Chuyển đổi kép tạo động lực phát triển ngành Xây dựng Việt Nam

Khơi thông nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh

Phát biểu khai mạc, TS Đặng Việt Dũng, Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam nhấn mạnh: Ngành Xây dựng đã đóng góp quan trọng vào quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, phát triển kết cấu hạ tầng, đô thị và cải thiện điều kiện sống của người dân.

Tuy nhiên, trong giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đặt ra không chỉ là bảo đảm chất lượng, tiến độ và hiệu quả công trình mà còn phải sử dụng tiết kiệm tài nguyên, giảm phát thải, thích ứng với biến đổi khí hậu và nâng cao năng suất lao động.

Theo TS Đặng Việt Dũng, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã tạo định hướng quan trọng cho quá trình đổi mới ngành Xây dựng. Trong đó, chuyển đổi kép, kết hợp chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, cần được cụ thể hóa trong chiến lược phát triển của từng doanh nghiệp.

Chuyển đổi số không chỉ dừng ở ứng dụng công nghệ, số hóa dữ liệu mà phải gắn với đổi mới quản trị, tổ chức sản xuất và kiểm soát chi phí. Chuyển đổi xanh hướng tới tiết kiệm năng lượng, sử dụng hiệu quả vật liệu, giảm tác động đến môi trường và nâng cao chất lượng công trình.

Chủ tịch Tổng hội Xây dựng Việt Nam cho rằng, điều quan trọng là đánh giá hiệu quả thực chất của quá trình chuyển đổi, đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế, tiêu chuẩn, định mức và nguồn vốn, giúp doanh nghiệp lựa chọn lộ trình phù hợp.

Phân tích triển vọng ngành Xây dựng giai đoạn 2026-2027, TS Cấn Văn Lực, Chuyên gia kinh tế trưởng BIDV, thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách tài chính, tiền tệ quốc gia nhận định: Ngành đang đứng trước nhiều cơ hội từ tăng trưởng kinh tế, cải cách thể chế, đầu tư công và phát triển kết cấu hạ tầng.

Theo đó, trong 9 tháng năm 2026, lĩnh vực xây dựng tăng trưởng 12,22%, đóng góp khoảng 8,25% vào tăng trưởng kinh tế chung. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội tăng 15,1%, tạo thêm dư địa phát triển cho doanh nghiệp.

Đáng chú ý, nhu cầu đầu tư giao thông, hạ tầng đô thị, khu công nghiệp, logistics, năng lượng và trung tâm dữ liệu tiếp tục mở ra thị trường lớn cho doanh nghiệp có năng lực thi công, quản trị và ứng dụng công nghệ. Tuy nhiên, ngành Xây dựng vẫn đối mặt với nhiều thách thức khi chi phí nguyên vật liệu, nhân công và vốn gia tăng; tình trạng nợ đọng xây dựng cơ bản, chậm thanh toán, vướng mắc giải phóng mặt bằng và thủ tục đầu tư chưa được giải quyết triệt để.

Trong khi đó, phần lớn doanh nghiệp xây dựng có quy mô nhỏ và vừa, năng lực tài chính, công nghệ và quản trị còn hạn chế, khó đáp ứng yêu cầu của những dự án quy mô lớn, kỹ thuật cao.

Từ thực tế này, TS Cấn Văn Lực đề xuất tiếp tục hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh phân cấp, số hóa thủ tục hành chính; cập nhật định mức, đơn giá theo biến động thị trường; đẩy nhanh giải ngân đầu tư công và xử lý nợ đọng, chậm thanh toán cho nhà thầu.

Đồng thời, cần đa dạng hóa nguồn vốn dài hạn, phát triển thị trường trái phiếu xanh, quỹ đầu tư hạ tầng và các mô hình hợp tác công - tư. Doanh nghiệp cũng phải chủ động tái cấu trúc hoạt động, kiểm soát dòng tiền, nâng cao năng lực quản trị và chất lượng nguồn nhân lực.

Thúc đẩy tín dụng xanh, phát triển vật liệu bền vững

Một nội dung đáng chú ý tại diễn đàn là giải pháp tiếp cận nguồn vốn xanh và phát triển thị trường vật liệu xây dựng thân thiện với môi trường. Theo TS Nguyễn Minh Phong, thành viên Hội đồng Tư vấn kinh tế, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam, để tiếp cận tín dụng xanh, trái phiếu xanh, doanh nghiệp xây dựng cần chuẩn bị đồng bộ về dự án đầu tư, năng lực tài chính, hồ sơ pháp lý và hệ thống quản trị môi trường.

Đặc biệt, việc đáp ứng tiêu chí phân loại xanh theo Quyết định số 21/2025/QĐ-TTg là cơ sở quan trọng để doanh nghiệp tiếp cận các chính sách hỗ trợ, ưu đãi liên quan.

Doanh nghiệp cần minh bạch mục đích sử dụng vốn, xây dựng dữ liệu về năng lượng, vật liệu, phát thải khí nhà kính, đồng thời chứng minh tính khả thi tài chính và hiệu quả môi trường của dự án.

TS Nguyễn Minh Phong cho rằng, phát triển thị trường vật liệu xây dựng xanh, tuần hoàn đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa chính sách Nhà nước, nhu cầu của chủ đầu tư và năng lực đổi mới công nghệ của doanh nghiệp.

Theo đó, cần hoàn thiện tiêu chuẩn, định mức, đơn giá đối với vật liệu xanh; thúc đẩy đấu thầu xanh, mua sắm công xanh; xây dựng dữ liệu môi trường sản phẩm và cơ chế ưu đãi tài chính phù hợp.

Đáng chú ý, cần chuyển từ cách tiếp cận chú trọng chi phí đầu tư ban đầu sang đánh giá hiệu quả kinh tế trong toàn bộ vòng đời công trình, qua đó khuyến khích sử dụng vật liệu tiết kiệm năng lượng, vật liệu tái chế và công nghệ thân thiện với môi trường.

Diễn đàn cho thấy, chuyển đổi kép không chỉ là yêu cầu thích ứng với xu thế phát triển mà còn mở ra cơ hội đổi mới mô hình tăng trưởng ngành Xây dựng. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần đồng bộ các giải pháp hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực, đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực doanh nghiệp, tạo nền tảng phát triển ngành Xây dựng theo hướng hiện đại, xanh và bền vững.

“

Trong khuôn khổ chương trình, Ban tổ chức tổ chức trao Giải thưởng Xây dựng Việt Nam 2026 (Vietnam Construction Awards 2026), vinh danh 30 doanh nghiệp tiêu biểu ở 8 hạng mục và tổ chức kỷ niệm 40 năm thành lập Tạp chí Người Xây dựng.