URENCO thí điểm xe điện thu gom rác - bước chuyển xanh ở phố cổ

Việc Công ty TNHH MTV Môi trường đô thị Hà Nội (URENCO) triển khai thử nghiệm có kiểm soát xe điện chuyên dùng vệ sinh môi trường trên địa bàn phường Hoàn Kiếm không chỉ nhằm giải bài toán thu gom trong ngõ nhỏ, mà còn hướng tới xanh hóa phương tiện, số hóa quản lý và từng bước hiện thực hóa mục tiêu đô thị xanh.

Giải bài toán thu gom rác trong phố nhỏ

Với Hà Nội, xây dựng Thủ đô xanh, sạch, văn minh không chỉ nằm ở việc nâng cao tỷ lệ thu gom, xử lý chất thải mà còn đòi hỏi thay đổi phương thức tổ chức, vận hành hệ thống vệ sinh môi trường theo hướng hiện đại, hiệu quả và thân thiện hơn với môi trường.

Đặc biệt, khi thành phố triển khai định hướng phát triển giao thông xanh, xây dựng các vùng phát thải thấp và thúc đẩy đô thị thông minh, công tác thu gom chất thải rắn sinh hoạt cần được tổ chức phù hợp với điều kiện hạ tầng đô thị.

Tại phường Hoàn Kiếm có mật độ dân cư và hoạt động thương mại cao, lưu lượng người và phương tiện lớn, trong khi hệ thống đường phố, ngõ ngách có nhiều khu vực nhỏ hẹp. Xe ô tô chuyên dụng có thể đáp ứng tốt việc thu gom trên các tuyến phố lớn, đường rộng nhưng không phải lúc nào cũng có thể tiếp cận sâu vào từng ngõ nhỏ.

Từ thực tế đó, URENCO Hà Nội triển khai thử nghiệm có kiểm soát mô hình xe điện chuyên dùng vệ sinh môi trường thu gom chất thải rắn sinh hoạt trên địa bàn phường Hoàn Kiếm. Đây được xem là bước thử nghiệm nhằm tìm kiếm phương thức thu gom phù hợp hơn với không gian đô thị đặc thù của khu vực trung tâm.

Theo định hướng của URENCO Hà Nội, xe điện chuyên dùng được kỳ vọng trở thành giải pháp “5 trong 1”: Cơ giới hóa công tác thu gom; góp phần xóa các điểm nghẽn về vệ sinh môi trường; xanh hóa phương tiện công ích; số hóa công tác quản lý chất thải; đồng thời thích ứng với định hướng phát triển vùng phát thải thấp của thành phố. Khi đó, tại các tuyến phố nhỏ, ngõ hẹp, xe điện chuyên dùng được đưa vào thử nghiệm để thu gom trực tiếp, qua đó tạo sự bổ trợ giữa các phương tiện thay vì áp dụng một phương thức thu gom cho mọi khu vực.

Chị Nguyễn Thị Phương - công nhân môi trường Chi nhánh URENCO Hoàn Kiếm cho biết, với bán kính quay vòng khoảng 2,2-2,5m, phương tiện có thể di chuyển thuận lợi hơn trong những không gian chật hẹp. Động cơ điện vận hành êm, hạn chế tiếng ồn; thùng chứa kín giúp hạn chế rơi vãi, phát tán chất thải trong quá trình di chuyển.

Trong giai đoạn thử nghiệm, URENCO Hà Nội bố trí xe điện chuyên dùng tại khu vực tổ dân phố Hàng Đào và Hàng Bạc, tổ chức thu gom theo tuyến và khung giờ cụ thể. Mỗi xe có khả năng thu gom khoảng 80-100kg chất thải mỗi chuyến, thời gian vận hành trung bình khoảng 30 phút.

Quy trình được tổ chức theo hướng khép kín. Từ 20 giờ hằng ngày, sau khi hoàn thành các bước kiểm tra an toàn kỹ thuật, xe bắt đầu thực hiện nhiệm vụ.

Tại các ngõ nhỏ, phương tiện phát tín hiệu âm thanh nhẹ để người dân chủ động mang rác ra đổ trực tiếp. Khi đầy tải, chất thải được đưa về điểm chuyển tải và sang tải trực tiếp vào xe ép lớn hoặc máy ép Compactor. Cách tổ chức này vừa tận dụng được ưu thế cơ động của xe điện, vừa hạn chế việc các phương tiện cỡ lớn phải đi sâu vào ngõ nhỏ, qua đó giảm nguy cơ cản trở giao thông và góp phần giữ gìn vệ sinh, mỹ quan khu vực.

Từ thí điểm đến phương thức thu gom hiện đại

Một điểm mới của mô hình là phương tiện không chỉ được nhìn nhận dưới góc độ cơ giới hóa mà còn gắn với yêu cầu quản lý bằng dữ liệu. Trên mỗi xe được tích hợp thiết bị GPS để giám sát hành trình, hỗ trợ công tác điều hành và từng bước hình thành phương thức quản lý chất thải dựa trên dữ liệu thực tế.

Điều này đặc biệt quan trọng trong quá trình thí điểm. Thay vì chỉ đánh giá hiệu quả bằng cảm quan, URENCO Hà Nội có thể theo dõi hành trình, thời gian vận hành, sản lượng thu gom, khả năng tiếp cận các tuyến ngõ, mức độ phù hợp với hạ tầng cũng như phản hồi của người dân. Đây là cơ sở để doanh nghiệp tiếp tục điều chỉnh phương án vận hành trước khi tính đến khả năng nhân rộng.

Phó Tổng giám đốc URENCO Nguyễn Thanh Sơn cho biết, sau thời gian triển khai, mô hình bước đầu ghi nhận những kết quả tích cực.

Tại khu vực thí điểm, URENCO Hà Nội đã bố trí 10 xe điện chuyên dùng, qua đó giảm 14 điểm tập kết rác và thay thế 20 xe gom thủ công. Theo tính toán, mô hình có thể tạo ra khoảng 32 tín chỉ carbon trong một năm.

Con số này cho thấy giá trị của việc chuyển đổi phương tiện không chỉ nằm ở chi phí hay năng suất thu gom. Trong bối cảnh Hà Nội thúc đẩy chuyển đổi xanh, mỗi phương tiện sử dụng năng lượng sạch thay thế phương tiện truyền thống đều góp phần giảm phát thải, đồng thời tạo thêm dữ liệu thực tiễn phục vụ quá trình xây dựng các giải pháp quản lý môi trường bền vững.

Hiệu quả dễ nhận thấy hơn là thời gian lưu rác được rút ngắn, mỹ quan đô thị được cải thiện, sức lao động trực tiếp của công nhân được giảm bớt. Xe điện cũng giúp tăng tính cơ động, rút ngắn thời gian di chuyển giữa các điểm thu gom, từ đó hỗ trợ tối ưu hóa quy trình và nâng cao chất lượng cung ứng dịch vụ vệ sinh môi trường.

Do đó, cùng với đổi mới phương tiện, cần tiếp tục hoàn thiện tổ chức thu gom, thông tin tuyên truyền và cơ chế giám sát tại khu dân cư. Khi người dân hình thành thói quen đưa rác đúng thời gian, xe điện có thể hoạt động theo tuyến cố định, hạn chế tình trạng rác tồn lưu, điểm tập kết tự phát và giảm áp lực cho lực lượng công nhân vệ sinh.

Theo định hướng, sau giai đoạn thí điểm, URENCO sẽ báo cáo thành phố mở rộng triển khai xe điện thu gom trong khu vực Vành đai 1 trong năm 2027 và từng bước nhân rộng mô hình, mục tiêu đến năm 2028 không còn xe đẩy tay trong khu vực Vành đai 2.

Từ những tuyến phố nhỏ của phường Hoàn Kiếm, mô hình xe điện chuyên dùng đang được đặt vào một phép thử thực tế: Vừa phải đáp ứng yêu cầu thu gom rác hằng ngày, vừa phải chứng minh khả năng giảm phát thải, nâng cao năng suất và cải thiện chất lượng phục vụ. Nếu các tiêu chí này được kiểm chứng đầy đủ, đây sẽ là cơ sở quan trọng để Hà Nội tiếp tục hoàn thiện phương thức thu gom chất thải phù hợp với một đô thị đang chuyển mình theo hướng xanh và thông minh.