Đô thị

Bài 2: "Làn xanh" tăng tốc nhà ở xã hội

Hy Ninh - Thanh Hà - Phạm Mạnh • 20/09/2026 08:12

Nhà ở xã hội đang được Hà Nội xác định là một nhiệm vụ trọng tâm, không chỉ nhằm bảo đảm an sinh mà còn góp phần tạo động lực tăng trưởng kinh tế - xã hội.

Nhà ở xã hội đang được Hà Nội xác định là một nhiệm vụ trọng tâm, không chỉ nhằm bảo đảm an sinh mà còn góp phần tạo động lực tăng trưởng kinh tế - xã hội. Để đưa hàng chục nghìn căn hộ từ quy hoạch ra thị trường, thành phố đang lựa chọn cách tiếp cận mới: Cắt giảm thời gian xử lý thủ tục, phân cấp mạnh cho cơ sở, xác định rõ trách nhiệm của từng đơn vị và áp dụng cơ chế “làn xanh” cho các dự án đủ điều kiện. Từ thành phố đến các xã phía Bắc Hà Nội, một cuộc tăng tốc đang được triển khai.

Một dự án nhà ở xã hội muốn hình thành không chỉ cần quỹ đất và nhà đầu tư. Đằng sau một công trình là hàng loạt thủ tục liên quan đến quy hoạch, đầu tư, đất đai, giải phóng mặt bằng, thiết kế, môi trường và cấp phép xây dựng.

Trong quy trình ấy, chỉ cần một trong những khâu này chậm trễ, toàn bộ dự án có thể bị kéo dài. Vì vậy, khi nhu cầu về nhà ở của người dân ngày càng lớn, yêu cầu cấp thiết đặt ra là phải tìm cách tháo gỡ các “điểm nghẽn” để đẩy nhanh nguồn cung.

Theo mục tiêu Hà Nội đặt ra, năm 2026 thành phố quyết tâm hoàn thành chỉ tiêu tối thiểu 18.700 căn nhà ở xã hội được Thủ tướng Chính phủ giao, đồng thời phấn đấu có khoảng 25.000-27.000 căn hộ đủ điều kiện cung ứng ra thị trường.

Thành phố cũng đặt mục tiêu khởi công toàn bộ 114 dự án nhà ở xã hội trong 6 tháng cuối năm 2026, đẩy nhanh tiến độ thi công để khoảng 77 dự án hoàn thành phần móng, đủ điều kiện đưa khoảng 46.100 căn hộ ra thị trường.

Quy mô nhiệm vụ được thể hiện rõ qua số lượng dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư hoặc giao chủ đầu tư trên địa bàn Hà Nội. Hiện thành phố có 147 dự án nhà ở xã hội và nhà ở cho lực lượng vũ trang, với tổng quy mô khoảng 132.000 căn hộ, tổng mức đầu tư khoảng 290.500 tỷ đồng. Trong số này, 30 dự án đã khởi công xây dựng. Tuy nhiên, một số dự án vẫn gặp khó khăn do vướng mắc liên quan đến quy hoạch, giải phóng mặt bằng, đất đai và thủ tục hành chính. Chính vì vậy, yêu cầu của thành phố không chỉ là xây dựng thêm dự án mới, mà trước hết phải khơi thông những dự án đã có chủ trương, đã có nhà đầu tư hoặc đã có quỹ đất nhưng đang chờ các bước thủ tục.

Chỉ thị số 16/CT-UBND của UBND thành phố Hà Nội về thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội được ban hành trong bối cảnh thành phố đang cần một cơ chế đủ mạnh để tạo chuyển động đồng bộ từ các sở, ngành đến chính quyền cơ sở.

Một trong những điểm nhấn của Chỉ thị là yêu cầu áp dụng cơ chế “làn xanh” đối với các thủ tục liên quan đến phát triển nhà ở xã hội. Theo đó, Hà Nội yêu cầu cắt giảm ít nhất 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính trong các lĩnh vực quy hoạch, đầu tư, đất đai và xây dựng. Những dự án đã có mặt bằng sạch được ưu tiên giải quyết các thủ tục để có thể sớm khởi công.

Thành phố cũng phân công trách nhiệm cụ thể cho từng cơ quan. Sở Xây dựng được giao làm Thường trực Tổ công tác đặc biệt, tổ chức giao ban định kỳ hai tuần một lần; đẩy nhanh công tác thẩm định báo cáo nghiên cứu khả thi và cấp giấy phép xây dựng, với thời gian giải quyết tối đa 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ. Sở Nông nghiệp và Môi trường có nhiệm vụ giải quyết các thủ tục giao đất, cho thuê đất, chuyển mục đích sử dụng đất trong thời gian không quá 20 ngày.

Đối với UBND các xã, phường có dự án nhà ở xã hội, yêu cầu đặt ra là chủ động hoàn thành việc phê duyệt hoặc điều chỉnh quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500; xây dựng lộ trình giải phóng mặt bằng cụ thể cho từng dự án (tối đa 60 ngày đối với dự án dưới 10 ha, 90 ngày đối với dự án trên 10ha); tăng cường đối thoại, vận động người dân và trực tiếp giám sát tiến độ thực hiện trên địa bàn.

Cùng với đó, trách nhiệm của nhà đầu tư cũng được đặt ra rõ ràng. Các doanh nghiệp phải cam kết tiến độ, chuẩn bị đầy đủ nguồn lực, khẩn trương hoàn thiện hồ sơ và tổ chức triển khai ngay sau khi có mặt bằng. Quan điểm của thành phố là kiên quyết xử lý những dự án chậm triển khai không có lý do chính đáng; có thể xem xét thu hồi dự án hoặc không tiếp tục giao thực hiện các dự án khác đối với chủ đầu tư không thực hiện đúng cam kết.

Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Dương Đức Tuấn, để thúc đẩy mục tiêu phát triển 120.000 căn nhà ở xã hội giai đoạn 2026-2030, Hà Nội đang triển khai nhiều cơ chế đặc thù nhằm thu hút và tạo điều kiện cho các nhà đầu tư tham gia vào lĩnh vực này. Phát triển nhà ở xã hội vì thế được đặt trong cả hai yêu cầu: Bảo đảm an sinh và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế - xã hội của Thủ đô.

Nếu cơ chế “làn xanh” tạo ra khuôn khổ chung, thì hiệu quả thực tế phụ thuộc rất lớn vào việc tổ chức thực hiện tại từng địa phương.

Tại xã Đông Anh, ngay sau khi Chỉ thị số 16/CT-UBND được ban hành, địa phương đã phối hợp với các chủ đầu tư rà soát từng dự án, tập trung tháo gỡ khó khăn về thủ tục và giải phóng mặt bằng. Phó Chủ tịch UBND xã Đông Anh Nguyễn Hữu Phước cho biết, trên địa bàn hiện có 10 dự án nhà ở xã hội. Địa phương đang phối hợp với các chủ đầu tư để tháo gỡ từng phần việc, tạo điều kiện đưa dự án vào triển khai sớm nhất.

Theo ông Nguyễn Hữu Phước, việc phân cấp, phân quyền cho chính quyền cấp xã trong một số nội dung liên quan đến đất đai và quy hoạch là bước quan trọng giúp địa phương chủ động hơn trong quá trình xử lý công việc. Cùng với việc tăng tính chủ động trong thủ tục giao đất, chính quyền cấp xã cũng được giao nhiệm vụ chủ động trong việc lập, thẩm định và phê duyệt điều chỉnh quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 đối với những nội dung thuộc thẩm quyền. Việc rút ngắn các tầng nấc xử lý được kỳ vọng giúp giảm thời gian chuẩn bị đầu tư, đồng thời tạo điều kiện để các địa phương chủ động giải quyết các vấn đề phát sinh ngay từ cơ sở. Xã Đông Anh xác định việc giải phóng mặt bằng phải đi cùng công tác tuyên truyền, vận động, đối thoại với người dân; đồng thời từng phần việc phải được phân công rõ trách nhiệm để tránh tình trạng hồ sơ dừng lại ở một khâu quá lâu.

Là một trong những địa bàn tập trung số lượng lớn dự án nhà ở xã hội của Hà Nội, xã Phúc Thịnh xác định việc triển khai các dự án không thể chỉ dừng ở những chủ trương chung.

Ngay sau khi Chỉ thị số 16/CT-UBND được ban hành, UBND xã đã xây dựng và ban hành Kế hoạch số 486/KH-UBND để tổ chức thực hiện trên địa bàn. Điểm đáng chú ý trong kế hoạch là mục tiêu không chỉ dừng ở việc hoàn thiện thủ tục mà hướng tới thúc đẩy toàn bộ quá trình từ chuẩn bị đầu tư, giải phóng mặt bằng đến triển khai dự án theo các mốc tiến độ cụ thể.

“

"Đối với hai dự án nhà ở xã hội tập trung Tiên Dương 1 và Tiên Dương 2, tổng diện tích hơn 80ha, công tác giải phóng mặt bằng đã đạt trên 90% diện tích. Một phần đất đã được bàn giao để triển khai dự án. Với các dự án còn lại, địa phương xây dựng kế hoạch nhằm đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng theo các mốc tiến độ thành phố yêu cầu."

Ông Nguyễn Văn Minh, Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Thịnh

Một trong những nội dung thể hiện rõ quyết tâm của địa phương là yêu cầu cắt giảm ít nhất 50% thời gian giải quyết thủ tục hành chính thuộc thẩm quyền. Các hồ sơ về quy hoạch được yêu cầu tập trung xử lý theo tiến độ, hạn chế tối đa tình trạng thủ tục hành chính trở thành “điểm nghẽn” làm chậm dự án. Cùng với đó, xã yêu cầu xây dựng lộ trình giải phóng mặt bằng cụ thể đối với từng dự án; tăng cường tuyên truyền, vận động và đối thoại với người dân. Các công việc như kiểm đếm, xác định nguồn gốc đất, lập và phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ được phân công rõ trách nhiệm, gắn với những mốc thời gian cụ thể.

Đáng chú ý, tiến độ thực hiện được yêu cầu kiểm điểm thường xuyên thông qua giao ban hằng tuần, nhằm kịp thời phát hiện và tháo gỡ những khó khăn phát sinh.

Theo Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Thịnh Nguyễn Văn Minh, trong số các dự án đã được chấp thuận chủ trương đầu tư và giao nhà đầu tư, địa phương đang tập trung ưu tiên giải phóng mặt bằng, hoàn thiện các điều kiện để dự án sớm triển khai. Đối với hai dự án nhà ở xã hội tập trung Tiên Dương 1 và Tiên Dương 2, tổng diện tích hơn 80ha, công tác giải phóng mặt bằng đã đạt trên 90% diện tích. Một phần đất đã được bàn giao để triển khai dự án. Với các dự án còn lại, địa phương xây dựng kế hoạch nhằm đẩy nhanh công tác giải phóng mặt bằng theo các mốc tiến độ thành phố yêu cầu.

Tại xã Thiên Lộc, việc triển khai Chỉ thị số 16/CT-UBND được cụ thể hóa bằng việc tổ chức giao ban, rà soát tiến độ của từng dự án nhà ở xã hội. Thay vì xem tất cả các dự án là một nhóm chung, địa phương tiến hành phân loại theo tình trạng thực tế: dự án đã có mặt bằng, dự án đã cơ bản hoàn thiện điều kiện đầu tư, dự án còn vướng giải phóng mặt bằng hay dự án cần điều chỉnh quy hoạch. Trên cơ sở đó, mỗi dự án được xác định phần việc cần giải quyết, thời hạn thực hiện và trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị và chủ đầu tư.

Đối với dự án CT3 Khu đô thị mới Kim Chung, công trình đã hoàn thành phần thô và đang tiếp tục triển khai các hạng mục hoàn thiện. Đây là dự án có tiến độ rõ nét, vì vậy yêu cầu đặt ra là tiếp tục tập trung thi công để sớm bàn giao nhà cho những người đủ điều kiện. Trong khi đó, một số dự án đã hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng, tạo cơ sở để chuyển sang giai đoạn chuẩn bị khởi công.

Với những dự án còn vướng, chính quyền xã tập trung giải quyết từng vấn đề cụ thể. Theo chỉ đạo của Chủ tịch UBND xã Thiên Lộc Nguyễn Hữu Dũng, các phòng, ban chuyên môn, các thôn và chủ đầu tư phải thực hiện nghiêm yêu cầu về tiến độ; thủ tục đầu tư được giải quyết theo cơ chế “làn xanh”, đồng thời tập trung hoàn thành công tác giải phóng mặt bằng theo mốc thời gian đã đề ra.

Cắt giảm thời gian xử lý hồ sơ không có nghĩa là bỏ qua các quy định pháp luật. Điều mà cơ chế “làn xanh” hướng tới là thay đổi phương thức tổ chức thực hiện: hồ sơ được rà soát sớm hơn, trách nhiệm được xác định rõ hơn, các cơ quan phối hợp nhanh hơn và những vấn đề phát sinh được xử lý ngay thay vì chờ đợi. Từ cấp thành phố đến cơ sở, việc phát triển nhà ở xã hội đang được đặt trong một cơ chế giám sát tiến độ chặt chẽ hơn.

Những cuộc giao ban định kỳ, các mốc thời gian cụ thể, việc phân công rõ người, rõ việc và rõ trách nhiệm đang tạo áp lực tiến độ cho toàn bộ quá trình triển khai.

Song để “làn xanh” thực sự phát huy hiệu quả, sự phối hợp giữa ba chủ thể vẫn là yếu tố quyết định: Cơ quan quản lý phải xử lý thủ tục nhanh và đúng quy định; địa phương phải chủ động tháo gỡ khó khăn về quy hoạch và giải phóng mặt bằng; còn doanh nghiệp phải có đủ năng lực, nguồn lực và quyết tâm để biến những thủ tục được tháo gỡ thành những công trình cụ thể.

Đó cũng là bước tiếp theo của cuộc tăng tốc phát triển nhà ở xã hội tại Hà Nội: sau khi mở “làn xanh” cho thủ tục, phải tạo ra những dự án thực sự chuyển động trên công trường.

Nhà ở xã hội phía Bắc Thủ đô: Khơi dòng chảy đô thị, mở cơ hội an cư

(Còn nữa)

Thực hiện: Hy Ninh - Thanh Hà
Trình bày: Phạm Mạnh