Chủ động tổ chức thi hành pháp luật theo hướng chuyên nghiệp, ổn định

Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định; Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu; Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng; Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy, Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh đồng chủ trì hội thảo.

Tạo đột phá trong công tác tổ chức thi hành pháp luật

Phát biểu tại hội thảo, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu nêu rõ, Nghị quyết số 66-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu tạo đột phá trong công tác thi hành pháp luật, bảo đảm pháp luật được thực hiện công bằng, nghiêm minh, nhất quán, kịp thời, hiệu lực và hiệu quả; gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật.

Thời gian qua, với sự chỉ đạo, vào cuộc của cả hệ thống chính trị, công tác xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật đã đạt nhiều kết quả quan trọng, tháo gỡ vướng mắc về thể chế để khơi thông nguồn lực cho sự phát triển. Tuy nhiên, công tác tổ chức thi hành pháp luật vẫn còn nhiều “điểm nghẽn”.

Vì vậy, yêu cầu đặt ra trong giai đoạn hiện nay không chỉ là “thi hành đúng pháp luật”, mà phải tiến tới “chủ động tổ chức thi hành pháp luật theo hướng chuyên nghiệp, ổn định và thích ứng linh hoạt với thực tiễn”; chuyển mạnh sang quản trị theo “vòng đời của văn bản quy phạm pháp luật”, từ xây dựng chính sách, soạn thảo, đánh giá tác động, ban hành, tổ chức thực hiện đến theo dõi, đánh giá tác động sau ban hành, sửa đổi, hoàn thiện văn bản; xác định tổ chức thi hành pháp luật là khâu kiểm chứng chất lượng của quá trình xây dựng pháp luật và cung cấp dữ liệu đầu vào cho quá trình hoàn thiện pháp luật tiếp theo.

Phó Thủ tướng Chính phủ đề nghị hội thảo tập trung làm rõ một số định hướng để đổi mới căn bản công tác tổ chức thi hành pháp luật. Quá trình xây dựng chính sách phải xác định rõ mục tiêu, đối tượng chịu tác động, chi phí - lợi ích, nguồn lực trong đó có nguồn nhân lực và điều kiện thực hiện; đồng thời xác định tiêu chí, phương pháp để theo dõi, đo lường kết quả sau khi ban hành.

Đồng thời, tiếp tục hoàn thiện pháp luật về tổ chức thi hành pháp luật đồng bộ trong quá trình xây dựng luật, văn bản quy phạm pháp luật theo hướng kết nối chặt chẽ giữa xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật thành một chu trình thống nhất.

Tiếp tục phát triển Cổng Pháp luật quốc gia trở thành đầu mối tiếp nhận, xử lý phản ánh, kiến nghị; đồng thời hình thành nguồn dữ liệu phục vụ theo dõi, đánh giá, nhận diện và cảnh báo sớm những bất cập trong tổ chức thi hành pháp luật.

Chú trọng chuyển đổi số, xây dựng dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo

Nhấn mạnh yêu cầu lấy chuyển đổi số, xây dựng dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo là nền tảng của đổi mới công tác tổ chức thi hành pháp luật, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu đề nghị, nghiên cứu số hóa đồng bộ toàn bộ vòng đời của văn bản quy phạm pháp luật, bảo đảm dữ liệu được kết nối, kế thừa, liên thông và sử dụng thống nhất, khắc phục tình trạng phân tán, cắt khúc giữa khâu xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật.

Trên nền tảng dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống, liên thông, thống nhất, dùng chung”, đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ đánh giá tác động, rà soát, phát hiện mâu thuẫn, chồng chéo; theo dõi, cảnh báo sớm những khó khăn, bất cập trong thi hành pháp luật.

Bên cạnh đó, nghiên cứu xây dựng cơ chế, tiêu chí và Bộ chỉ số đánh giá công tác tổ chức thi hành pháp luật theo hướng khách quan, thực chất, có thể đo lường và kiểm chứng; khắc phục tình trạng đánh giá chủ yếu thông qua báo cáo, thống kê của các cơ quan nhà nước.

Trong đó, người dân, doanh nghiệp và các đối tượng trực tiếp chịu tác động phải được tham gia đánh giá thực chất; cơ quan chủ trì xây dựng và cơ quan tổ chức thi hành có trách nhiệm giải trình về những vấn đề thuộc trách nhiệm của mình. Kết quả đánh giá phải được sử dụng thực chất, làm căn cứ xác định trách nhiệm, kịp thời chấn chỉnh việc tổ chức thực hiện và xử lý những quy định không phù hợp.

Đồng thời, chuyển mạnh từ yêu cầu người dân, doanh nghiệp “phải tuân thủ” sang tạo môi trường để “dễ làm đúng”, “muốn làm đúng” và hình thành thói quen tự giác tuân thủ pháp luật...

Tại hội thảo, các đại biểu đã trao đổi, thảo luận về bối cảnh, yêu cầu và tính cấp thiết của việc nghiên cứu các giải pháp tạo đột phá trong tổ chức thi hành pháp luật.

Đồng thời, phân tích thực trạng quy định pháp luật và thực tiễn tổ chức thi hành pháp luật ở Trung ương, địa phương trong bối cảnh thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, chuyển đổi số, phân cấp, phân quyền; đánh giá các yếu tố ảnh hưởng, điều kiện bảo đảm cho công tác tổ chức thi hành pháp luật và xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật.

Các đại biểu cũng đề xuất các định hướng, giải pháp mang tính đột phá nhằm đổi mới khung pháp lý và phương thức tổ chức thi hành pháp luật; đổi mới nhận thức, tiêu chí, phương pháp và công cụ đánh giá hiệu quả pháp luật trên cơ sở dữ liệu, bằng chứng và công nghệ số.