Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Phạm Thị Thanh Hương:Lấy người dân làm trung tâm, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật

Phóng viên Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội đã trao đổi với Phó Giám đốc Sở Tư pháp Hà Nội Phạm Thị Thanh Hương về công tác phổ biến, đưa pháp luật vào đời sống, xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật từ cơ sở hiện nay.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, đưa pháp luật đến gần người dân

- Bước vào giai đoạn phát triển mới của Thủ đô, đất nước, công tác phổ biến, giáo dục pháp luật tại thành phố Hà Nội đã được đổi mới như thế nào để pháp luật thực sự đến gần và đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân, thưa bà?

- Hà Nội đang triển khai nhiều chủ trương, chính sách mới, trong đó có Luật Thủ đô năm 2026 và các văn bản triển khai thi hành luật cùng với việc vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, đẩy mạnh chuyển đổi số và xây dựng nền hành chính phục vụ. Những yêu cầu mới đó đòi hỏi công tác phổ biến, giáo dục pháp luật phải chủ động, linh hoạt, sát thực tiễn và nhu cầu của người dân hơn.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, công tác này được triển khai đồng bộ với nhiều nội dung, hình thức phù hợp với từng nhóm đối tượng, từng địa bàn. Toàn thành phố đã tổ chức 781 hội nghị phổ biến, giáo dục pháp luật với gần 3,71 triệu lượt người tham dự; tổ chức 16 cuộc thi tìm hiểu pháp luật với hơn 60.500 lượt người tham gia. Thành phố cũng biên soạn 14.827 tài liệu pháp luật, phát hành hơn 609.000 bản phục vụ công tác phổ biến, giáo dục pháp luật.

Đáng chú ý, phương thức tuyên truyền đang chuyển mạnh theo hướng đa dạng, trực quan, tăng tính tương tác và phù hợp hơn với thói quen tiếp nhận thông tin của người dân. Theo đó, thành phố đẩy mạnh ứng dụng các nền tảng trực tuyến, giúp người dân chủ động, thuận tiện hơn trong tìm hiểu, tiếp cận các quy định pháp luật. Nhiều mô hình phổ biến, giáo dục pháp luật được triển khai theo hướng trực quan, sinh động như: “Mỗi tuần một điều luật”, “Phiên tòa giả định”, “Cầu thang pháp luật”, “Tiết học Gen Zα: Tự hào Hà Nội - Sống chuẩn an toàn”... Qua đó, việc tìm hiểu pháp luật từng bước trở nên gần gũi hơn với đời sống, phù hợp với từng đối tượng như học sinh, người lao động và các nhóm dân cư khác nhau.

- Chuyển đổi số, đặc biệt là ứng dụng AI, đang mở ra những phương thức mới trong phổ biến, giáo dục pháp luật. Bà có thể cho biết Hà Nội đã tiếp cận xu hướng này như thế nào để vừa tăng khả năng tiếp cận pháp luật, vừa bảo đảm chính xác, hiệu quả?

- Thành phố đã đẩy mạnh tuyên truyền pháp luật trên các nền tảng số, mạng xã hội, cổng, trang thông tin điện tử, ứng dụng iHanoi; đồng thời duy trì và nhân rộng các hình thức như sách điện tử, sách nói, infographic, video, màn hình điện tử. Đặc biệt, thành phố đã bước đầu ứng dụng AI, trợ lý ảo, chatbot trong công tác phổ biến, giáo dục pháp luật. Đây là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển công nghệ, giúp người dân tiếp cận thông tin pháp luật nhanh chóng, thuận tiện hơn.

Tuy nhiên, pháp luật là lĩnh vực có yêu cầu rất cao về tính chính xác, căn cứ và trách nhiệm pháp lý. Do đó, việc vận dụng AI trong tuyên truyền luôn đặt yêu cầu kiểm chứng thông tin lên hàng đầu. Mặt khác, chuyển đổi số cũng không có nghĩa là thay thế hoàn toàn phương thức tuyên truyền, phổ biến pháp luật trực tiếp. Hà Nội hiện có 234 báo cáo viên pháp luật và 7.866 tuyên truyền viên pháp luật. Đây vẫn là lực lượng rất quan trọng, nhất là ở cơ sở, nơi nhiều người dân cần được giải thích, hướng dẫn trực tiếp hoặc còn hạn chế về kỹ năng số. Vì vậy, hướng đi của Hà Nội là kết hợp công nghệ số với con người, kết hợp môi trường số với tuyên truyền trực tiếp, để công nghệ giúp mở rộng khả năng tiếp cận, còn đội ngũ cán bộ pháp luật bảo đảm chiều sâu, tính chính xác và sự đồng hành cần thiết với người dân.

Xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật cho người dân

- Để pháp luật thực sự đi vào đời sống, việc tuyên truyền cần gắn với hỗ trợ người dân giải quyết những vấn đề pháp lý cụ thể. Công tác trợ giúp pháp lý, hòa giải ở cơ sở và xây dựng đội ngũ làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật đang được Hà Nội triển khai như thế nào, thưa bà?

- Phổ biến, giáo dục pháp luật chỉ thực sự có ý nghĩa khi người dân không chỉ được cung cấp thông tin, mà còn có khả năng tiếp cận và sử dụng pháp luật để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình. Để đưa trợ giúp pháp lý đến gần người dân, nhất là những người yếu thế, Trung tâm Trợ giúp pháp lý nhà nước thành phố Hà Nội đã phối hợp với các sở, ban, ngành và chính quyền cơ sở thực hiện hàng trăm cuộc trợ giúp pháp lý lưu động; xây dựng, phát sóng nhiều tin, bài, phóng sự trên các phương tiện thông tin đại chúng và hệ thống truyền thanh cơ sở. Thông tin về trợ giúp pháp lý cũng được đưa đến các xã, phường, trại tạm giam, trung tâm bảo trợ xã hội..., giúp người dân biết mình có thuộc diện được trợ giúp pháp lý hay không và khi cần có thể tiếp cận dịch vụ bằng cách nào.

Công tác hòa giải ở cơ sở được đẩy mạnh. Chất lượng đội ngũ làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật được nâng cao. Trong 6 tháng đầu năm 2026, ngành Tư pháp Thủ đô đã tổ chức các lớp tập huấn về xây dựng văn bản quy phạm pháp luật, hành chính tư pháp, xử lý vi phạm hành chính, theo dõi thi hành pháp luật cho trên 1.000 lượt cán bộ, công chức. Thời gian tới, Sở Tư pháp tiếp tục tập huấn, bồi dưỡng nâng cao cả về chuyên môn pháp luật, kỹ năng truyền thông và khả năng ứng dụng công nghệ cho công chức tư pháp cơ sở.

- Thành phố đang xây dựng Đề án “Xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa”. Theo bà, đâu là sự chuyển biến cần thiết để từ “phổ biến pháp luật” tiến tới “văn hóa tuân thủ pháp luật”?

- Thực hiện các nghị quyết của Bộ Chính trị: Nghị quyết số 66-NQ/TW, ngày 30-4-2025, về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới; Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 7-1-2026, về phát triển văn hóa Việt Nam; Nghị quyết số 02-NQ/TW, ngày 17-3-2026, về xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới, Hà Nội đang xây dựng Đề án “Xây dựng văn hóa tuân thủ pháp luật trong xây dựng xã, phường xã hội chủ nghĩa trên địa bàn thành phố Hà Nội giai đoạn 2026-2030”; giao Sở Tư pháp chủ trì, phối hợp với Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội Hà Nội thực hiện thí điểm tại xã Phúc Thịnh và xã Thư Lâm. Mục tiêu của đề án là hình thành cộng đồng dân cư văn minh, kỷ cương, tự quản, thượng tôn pháp luật; xây dựng chính quyền cơ sở thông minh, trong sạch, minh bạch, kiến tạo, phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Theo tôi, muốn hình thành văn hóa tuân thủ pháp luật thì trước hết người dân phải được tiếp cận pháp luật một cách thuận tiện, được giải thích dễ hiểu và được hỗ trợ khi gặp vấn đề pháp lý. Đồng thời, cán bộ, công chức, viên chức phải gương mẫu trong thực thi công vụ; chính quyền phải minh bạch, công bằng và giải quyết công việc đúng pháp luật. Khi người dân thấy pháp luật bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mình, việc tuân thủ pháp luật sẽ dần trở thành nhu cầu tự thân chứ không chỉ là sự bắt buộc.

- Ngành Tư pháp Thủ đô sẽ tập trung vào những nhiệm vụ trọng tâm nào trong thời gian tới để tiếp tục đổi mới công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, thưa bà?

- Thời gian tới, Hà Nội tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác phổ biến, giáo dục pháp luật theo hướng lấy người dân làm trung tâm, hướng mạnh về cơ sở, tăng tính tương tác và đẩy mạnh chuyển đổi số. Trọng tâm là tiếp tục truyền thông chính sách, phổ biến Luật Thủ đô năm 2026 và các văn bản triển khai thi hành; xây dựng nội dung theo từng nhóm đối tượng, từng địa bàn; nâng cao chất lượng đội ngũ báo cáo viên, tuyên truyền viên; phát huy vai trò của hòa giải viên ở cơ sở và trợ giúp viên pháp lý; đồng thời nhân rộng những mô hình phổ biến, giáo dục pháp luật hiệu quả.

Cùng với đó, thành phố tiếp tục nghiên cứu, ứng dụng các công nghệ mới, trong đó có AI, để đa dạng hóa phương thức tiếp cận pháp luật. Tuy nhiên, mọi đổi mới đều phải hướng tới mục tiêu cuối cùng là phục vụ người dân tốt hơn, giúp người dân dễ hiểu pháp luật, dễ tiếp cận pháp luật và dễ thực hiện đúng pháp luật.

Đổi mới phổ biến, giáo dục pháp luật không phải để có thêm nhiều hình thức tuyên truyền mà để pháp luật thực sự đi vào đời sống. Mục tiêu cao hơn là từ “phổ biến pháp luật” tiến tới xây dựng “văn hóa tuân thủ pháp luật”, để thượng tôn pháp luật trở thành một giá trị được tôn trọng và thực hành trong đời sống xã hội.

- Trân trọng cảm ơn bà!