“Vắc-xin số” giúp học sinh tự bảo vệ trong không gian mạng

Ngày 17-8, tại Trường Trung học cơ sở - Trung học phổ thông Nguyễn Siêu, Hà Nội, diễn đàn “Điều em muốn nói 2026” với chủ đề “Vắc-xin số cho em” đã thu hút sự quan tâm đặc biệt, là cơ hội để học sinh, phụ huynh, thầy cô giáo, các chuyên gia cùng trao đổi về sức khỏe tâm thần học đường và những nguy cơ trẻ em có thể gặp phải trên không gian mạng.

Chương trình do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội chỉ đạo; Báo Tiền Phong, Viện Tâm lý giáo dục và đào tạo, Trường Trung học cơ sở - Trung học phổ thông Nguyễn Siêu phối hợp tổ chức.

Diễn đàn có sự tham gia của nhiều chuyên gia tâm lý, giáo dục, an ninh mạng; gần 100 cán bộ quản lý, giáo viên, chuyên viên tham vấn học đường của các trường trung học cơ sở, trung học phổ thông trên địa bàn Hà Nội cùng đông đảo phụ huynh và hơn 1.500 học sinh Trường Trung học cơ sở - Trung học phổ thông Nguyễn Siêu.

Tại phiên thảo luận đầu tiên, các chuyên gia, nhà trường và phụ huynh cùng nhận diện những áp lực học sinh đang phải đối mặt, từ học tập, các mối quan hệ bạn bè, kỳ vọng của gia đình đến những tác động từ môi trường mạng. Diễn đàn tập trung vào việc nhận biết sớm những dấu hiệu cho thấy học sinh có thể đang gặp vấn đề về tâm lý và cần được hỗ trợ.

Theo ước tính của Bộ Giáo dục và Đào tạo trong năm học 2025-2026, khoảng 21,7% trẻ em và thanh thiếu niên hiện nay gặp các vấn đề về sức khỏe tâm thần. Những thay đổi nhanh chóng của môi trường xã hội và không gian mạng, trong khi kỹ năng tự bảo vệ, kiểm soát cảm xúc, ứng xử số của một bộ phận học sinh còn hạn chế, đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về tăng cường hỗ trợ tâm lý trong trường học.

Diễn đàn hướng tới thay đổi cách nhìn về sức khỏe tâm thần học đường, trong đó việc tìm kiếm sự hỗ trợ không phải là dấu hiệu của yếu đuối, mà là một kỹ năng cần thiết để trẻ em vượt qua khó khăn và phát triển lành mạnh.

Ở phiên thứ hai với chủ đề “Bảo vệ trẻ em trên không gian mạng”, các chuyên gia phân tích những nguy cơ trẻ em có thể gặp phải khi học tập, giao tiếp và giải trí trên môi trường số, trong đó có lừa đảo, bắt nạt trực tuyến, dụ dỗ, xâm phạm quyền riêng tư và các hình thức giả mạo, thao túng bằng công nghệ.

Thay vì tiếp cận không gian mạng bằng tâm lý sợ hãi hoặc cấm đoán, diễn đàn đặt trọng tâm vào trang bị cho học sinh kiến thức, kỹ năng để nhận diện nguy cơ, đưa ra lựa chọn phù hợp và biết tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết.

Nhà báo Phùng Công Sưởng, Tổng Biên tập Báo Tiền Phong, Trưởng ban Tổ chức nhấn mạnh, học sinh ngày nay lớn lên trong bối cảnh chuyển đổi số, internet, mạng xã hội, trí tuệ nhân tạo đang tác động mạnh mẽ đến cách các em học tập, giao tiếp và nhìn nhận thế giới. Các em cần được tin tưởng, trang bị kiến thức, kỹ năng; khi gặp vấn đề vượt quá khả năng tự giải quyết, các em cần biết phía sau mình luôn có người lớn sẵn sàng đồng hành.

Với chủ đề “Vắc-xin số cho em”, ông Phùng Công Sưởng nhấn mạnh việc củng cố niềm tin và năng lực để thế hệ trẻ làm chủ những thành tựu công nghệ mới. Gia đình, nhà trường, tổ chức Đoàn - Hội - Đội, cơ quan chức năng, chuyên gia, báo chí và toàn xã hội cần cùng góp sức tạo nên môi trường an toàn để học sinh học hỏi, trải nghiệm; biết tìm đến ai khi mắc sai lầm, gặp nguy hiểm hoặc có điều khó nói.

Trong khuôn khổ chương trình, Viện Tâm lý giáo dục và đào tạo ra mắt hệ sinh thái hỗ trợ, tư vấn tâm lý trường học. Hệ sinh thái hướng tới kết nối các hoạt động tư vấn và hỗ trợ tâm lý học đường, đồng thời góp phần bồi dưỡng, tập huấn kiến thức, kỹ năng cho đội ngũ cán bộ, giáo viên tham gia công tác tư vấn, hỗ trợ tâm lý tại các nhà trường.