Quyết tâm giành lại không gian đô thị

Nhìn thẳng vào góc khuất

Theo đánh giá của cơ quan chức năng tại hội nghị giao ban giải quyết điểm nghẽn trật tự đô thị, ùn tắc giao thông diễn ra mới đây, công tác giải quyết các điểm nghẽn tiếp tục được CATP, các sở, ngành và chính quyền cơ sở triển khai quyết liệt, bước đầu tạo chuyển biến tích cực tại nhiều địa bàn.

Dù mặt bằng chung trật tự đô thị đã có nhiều chuyển biến tích cực, nhưng trên thực tế, tại không ít địa bàn, vi phạm vẫn chực chờ bùng phát trở lại ngay khi vắng bóng lực lượng chức năng.

Nhiều điểm nghẽn chưa được giải quyết triệt để: Tình trạng "xẻ thịt" vỉa hè, lòng đường làm nơi kinh doanh, dừng đỗ phương tiện trái quy định vẫn diễn ra ở một số tuyến phố. Tình trạng đổ trộm rác thải, phế liệu xây dựng, vận chuyển vật liệu xây dựng không che chắn gây mất vệ sinh môi trường, dán quảng cáo rao vặt trái phép vẫn xuất hiện. Đáng chú ý, chợ cóc và các điểm kinh doanh tự phát dù đã được giải tỏa tới 95,2% (220/231 điểm) nhưng nguy cơ tái lấn chiếm vẫn còn nhiều phức tạp.

Chỉ đạo tại hội nghị giao ban giải quyết điểm nghẽn trật tự đô thị, ùn tắc giao thông chiều 8-10, Trung tướng Nguyễn Thanh Tùng - Ủy viên Ban Thường vụ Thành ủy, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội yêu cầu các lực lượng xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu, xử lý đến cùng các vi phạm, không để xảy ra tình trạng lực lượng đến thì hết vi phạm, lực lượng rút đi lại tái diễn. Đối với các địa bàn để tái vi phạm phải được nhìn nhận là dấu hiệu của công tác quản lý chưa bền vững, cần nghiêm túc chấn chỉnh.

Giám đốc Công an thành phố cũng yêu cầu các lực lượng phải chuyển mạnh từ xử lý theo đợt sang quản lý thường xuyên, từ xử lý phần ngọn sang giải quyết nguyên nhân. Phải xác định rõ trách nhiệm người đứng đầu trong việc xử lý các vi phạm.

Đối với bài toán thiếu điểm trông giữ phương tiện - một trong những nguyên nhân gốc rễ dẫn đến vi phạm dừng đỗ trái phép, Giám đốc Công an thành phố Hà Nội đã chỉ đạo các đơn vị phải khẩn trương tháo gỡ vướng mắc. Các đơn vị nghiên cứu những địa điểm đủ điều kiện sử dụng lưỡng dụng vào khai thác theo đúng quy định, từng bước đáp ứng nhu cầu đỗ xe hợp pháp của Nhân dân.

Tăng cường ứng dụng công nghệ số

Tại Trung tâm camera giám sát của các phường hay Trung tâm Thông tin chỉ huy Công an thành phố Hà Nội, những hình ảnh truyền về từ hàng nghìn camera AI và thiết bị bay không người lái (UAV) vẽ nên bức tranh toàn cảnh, sắc nét về trật tự đô thị Thủ đô.

Sự chuyển dịch từ phương thức tuần tra thủ công sang "phạt nguội" bằng công nghệ số đã và đang chứng minh hiệu quả vượt trội, triệt tiêu tư tưởng đối phó của một bộ phận người dân và các cơ sở kinh doanh.

Những số liệu từ thực tiễn kiểm tra đã chứng minh sức mạnh của công nghệ: Chỉ trong kỳ báo cáo vừa qua, lực lượng chức năng đã kiểm tra, xử lý hơn 36.800 trường hợp vi phạm trật tự an toàn giao thông, phạt tiền hơn 86,3 tỷ đồng. Trong đó, riêng hệ thống Camera AI đã tự động phát hiện, trích xuất và gửi thông báo phạt nguội tới hơn 17.000 trường hợp.

Bên cạnh đó, việc chủ động phân luồng tại 287 vị trí, duy trì 23 tuyến “làn sóng xanh”, khắc phục hơn 256 lượt sự cố đèn tín hiệu và phối hợp thu gọn rào chắn tại các dự án trọng điểm (Vành đai 1, Vành đai 2.5, đường sắt đô thị số 5...) đã giúp tình hình giao thông trên toàn địa bàn cơ bản giữ vững ổn định.

Theo các chuyên gia giao thông, sự kết hợp giữa hệ thống camera AI, trung tâm giám sát cơ sở và thiết bị UAV không đơn thuần là tăng khả năng phát hiện vi phạm. Các thiết bị số đã xác lập tính minh bạch tuyệt đối trong phát hiện, xử lý. Khi dữ liệu hình ảnh được tự động hóa và lưu trữ, tâm lý "chờ lực lượng chức năng đi khỏi rồi tái phạm" sẽ bị triệt tiêu. Đây là nền tảng cốt lõi để xây dựng một đô thị kỷ cương, văn minh.

Chuyển đổi từ "dẹp bỏ" sang "kiến tạo"

Một trong những "điểm yếu" cố hữu trong quản lý trật tự đô thị từ trước tới nay chính là các vùng giáp ranh. Đây thường được coi là "vùng xám" khi người dân "lách luật", di dời phương tiện, hàng hóa giữa hai phường nhằm "né" tránh lực lượng chức năng.

Để xóa bỏ tư tưởng đùn đẩy trách nhiệm và tâm lý đối phó này, nhiều giải pháp đã được thực hiện. Mới đây, các lực lượng chức năng liên phường Khương Đình, Phương Liệt và Định Công đã đồng loạt ra quân theo hình thức "cuốn chiếu", xử lý triệt để các điểm nóng lấn chiếm trên các trục đường giáp ranh.

Theo Trung tá Nguyễn Xuân Kỳ - Tổ phó Tổ Cảnh sát trật tự Công an phường Khương Đình, khu vực giáp ranh như phố Hoàng Văn Thái hay ngõ 164 Vương Thừa Vũ trước đây vốn là "vùng xám" về trật tự đô thị. Khi lực lượng phường này ra quân thì người dân lại bê hàng hóa sang bên kia đường thuộc địa bàn phường bạn để đối phó.

"Lần ra quân này, chúng tôi kiên quyết xóa bỏ tâm lý đối phó đó bằng cơ chế phối hợp trực tiếp, đồng bộ. Với tinh thần ‘làm đến đâu dứt điểm đến đó, Công an phường Khương Đình không chỉ dừng lại ở việc xử lý phần ngọn mà phối hợp xử lý tận gốc. Lực lượng công an đã lập biên bản, xử lý nghiêm các trường hợp cố tình tái phạm để bảo đảm tính răn đe dài lâu", Trung tá Nguyễn Xuân Kỳ cho hay.

Đồng quan điểm về việc duy trì kỷ cương đô thị triệt để, Thiếu tá Vương Hoàng Lâm - Tổ trưởng Tổ Cảnh sát trật tự Công an phường Phương Liệt khẳng định quyết tâm không để tình trạng "bắt cóc bỏ đĩa". Để làm được điều này, Công an phường Phương Liệt đã phối hợp cùng Công an phường Khương Đình đồng loạt ra quân ở cả hai bên tuyến giáp ranh Hoàng Văn Thái và Vương Thừa Vũ. Xử lý xong đến đâu, chúng tôi bàn giao hiện trạng ngay cho lực lượng An ninh trật tự cơ sở cắm chốt duy trì đến đó... kiên quyết không để xuất hiện bất kỳ ‘khoảng trống’ nào cho các vi phạm tái diễn.

Chuyển đổi mạnh mẽ tư duy quản lý, từ xử lý phần ngọn sang "kiến tạo" không gian, nhiều địa phương trên địa bàn Thủ đô như Ba Đình, Kim Liên, Giảng Võ, Yên Hòa, Nghĩa Đô, Hoàng Liệt... đã giải quyết hài hòa giữa nhu cầu sinh hoạt chính đáng của Nhân dân và kỷ cương đô thị. Tính đến nay, toàn Thành phố đã có 47/126 xã, phường thành lập Trung tâm camera giám sát; 20 phường chủ động triển khai các giải pháp tổ chức, sắp xếp lại không gian đô thị tại 40 vị trí xung yếu.

Tại phường Nghĩa Đô, điểm nghẽn dừng đỗ phương tiện Khu đô thị Nghĩa Đô và Khu đô thị Nam Cường từng bị phương tiện cá nhân "bóp nghẹt", gây nguy cơ mất an toàn PCCC nay đã cơ bản được tháo gỡ. Công an phường đã phối hợp với Ban Quản lý cắm nhiều biển cấm đỗ xe tại các vị trí chật hẹp, yêu cầu dọn dẹp toàn bộ bục bệ, bảng biển tự chế dưới lòng đường.

Bà Lê Thị Thanh, cư dân sinh sống tại Khu đô thị Nghĩa Đô cho biết, trước đây, ô tô đỗ kín hai bên lòng đường nội bộ. Thêm vào đó, các hộ tầng 1 đặt bục bệ, lấn chiếm vỉa hè, lòng đường khiến không gian rất nhếch nhác, gây mất trật tự đô thị. Từ ngày Công an phường cắm biển cấm đỗ rõ ràng, di dời hết bục bệ và hướng dẫn cư dân gửi xe đúng bãi quy hoạch, đường nội bộ đã thông thoáng, không gian đô thị được trả lại đúng nghĩa.

Bên cạnh việc tập trung xử lý các vấn đề về an ninh trật tự và trật tự đô thị, nhiều địa phương đã tổ chức hội nghị đối thoại với các hộ kinh doanh, tiểu thương và nhân dân. Những vấn đề còn tồn tại, giải pháp tháo gỡ điểm nghẽn đã được người dân và chính quyền địa phương trao đổi cụ thể. Thay vì ra quân xử lý, lực lượng Công an đã chủ động ngồi lại cùng người dân, tiểu thương để lắng nghe và cùng tìm tiếng nói chung, từ đó định hướng cách sắp xếp hợp lý.

Thượng tá Nguyễn Bá Mạnh Hùng, Trưởng Công an xã Tiến Thắng cho rằng, thực tế cho thấy, những vi phạm về trật tự đô thị, vệ sinh môi trường nhiều khi bắt nguồn từ những hành động tưởng như nhỏ: một túi rác để không đúng nơi quy định, vài vật dụng bày ra vỉa hè, một phương tiện dừng đỗ thiếu ý thức...

Nếu không được nhắc nhở và chấn chỉnh kịp thời, những việc nhỏ có thể trở thành thói quen, ảnh hưởng đến cảnh quan và cuộc sống của cả khu dân cư. Vì vậy, Công an xã Tiến Thắng xác định công tác tuyên truyền, vận động và đối thoại trực tiếp với nhân dân là một trong những giải pháp quan trọng để tạo chuyển biến từ cơ sở. Khi người dân hiểu rõ trách nhiệm của mình và cùng tham gia, việc giữ gìn trật tự đô thị sẽ không còn là nhiệm vụ riêng của lực lượng Công an.

Từ chủ trương đến quyết tâm giành lại không gian đô thị, Hà Nội đang bước vào giai đoạn quyết liệt, thực chất, không hình thức. Hành trình có thể không hoàn thành trong "một sớm một chiều", nhưng sự thay đổi trong phương pháp tiếp cận, nghiêm minh và thấu đáo chính là chìa khóa để Hà Nội duy trì diện mạo văn minh, sạch đẹp và bền vững.