm, tài khoản hay chế độ báo cáo đối với cơ sở.

Ban Thường vụ Thành ủy và các cơ quan trong “bốn trục” của hệ thống chính trị đã ban hành 286 văn bản lãnh đạo, chỉ đạo triển khai thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về “Đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia”.

Để phục vụ người dân tốt hơn, thành phố đã công khai 100% thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền giải quyết của các cấp chính quyền; triển khai 2.077 thủ tục hành chính, trong đó có 1.118 thủ tục đủ điều kiện cung cấp dịch vụ công trực tuyến toàn trình; hoàn thành tái cấu trúc 1.172 thủ tục hành chính và chuẩn hóa hơn 2.000 quy trình nội bộ trên môi trường điện tử.

Theo ông Dương Văn Ninh, Phó Trưởng phòng phụ trách Phòng Tái cấu trúc và Kiểm soát thủ tục hành chính, Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố Hà Nội, cùng với việc triển khai mô hình hành chính công một cấp trên toàn thành phố, 100% hồ sơ tại các điểm phục vụ hành chính công đã được ký số.

“Khi hồ sơ được cán bộ của các chi nhánh tiếp nhận và chuyển, các cơ quan xử lý ngay, không cần phải chờ hồ sơ giấy. Từ đó, việc giải quyết được nhanh gọn, đúng nghĩa với giải quyết trên hệ thống điện tử. Toàn bộ việc thao tác xử lý, các bước vết xử lý đều được theo dõi và người dân giám sát”, ông Dương Văn Ninh cho biết.

Bên cạnh đó, việc vận hành mô hình “một cửa - một hệ thống - một dữ liệu” đang từng bước phát huy hiệu quả, bảo đảm kết nối liên thông giữa các cấp, các ngành, giảm trùng lặp thông tin và rút ngắn thời gian xử lý. Hiện hơn 53% thủ tục hành chính được thực hiện trực tuyến toàn trình, tỷ lệ số hóa hồ sơ đạt gần 98%...

Hiệu quả chuyển đổi số cũng được thể hiện rõ tại xã Thường Tín. Các Tổ chuyển đổi số cộng đồng đã thực hiện hơn 3.000 lượt hỗ trợ người dân cài đặt VNeID và đăng ký dịch vụ công trực tuyến; 100% hộ dân có mã định danh điện tử. Địa phương đã tiếp nhận, giải quyết gần 10.000 hồ sơ thủ tục hành chính với tỷ lệ đúng và trước hạn đạt trên 99%.

Những mô hình, như: “Ngày làm việc không giấy tờ”, “Chính quyền số 3T”, “Điểm phục vụ hành chính công hiện đại, thân thiện - số hóa toàn diện” là những sáng kiến cải tiến quy trình làm việc. Đó là minh chứng cho thấy chuyển đổi số đang làm thay đổi phương thức phục vụ của chính quyền cơ sở, đưa dịch vụ công đến gần người dân hơn, thay vì buộc người dân phải thích nghi với bộ máy hành chính.

Đích đến của mô hình quản trị hiện đại

Theo Tiến sĩ Đoàn Văn Tình, Phó Trưởng khoa Quản trị nhân lực, Học viện Hành chính và Quản trị công, chuyển từ “quản lý hồ sơ” sang “quản trị bằng dữ liệu” là bước chuyển cốt lõi của nền hành chính hiện đại. Khi dữ liệu được chuẩn hóa và liên thông, quyết định quản lý dựa trên bằng chứng thay vì kinh nghiệm, đồng thời người dân trở thành trung tâm của quá trình phục vụ. Xa hơn, dữ liệu sẽ là nguồn lực mới cho dự báo và hoạch định chính sách.

Tại xã Hoài Đức, chính quyền địa phương xác định chuyển đổi số chỉ thực sự thành công khi người dân có thể trực tiếp sử dụng các nền tảng số. Cán bộ xã thường xuyên hướng dẫn người dân cài đặt VNeID, tạo tài khoản dịch vụ công trực tuyến và hỗ trợ nộp hồ sơ ngay tại cơ sở. Ban đầu, nhiều người, đặc biệt là người cao tuổi còn bỡ ngỡ với điện thoại thông minh. Tuy nhiên, khi được hướng dẫn, ngày càng nhiều người chủ động sử dụng dịch vụ công trực tuyến, vừa thuận tiện cho bản thân, vừa giảm áp lực cho bộ phận tiếp nhận hồ sơ.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Hoài Đức Đồng Thị Nga, địa phương đang từng bước ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và phân tích dữ liệu lớn (Big Data) trong quản lý, điều hành nhằm rút ngắn thời gian xử lý công việc, nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Ở quy mô toàn thành phố, Hà Nội đã xây dựng môi trường điều hành thống nhất từ thành phố đến 126 xã, phường trên cơ sở các nền tảng dùng chung, như: HanoiWork, iHanoi, LGSP, IOC và các hệ thống thông tin chuyên ngành. Nhờ đó, 1.964 nhiệm vụ trọng tâm được theo dõi trên môi trường số, bảo đảm kết nối xuyên suốt giữa cấp thành phố và cơ sở.

Không gian làm việc số HanoiWork hiện đã triển khai 161 workspace với khoảng 39.300 tài khoản hoạt động; hơn 36.350 nhiệm vụ được cập nhật, theo dõi trên hệ thống. Dữ liệu không còn nằm rời rạc trong từng cơ quan mà từng bước trở thành nguồn tài nguyên dùng chung phục vụ công tác điều hành.

Song song với đó, thành phố tiếp tục tái cấu trúc quy trình giải quyết thủ tục hành chính theo hướng lấy dữ liệu làm trung tâm. Đến nay, Hà Nội đã giải quyết gần 620.000 hồ sơ không phụ thuộc địa giới hành chính; tỷ lệ số hóa hồ sơ, cấp kết quả điện tử và tái sử dụng dữ liệu đều đạt trên 95%; mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp đạt 99,2%. Việc cắt giảm thành phần hồ sơ giấy, khai thác dữ liệu số và tái cấu trúc quy trình được ước tính giúp tiết kiệm khoảng 1.652 tỷ đồng chi phí xã hội mỗi năm.

Những hồ sơ vốn chỉ có giá trị lưu trữ sau khi giải quyết thủ tục đang được chuyển hóa thành nguồn dữ liệu phục vụ quản trị. Dữ liệu về đầu tư, đất đai, hộ tịch, y tế, giáo dục, bảo hiểm xã hội... được chuẩn hóa và kết nối liên thông, tạo nên bức tranh toàn diện về hoạt động của thành phố.

Cụ thể: Hệ thống hồ sơ sức khỏe điện tử của thành phố đã quản lý hơn 8,4 triệu hồ sơ; hơn 26,9 triệu lượt khám, chữa bệnh từ 850 cơ sở y tế được liên thông dữ liệu. Trong lĩnh vực đầu tư, dữ liệu của hơn 27.000 dự án đã được chuẩn hóa phục vụ công tác quản lý. Ngành Giáo dục đã định danh 100% dữ liệu của hơn 2,3 triệu học sinh; lĩnh vực đất đai đã xây dựng dữ liệu của khoảng 3,2 triệu thửa đất, bao phủ khoảng 80% diện tích tự nhiên của thành phố.

Cùng với đó, nền tảng iHanoi ngày càng khẳng định vai trò là kênh tương tác số giữa chính quyền với người dân và doanh nghiệp, với 6,4 triệu tài khoản định danh, 112 triệu lượt truy cập và hơn 107 nghìn phản ánh, kiến nghị được tiếp nhận, xử lý.

Tại hội nghị triển khai các nhiệm vụ trọng tâm về phát triển kinh tế số, xã hội số, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Trương Việt Dũng nhấn mạnh, nếu giai đoạn trước tập trung xây dựng nền tảng thì giai đoạn tới phải khai thác hiệu quả giá trị của chuyển đổi số. Theo đó, dữ liệu phải trở thành công cụ điều hành; nền tảng số phải trở thành dịch vụ; người dân vừa là người sử dụng vừa là chủ thể cùng tham gia kiến tạo chính quyền số.

Bằng cách làm thực tiễn, đích đến trong tương lai Hà Nội hướng tới là xây dựng một nền hành chính vận hành trên cơ sở dữ liệu, ra quyết định dựa trên dữ liệu và lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm của mọi hoạt động quản trị. Từ đó mở ra một mô hình quản trị hiện đại, minh bạch và hiệu quả hơn cho Thủ đô.