Việt Nam - Nhật Bản: Đồng hành, đồng kiến tạo tương lai thịnh vượng
Trong bối cảnh thế giới chuyển biến sâu sắc, cạnh tranh chiến lược gia tăng, chuỗi cung ứng toàn cầu tái định hình và những đột phá công nghệ mở ra các không gian phát triển mới, Việt Nam và Nhật Bản càng có điều kiện, đồng thời có nhu cầu chiến lược, để gắn kết chặt chẽ hơn, bổ trợ thế mạnh và cộng hưởng nguồn lực...


Chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam từ ngày 8 đến ngày 11-11-2026 vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một hoạt động đối ngoại cấp cao. Đây là dấu mốc quan trọng nhằm củng cố nền tảng tin cậy chính trị, mở rộng không gian hợp tác về kinh tế, tài chính, đầu tư, khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi xanh, tạo thêm động lực để hai nước cùng hiện thực hóa những tầm nhìn phát triển dài hạn. Từ di sản hữu nghị được bồi đắp qua nhiều thế hệ đến những cam kết và hành động cụ thể hôm nay, Việt Nam và Nhật Bản đang cùng mở ra một chương mới: Đồng hành bằng niềm tin, đồng kiến tạo bằng trí tuệ và nguồn lực, hướng tới tương lai thịnh vượng cho mỗi quốc gia, đóng góp cho hòa bình và phát triển của khu vực, thế giới.


Đây là chuyến thăm Nhật Bản đầu tiên của đồng chí Tô Lâm trên cương vị Tổng Bí thư, Chủ tịch nước, đồng thời là chuyến thăm Nhật Bản đầu tiên của Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam sau 11 năm. Mang ý nghĩa đặc biệt về chính trị và đối ngoại, chuyến thăm không chỉ thể hiện sự coi trọng của Việt Nam đối với Nhật Bản, mà còn mở ra cơ hội thúc đẩy mạnh mẽ hơn nữa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện giữa hai nước trong giai đoạn phát triển mới.
.jpg)
Hơn 400 năm trước, từ những chuyến tàu giao thương vượt biển và những cuộc gặp gỡ giữa người dân hai nước, những nhịp cầu kết nối Việt Nam và Nhật Bản đã được hình thành. Qua thời gian, mạch nguồn giao lưu ấy được bồi đắp bằng sự thấu hiểu và khát vọng hợp tác. Từ nền tảng hữu nghị lâu đời, quan hệ hai nước đã không ngừng phát triển, nâng tầm thành Đối tác chiến lược toàn diện, với tầm nhìn dài hạn và quyết tâm cùng đồng hành trên con đường hiện thực hóa những mục tiêu phát triển lớn của mỗi quốc gia.
Trước chuyến thăm, trong cuộc phỏng vấn của Đài NHK, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ tin tưởng chuyến thăm sẽ tiếp tục cụ thể hóa tiềm năng hợp tác, làm sâu sắc hơn quan hệ hai nước, để tình hữu nghị được vun đắp qua nhiều thế hệ tiếp tục kết tinh thành những thành quả thiết thực, mang lại lợi ích cho nhân dân hai nước. Những kết quả thực chất đạt được trong chuyến thăm đã hiện thực hóa kỳ vọng đó, đồng thời khẳng định sức sống và chiều sâu của mối quan hệ song phương. Bởi giá trị của một mối quan hệ đối tác chiến lược không chỉ được đo bằng mức độ tin cậy chính trị, mà còn được khẳng định qua những chương trình hợp tác cụ thể, những cơ hội phát triển mới và những lợi ích thiết thực mà hai bên cùng kiến tạo.
Diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam - Nhật Bản đang đứng trước những cơ hội phát triển mới, với chương trình hoạt động phong phú và các cuộc tiếp xúc, trao đổi ở cấp cao nhất, chuyến thăm đã đạt nhiều kết quả quan trọng, tạo dấu mốc mới trong tiến trình phát triển quan hệ song phương.

Trong khuôn khổ chuyến thăm, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có các cuộc hội đàm, hội kiến với lãnh đạo cấp cao Nhật Bản; tiếp xúc với lãnh đạo các chính đảng, các chính trị gia hàng đầu; đồng thời làm việc với đại diện giới doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, các tổ chức hữu nghị và tổ chức nhân dân Nhật Bản. Phạm vi tiếp xúc rộng, nội dung trao đổi toàn diện cho thấy sự coi trọng đặc biệt của hai nước đối với quan hệ song phương, cũng như quyết tâm đưa những nhận thức chung ở cấp lãnh đạo trở thành các chương trình hợp tác cụ thể, thiết thực.
Những kết quả đạt được, đặc biệt là sự nhất trí về các định hướng lớn được thể hiện trong Tuyên bố tầm nhìn chung Việt Nam - Nhật Bản, đã mở ra một không gian phát triển mới cho quan hệ hai nước. Điểm nhấn nổi bật là việc hai bên cùng xác định mục tiêu trở thành những đối tác đồng hành, đồng kiến tạo, cùng có lợi; phối hợp thúc đẩy tăng trưởng chất lượng cao, củng cố tự chủ chiến lược và nâng cao năng lực tự cường.
Đây không chỉ là sự tiếp nối những thành quả hợp tác đã được bền bỉ vun đắp trong nhiều thập niên, mà còn đánh dấu bước chuyển trong tư duy và phương thức hợp tác giữa hai quốc gia. Nếu trước đây, quan hệ song phương chủ yếu được thúc đẩy trên cơ sở phát huy thế mạnh và bổ trợ lợi ích của mỗi bên, thì trong giai đoạn mới, trọng tâm ngày càng chuyển sang kết nối nguồn lực, chia sẻ tri thức, chuyển giao công nghệ, cùng nghiên cứu, phát triển và tạo dựng những giá trị mới.
Tinh thần đồng hành, đồng kiến tạo vì thế mang ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một thông điệp ngoại giao. Đó là sự gặp gỡ về tầm nhìn, sự tương đồng về lợi ích chiến lược và quyết tâm cùng thích ứng trước những chuyển động sâu sắc của tình hình khu vực, thế giới. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tái cấu trúc mạnh mẽ, cạnh tranh chiến lược gia tăng, các thách thức an ninh phi truyền thống ngày càng phức tạp, việc Việt Nam và Nhật Bản tăng cường gắn kết, hỗ trợ lẫn nhau nâng cao năng lực tự chủ và sức chống chịu có ý nghĩa thiết thực đối với sự phát triển của mỗi nước.

Từ nền tảng tin cậy chính trị, sự tương đồng về tầm nhìn và những lợi ích đan xen ngày càng sâu sắc, Việt Nam và Nhật Bản có đầy đủ cơ sở để đưa quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện phát triển lên tầm cao mới, không chỉ vì lợi ích của nhân dân hai nước mà còn đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực cũng như trên thế giới.

Trong những lĩnh vực hợp tác giữa Việt Nam và Nhật Bản, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang nổi lên như một động lực có ý nghĩa chiến lược, mở ra không gian phát triển mới cho quan hệ song phương. Đặc biệt, việc tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như trí tuệ nhân tạo (AI), bán dẫn, công nghệ số, công nghệ sinh học và năng lượng không chỉ đáp ứng yêu cầu phát triển của mỗi nước mà còn tạo cơ hội để hai nền kinh tế tham gia sâu hơn vào các chuỗi giá trị toàn cầu.
Định hướng này được xây dựng trên nền tảng hợp tác đã được hai nước kiên trì thúc đẩy, đồng thời tiếp nối tinh thần được Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae nhấn mạnh trong chuyến thăm Việt Nam hồi tháng 5-2026, với cam kết tiếp tục hỗ trợ Việt Nam nâng cao năng lực tự chủ công nghệ trong những lĩnh vực tiên phong như AI, bán dẫn và công nghệ vũ trụ. Đây là sự đồng điệu về tầm nhìn phát triển, bởi trong kỷ nguyên số, năng lực làm chủ công nghệ không chỉ quyết định sức cạnh tranh của doanh nghiệp mà còn là một trong những yếu tố quan trọng bảo đảm tính tự chủ và sức chống chịu của nền kinh tế.

Trên cơ sở đó, Tuyên bố tầm nhìn chung Việt Nam - Nhật Bản xác định các khuôn khổ hợp tác có tính liên kết và bổ trợ lẫn nhau, tập trung vào những lĩnh vực ưu tiên như khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; giáo dục và đào tạo, phát triển nguồn nhân lực; liên kết chuỗi sản xuất và cung ứng; tài chính, đầu tư và hỗ trợ phát triển. Cách tiếp cận này cho thấy hai nước không nhìn nhận hợp tác công nghệ như một lĩnh vực riêng lẻ, mà đặt trong mối quan hệ hữu cơ với đào tạo nhân lực, huy động nguồn vốn, phát triển công nghiệp và mở rộng thị trường. Đây chính là điều kiện quan trọng để những thành tựu nghiên cứu từng bước được chuyển hóa thành năng lực sản xuất, sản phẩm và giá trị kinh tế cụ thể.
Tại hội đàm giữa Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae, hai bên nhất trí thúc đẩy trụ cột khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo theo hướng đồng hành, đồng kiến tạo, tăng cường hợp tác công - tư. Hai nước cũng nhất trí triển khai hiệu quả 14 dự án theo Cơ chế tín chỉ chung (JCM), qua đó góp phần thúc đẩy chuyển đổi xanh và thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững.
Đáng chú ý, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị xây dựng mạng lưới các nhà khoa học Việt Nam - Nhật Bản trong sáu lĩnh vực: Robot, chip bán dẫn, công nghệ năng lượng, công nghệ sinh học, đường sắt tốc độ cao và công nghệ lượng tử. Thủ tướng Takaichi Sanae khẳng định Nhật Bản sẽ tích cực hỗ trợ Việt Nam, trong đó có việc đóng góp vào kế hoạch đào tạo 100 tiến sĩ AI của Việt Nam. Những đề xuất và cam kết này không chỉ mở rộng phạm vi hợp tác mà còn hướng tới giải quyết một trong những yêu cầu căn bản của quá trình phát triển: Xây dựng đội ngũ nhân lực trình độ cao, hình thành năng lực nghiên cứu và từng bước làm chủ những công nghệ có ý nghĩa quyết định đối với tương lai.
Điều đáng chú ý là hợp tác Việt Nam - Nhật Bản đang hướng tới sự gắn kết chặt chẽ hơn giữa nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng. Thay vì dừng lại ở trao đổi chuyên gia hay chuyển giao công nghệ đơn thuần, hai nước có thể mở rộng hợp tác xây dựng các trung tâm nghiên cứu, phòng thí nghiệm chung...
Với thế mạnh về công nghệ, kinh nghiệm quản trị, nguồn vốn và mạng lưới doanh nghiệp quốc tế của Nhật Bản, cùng lợi thế về nguồn nhân lực, thị trường, vị trí địa kinh tế và tiềm năng phát triển của Việt Nam, hai nước có cơ sở để bổ trợ và phát huy thế mạnh của nhau. Khi hợp tác được triển khai theo hướng cùng nghiên cứu, cùng phát triển, cùng sản xuất và cùng tham gia thị trường, giá trị tạo ra sẽ không chỉ dừng ở lợi ích kinh tế trước mắt mà còn góp phần củng cố năng lực cạnh tranh và vị thế của mỗi nước trong cấu trúc kinh tế toàn cầu đang định hình.


Nếu khoa học, công nghệ mở ra những không gian phát triển mới, thì kết nối kinh tế, tài chính và đầu tư chính là những nguồn lực quan trọng để hiện thực hóa tầm nhìn hợp tác. Đây cũng là nội dung được dành nhiều trọng tâm trong chương trình chuyến thăm, thể hiện quyết tâm đưa các định hướng cấp cao vào đời sống kinh tế.
Một trong những dấu ấn đáng chú ý là việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đánh chuông tại Sở Giao dịch chứng khoán Tokyo. Nghi thức mang ý nghĩa biểu tượng, thể hiện mong muốn và quyết tâm tăng cường kết nối thị trường tài chính hai nước và trong khu vực; đồng thời, gửi đi thông điệp về định hướng phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế của Việt Nam, hướng tới trở thành nền tảng kết nối các dòng vốn đầu tư, phát triển sản phẩm tài chính, thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực hội nhập của nền kinh tế.

Trong lĩnh vực thương mại, hai bên hướng tới hợp tác chặt chẽ, phấn đấu đưa kim ngạch thương mại song phương đạt 80 tỷ USD vào năm 2030. Các khuôn khổ hợp tác về tài chính, đầu tư, năng lượng, chuyển đổi số, bán dẫn và nhiều lĩnh vực khác cũng được thúc đẩy, nhằm đáp ứng yêu cầu phát triển mới của hai nền kinh tế.
Đáng chú ý, trong khuôn khổ chuyến thăm, hai bên đã ký kết 11 thỏa thuận hợp tác giữa các bộ, ngành, địa phương và khoảng 60 thỏa thuận hợp tác giữa các doanh nghiệp. Đây là những nền tảng quan trọng để cụ thể hóa các cam kết chính trị, mở rộng kết nối giữa các chủ thể kinh tế, phát huy thế mạnh và đáp ứng nhu cầu hợp tác của hai nước.


Trong tổng thể các hoạt động đối ngoại và thúc đẩy hợp tác kinh tế của chuyến thăm, Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò chủ động, tích cực của một địa phương đầu tàu, có tầm nhìn và quyết tâm mở rộng không gian hợp tác quốc tế, tranh thủ hiệu quả các nguồn lực bên ngoài phục vụ mục tiêu phát triển. Đồng chí Trần Đức Thắng, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Thành ủy Hà Nội cùng các đồng chí lãnh đạo thành phố đã triển khai nhiều hoạt động xúc tiến đầu tư và đối ngoại kinh tế trọng điểm tại Nhật Bản, góp phần cụ thể hóa những định hướng hợp tác giữa hai nước bằng các kết nối và cơ hội hợp tác thiết thực.
Trong chương trình làm việc, Đoàn đã thăm, làm việc với Liên đoàn các Tổ chức kinh tế Nhật Bản (Keidanren), Ủy ban Kinh tế Nhật - Việt; gặp gỡ lãnh đạo các tập đoàn kinh tế lớn như Sumitomo, Sojitz và trao đổi về hợp tác tài chính với Ngân hàng Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JBIC). Đây đều là những đối tác có tiềm lực, kinh nghiệm và mạng lưới hoạt động rộng trong các lĩnh vực công nghiệp, thương mại, đầu tư và tài chính. Các cuộc tiếp xúc không chỉ mở rộng kênh đối thoại giữa Hà Nội với giới kinh tế Nhật Bản mà còn hướng tới tìm kiếm những cơ hội hợp tác mới trong phát triển hạ tầng đô thị, công nghệ, chuyển đổi xanh và huy động nguồn vốn dài hạn cho các dự án trọng điểm của Thủ đô.
Đáng chú ý, một kết quả cụ thể của hoạt động xúc tiến đầu tư là, dưới sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Đỗ Anh Tuấn đã trao Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho ba dự án của Công ty Meiko Electronics (Nhật Bản) trong lĩnh vực lắp ráp linh kiện điện tử. Sự kiện này cho thấy những nỗ lực kết nối, xúc tiến và thu hút đầu tư đang từng bước được chuyển hóa thành các dự án cụ thể, góp phần tăng cường sự hiện diện của doanh nghiệp Nhật Bản trong hệ sinh thái công nghiệp của Hà Nội.

Ngay sau chuyến thăm Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, ngày 12-11, Thống đốc tỉnh Kanagawa Kuroiwa Yuji đã dẫn đầu đoàn đại biểu đến thăm và làm việc tại Thành ủy Hà Nội. Tại cuộc hội đàm, Bí thư Thành ủy Trần Đức Thắng cùng Thống đốc Kuroiwa Yuji đã thống nhất thúc đẩy hợp tác toàn diện trên các lĩnh vực mũi nhọn gồm y tế, chăm sóc sức khỏe, công nghệ cao và công nghệ vũ trụ. Chuyến công tác diễn ra ngay sau hoạt động đối ngoại cấp cao là minh chứng rõ nét cho tốc độ hiện thực hóa các cam kết chiến lược giữa hai quốc gia. Thay vì dừng lại ở những định hướng vĩ mô, sự kết nối trực tiếp và khẩn trương giữa Thủ đô Hà Nội và tỉnh Kanagawa đang biến tầm nhìn của lãnh đạo cấp cao thành những dự án thực chất, tạo động lực mới cho quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Nhật Bản.
Nhìn rộng hơn, dấu ấn của Hà Nội trong chuyến thăm không chỉ nằm ở số lượng cuộc tiếp xúc hay những thỏa thuận, dự án được thúc đẩy, mà còn thể hiện ở cách tiếp cận ngày càng chủ động trong ngoại giao kinh tế. Từ việc kết nối với các tổ chức kinh tế hàng đầu, tiếp cận các định chế tài chính quốc tế đến làm việc trực tiếp với những tập đoàn có tiềm lực, Hà Nội đang hướng tới khai thác hiệu quả hơn các nguồn lực về vốn, công nghệ, kinh nghiệm quản trị và mạng lưới đối tác quốc tế.

Đối với một đô thị có quy mô và yêu cầu phát triển ngày càng cao như Hà Nội, việc mở rộng hợp tác với Nhật Bản mang ý nghĩa đặc biệt thiết thực. Không chỉ là cơ hội thu hút thêm dòng vốn đầu tư, đây còn là điều kiện để Thủ đô tiếp cận những mô hình quản trị đô thị tiên tiến, công nghệ hiện đại và kinh nghiệm phát triển hạ tầng đồng bộ, bền vững. Quan trọng hơn, thông qua hợp tác với các đối tác Nhật Bản, Hà Nội có thêm cơ hội nâng cao chất lượng tăng trưởng, thúc đẩy chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và từng bước hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại.
Từ những kết nối ở cấp cao đến các dự án đầu tư cụ thể, Hà Nội đang góp phần đưa tinh thần đồng hành, đồng kiến tạo trong quan hệ Việt Nam - Nhật Bản đi vào chiều sâu từ cấp độ địa phương. Đây cũng là minh chứng cho thấy hiệu quả của đối ngoại không chỉ được đo bằng những cam kết và tuyên bố chung, mà còn bằng khả năng chuyển hóa các mối quan hệ tin cậy thành nguồn lực, cơ hội và thành quả phát triển cụ thể, phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Theo Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung, thành công nổi bật của chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là đã xác lập định hướng hợp tác mới cho quan hệ Việt Nam - Nhật Bản; mở ra nhiều cơ hội hợp tác trong những lĩnh vực hai bên có thế mạnh và nhu cầu; đồng thời, tạo động lực để chuyển các cam kết, thỏa thuận đạt được sang giai đoạn triển khai sâu rộng, hiệu quả, đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng và tự chủ chiến lược của cả hai nước.

Bộ trưởng nhấn mạnh rằng yêu cầu trước hết là nhận thức đầy đủ và triển khai nhất quán những định hướng hợp tác đã được thể hiện trong Tuyên bố tầm nhìn chung Việt Nam - Nhật Bản, với tư cách là những đối tác đồng hành, đồng kiến tạo.
“Trước đây, chúng ta có thể chỉ sản xuất một số mặt hàng rồi xuất khẩu thì trong giai đoạn tới, hai nước cùng nghiên cứu phát triển, cùng sản xuất và cùng tìm những nguồn cung, qua đó tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng ở khu vực và toàn cầu”, Bộ trưởng nhấn mạnh.
Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy Việt Nam và Nhật Bản tăng cường phối hợp thông qua các cơ chế hợp tác khu vực, trong đó có Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN).

Có thể khẳng định, chuyến thăm chính thức Nhật Bản của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã mở ra những triển vọng hợp tác mới, tạo xung lực thúc đẩy quan hệ Việt Nam - Nhật Bản phát triển lên tầm cao mới, cả trên bình diện song phương và đa phương. Từ tầm nhìn chung đến những lĩnh vực hợp tác cụ thể, tinh thần đồng hành, đồng kiến tạo đang trở thành định hướng xuyên suốt, tạo cơ sở để hai nước kết nối thế mạnh, chia sẻ nguồn lực, cùng đổi mới sáng tạo và kiến tạo những động lực tăng trưởng mới. Trên nền tảng tin cậy chính trị, sự gắn kết về lợi ích và khát vọng phát triển, Việt Nam và Nhật Bản sẽ tiếp tục đồng hành vì tương lai thịnh vượng của mỗi quốc gia, đồng thời đóng góp tích cực vào hòa bình, ổn định, hợp tác và phát triển ở khu vực cũng như trên thế giới.
Chỉ đạo: Nguyễn Thanh Liêm
Thực hiện: Trung Sơn, Cẩm Anh
Thiết kế: Thanh Nga


