Xây dựng hệ sinh thái tài chính số toàn diện cho người Việt

Trong hệ sinh thái đó, không chỉ ngân hàng, công nghệ thanh toán mà cả các giải pháp bảo vệ tài chính cũng đóng vai trò quan trọng, góp phần nâng cao năng lực an sinh tài chính cho người dân.

Thanh toán số trở thành "mạch kết nối" của nền kinh tế

Phát biểu tại Hội thảo "Thanh toán thông minh thúc đẩy tài chính số" trong khuôn khổ Ngày Tài chính số 2026 do Báo Tuổi trẻ, Ngân hàng Nhà nước và Công ty CP Napas tổ chức ngày 6-6, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng cho rằng, Việt Nam đang chuyển từ giai đoạn thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt sang xây dựng hệ sinh thái tài chính số toàn diện.

Theo Phó Thủ tướng, nếu trước đây trọng tâm là thay đổi thói quen sử dụng tiền mặt và mở rộng thanh toán điện tử, thì hiện nay mục tiêu lớn hơn là hình thành một nền tài chính số hiện đại, an toàn và kết nối.

Trong hệ sinh thái đó, thanh toán không dùng tiền mặt không còn là một dịch vụ đơn lẻ mà đã trở thành "mạch kết nối" của nền kinh tế số, liên thông giữa ngân hàng với thương mại điện tử, y tế, giáo dục, giao thông, du lịch, dịch vụ công và nhiều nền tảng số khác.

"Thanh toán thông minh chính là điều kiện quan trọng để thúc đẩy lưu chuyển dòng tiền, mở rộng khả năng tiếp cận dịch vụ tài chính, nâng cao hiệu quả quản trị và tạo động lực cho tăng trưởng kinh tế số trong giai đoạn mới", Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Thông điệp này cũng phản ánh tinh thần của "Ngày Tài chính số 2026". Sau 7 năm mang tên "Ngày không tiền mặt", chương trình đã chính thức bước sang một giai đoạn phát triển mới với tầm nhìn rộng hơn về tài chính toàn diện.

Không chỉ dừng lại ở việc khuyến khích thanh toán điện tử, chương trình hướng tới mục tiêu giúp mọi người dân, từ cư dân đô thị đến tiểu thương tại các chợ truyền thống, đều có thể tiếp cận các dịch vụ tài chính minh bạch, an toàn và hiệu quả.

Những kết quả đạt được trong thời gian qua cho thấy quá trình chuyển đổi đang diễn ra mạnh mẽ. Năm 2025, giá trị giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt đạt mức tương đương khoảng 28 lần GDP. Trong 4 tháng đầu năm 2026, số lượng giao dịch thanh toán không dùng tiền mặt tiếp tục tăng hơn 36% so với cùng kỳ năm trước; giao dịch qua internet tăng gần 58%; giao dịch trên điện thoại di động tăng hơn 33%, trong khi thanh toán bằng mã QR tăng hơn 46% về giá trị.

Song song với đó, hệ sinh thái ngân hàng số cũng phát triển nhanh chóng. Đến cuối năm 2025, gần 89% người dân từ 15 tuổi trở lên đã có tài khoản ngân hàng; nhiều tổ chức tín dụng ghi nhận trên 90% giao dịch được thực hiện qua kênh số. Nhiều dịch vụ ngân hàng cơ bản đã được số hóa hoàn toàn, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận tài chính cho người dân.

Đáng chú ý, ngày 25-5-2026, Chiến lược Tài chính toàn diện quốc gia giai đoạn 2026-2030 được ban hành, với mục tiêu hình thành hệ sinh thái tài chính toàn diện hiện đại, an toàn và bao trùm; phấn đấu đến năm 2030 có 95% dân số trưởng thành sở hữu tài khoản giao dịch tại ngân hàng hoặc tổ chức được phép khác, đồng thời đưa giá trị thanh toán không dùng tiền mặt lên mức gấp 30 lần GDP.

Xây dựng hệ sinh thái tài chính bền vững

Theo các chuyên gia, tài chính toàn diện không chỉ được đo bằng số lượng tài khoản ngân hàng hay mức độ phổ cập của thanh toán điện tử. Một hệ sinh thái tài chính bền vững còn đòi hỏi người dân có khả năng quản lý tài chính hiệu quả, chủ động ứng phó với rủi ro và bảo vệ các mục tiêu tài chính dài hạn.

Đây cũng là lý do các giải pháp bảo vệ tài chính ngày càng được xem là một cấu phần quan trọng trong hệ sinh thái tài chính số hiện đại.

Ông Phùng Bá Khang, Phó Tổng Giám đốc Khối Khách hàng, Tiếp thị và Sản phẩm Prudential Việt Nam, cho biết theo báo cáo Chỉ số An sinh tài chính của Prudential thực hiện trên hơn 7.000 người tại 8 thị trường châu Á, Việt Nam hiện dẫn đầu khu vực về mức độ cảm nhận an toàn tài chính.

Tuy nhiên, phía sau sự tự tin đó vẫn tồn tại những khoảng trống đáng lưu ý. Chỉ khoảng 40% người trẻ - nhóm được đánh giá tự tin nhất về tài chính - cho biết có thể ứng phó với một khoản chi lớn phát sinh bất ngờ. Trong khi đó, 37% người được khảo sát dự kiến vẫn phải tiếp tục tạo thu nhập khi bước vào tuổi nghỉ hưu.

Theo ông Khang, những con số này cho thấy khoảng cách giữa cảm giác tự tin tài chính hiện tại và khả năng sẵn sàng cho tương lai vẫn còn khá lớn. Tiết kiệm là cần thiết nhưng chưa đủ để bảo vệ các mục tiêu tài chính dài hạn trước những biến cố không thể lường trước.

Trong bối cảnh người dân ngày càng quan tâm đến quản lý tài chính cá nhân, bảo hiểm nhân thọ cần được nhìn nhận như một thành tố của hệ sinh thái tài chính hiện đại. Nếu thanh toán số giúp dòng tiền lưu chuyển thuận tiện hơn, ngân hàng số hỗ trợ tích lũy và đầu tư, thì bảo hiểm đóng vai trò như một "lớp đệm" tài chính giúp bảo vệ các kế hoạch dài hạn của mỗi gia đình.

Có thể thấy, khi thanh toán số, ngân hàng số và các giải pháp bảo vệ tài chính cùng phát triển đồng bộ, mục tiêu xây dựng hệ sinh thái tài chính số toàn diện mà Chính phủ đặt ra sẽ có thêm nền tảng để hiện thực hóa. Quan trọng hơn, người dân không chỉ được tiếp cận dịch vụ tài chính dễ dàng hơn mà còn có thêm công cụ để bảo vệ tương lai tài chính của bản thân và gia đình trong một thế giới ngày càng số hóa.