Ứng dụng công nghệ số để kiểm soát, đẩy lùi dịch bệnh

Đưa công nghệ số vào quản trị nguy cơ dịch bệnh

Hà Nội là đô thị có quy mô dân số lớn, mật độ dân cư đông, luồng giao lưu trong nước và quốc tế lớn nên luôn đối mặt với nguy cơ phát sinh và lây lan các bệnh truyền nhiễm như sốt xuất huyết, sởi và tay chân miệng... Thực tiễn cho thấy, nhiều hoạt động phòng, chống dịch vẫn chủ yếu được triển khai sau khi xuất hiện ca bệnh. Vì vậy, việc chuyển từ quản lý ca bệnh sang quản lý nguy cơ được xem là yêu cầu cấp thiết.

Đáp ứng yêu cầu đó, thành phố đã triển khai thí điểm “Mô hình chủ động phòng chống dịch bệnh truyền nhiễm”, tạo bước chuyển từ ứng phó bị động sang chủ động quản trị nguy cơ sức khỏe tại cộng đồng. Mô hình cũng là một trong những nội dung nhằm cụ thể hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Mô hình được thí điểm thực hiện tại phường Khương Đình và xã Ô Diên. Trước tiên, mô hình tập trung vào phòng, chống bệnh truyền nhiễm, xác định sốt xuất huyết là trọng tâm do đây là bệnh lưu hành phổ biến, diễn biến phức tạp và có nguy cơ bùng phát cao.

Theo bác sĩ Nguyễn Việt Anh, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật thành phố (CDC) Hà Nội, mô hình được thiết kế dựa trên nền tảng số sâu rộng. Toàn bộ dữ liệu về ca bệnh, chỉ số véc tơ truyền bệnh (BI, DI), tình trạng vệ sinh môi trường và thông tin khai báo y tế tự nguyện của người dân thông qua mã QR được cập nhật hằng ngày lên hệ thống tập trung. Nguồn dữ liệu này được hệ thống phân tích tự động, so sánh với các ngưỡng cảnh báo và trực quan hóa trên bản đồ nguy cơ dịch bệnh theo các mã màu tiêu chuẩn: xanh (nguy cơ thấp), vàng (nguy cơ trung bình) và đỏ (nguy cơ cao).

Khi một khu vực có chỉ số vượt ngưỡng an toàn, hệ thống sẽ phát cảnh báo sớm trong vòng 24 giờ để các lực lượng chức năng kịp thời can thiệp ngay từ khi chưa hình thành ổ dịch.

“Điểm mới nổi bật của mô hình là phát huy vai trò của cộng đồng thông qua các đội phòng bệnh tại địa bàn dân cư, phối hợp trạm y tế trong giám sát, truyền thông và phát hiện sớm nguy cơ. CDC Hà Nội giữ vai trò phân tích, dự báo, cảnh báo và vận hành hệ thống dữ liệu, trong khi trạm y tế trực tiếp triển khai các hoạt động phòng bệnh tại cơ sở”- bác sĩ Nguyễn Việt Anh cho biết.

Củng cố tuyến cơ sở, chủ động kiểm soát dịch

Để mô hình phát huy hiệu quả, sự chủ động của y tế cơ sở là yếu tố quyết định. Là một trong hai địa phương được lựa chọn thí điểm, phường Khương Đình đã chủ động chuẩn bị nhân lực, hạ tầng công nghệ và quy trình phối hợp.

Phường đã kiện toàn 5 lực lượng nòng cốt gồm: Đội xung kích phòng, chống dịch; Tổ truyền thông phòng, chống dịch; Đội phun hóa chất; Đội đáp ứng nhanh và Tổ khám, hướng dẫn điều trị. Các lực lượng được phân công nhiệm vụ cụ thể, phối hợp chặt chẽ trong công tác giám sát, tuyên truyền, xử lý ổ dịch và chăm sóc sức khỏe người dân.

Trong đó, Tổ truyền thông phòng, chống dịch bệnh do lãnh đạo Phòng Văn hóa - Xã hội phường Khương Đình chủ trì, sẽ thiết lập hệ thống hotline và các mã QR phản ánh điểm nguy cơ trực tuyến hoạt động 24/7.

Song song với đó, địa phương tiếp tục củng cố năng lực phòng, chống dịch theo phương châm "4 tại chỗ", tăng cường trang thiết bị, hóa chất, sinh phẩm xét nghiệm nhanh và thuốc điều trị, bảo đảm sẵn sàng ứng phó, xử lý kịp thời khi xuất hiện tình huống dịch bệnh.

Tương tự, tại xã Ô Diên, bà Nguyễn Thị Thu Trang - Giám đốc Trạm Y tế xã cho biết, địa phương tập trung xây dựng và vận hành hệ thống giám sát, dự báo, cảnh báo sớm nguy cơ bệnh truyền nhiễm trong cộng đồng, trọng tâm là các bệnh lưu hành có nguy cơ gây dịch như sốt xuất huyết, sởi và tay chân miệng.

Đồng thời, Trạm tăng cường năng lực giám sát, phát hiện sớm và đáp ứng kịp thời với các tình huống dịch bệnh. Việc triển khai mô hình góp phần nâng cao hiệu quả quản lý, kiểm soát dịch bệnh trên địa bàn, từng bước giảm tỷ lệ mắc và tử vong do các bệnh truyền nhiễm.

“

Hà Nội hiện ghi nhận nhiều bệnh truyền nhiễm lưu hành quanh năm, trong đó có sốt xuất huyết, tay chân miệng, sởi, cúm mùa, Covid-19, thủy đậu và ho gà. Đặc điểm dịch tễ thay đổi theo mùa, với nguy cơ gia tăng trong thời điểm thời tiết nóng ẩm, mưa nhiều hoặc khi tỷ lệ miễn dịch cộng đồng suy giảm.

Từ kết quả thí điểm tại phường Khương Đình và xã Ô Diên, Hà Nội sẽ tiếp tục hoàn thiện quy trình, đánh giá hiệu quả để từng bước nhân rộng mô hình trên địa bàn thành phố.

Với việc ứng dụng nền tảng công nghệ số, mạng lưới y tế cơ sở không chỉ nâng cao năng lực giám sát, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các nguy cơ dịch bệnh, mà còn góp phần hình thành phương thức phòng, chống dịch chủ động, hiện đại và bền vững ngay từ cộng đồng.