Từ cơn sốt “Trại buôn người”: Hiệu quả tuyên truyền, giáo dục pháp luật từ phim ảnh

Đưa vấn đề nhức nhối lên màn ảnh

Từ khi ra mắt, phim điện ảnh “Trại buôn người” của đạo diễn Toni Dương Bảo Anh duy trì sức hút ổn định với khán giả. Theo cập nhật của Box Office Vietnam, tính đến hiện tại, phim đạt doanh thu gần 473 tỷ đồng, dẫn đầu phòng vé phim Việt năm 2026. Phim được đánh giá cao nhờ đề tài hấp dẫn, mang tính thời sự, sự đầu tư chỉn chu, diễn xuất tốt của dàn diễn viên,…

“Trại buôn người” xoay quanh câu chuyện về những nạn nhân bị lừa gạt, dụ dỗ sang nước ngoài rồi rơi vào các đường dây tội phạm. Tác phẩm khai thác những góc tối của nạn buôn người và lừa đảo xuyên biên giới, tái hiện hoàn cảnh tuyệt vọng của những nạn nhân bị mắc kẹt trong các trại tập trung. Qua đó góp phần quan trọng vào công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật cho giới trẻ, đặc biệt là cảnh báo về những thủ đoạn lừa đảo ngày càng tinh vi, khó nhận diện, nhắm đến những người trẻ cả tin, thích“việc nhẹ, lương cao”.

Đạo diễn Toni Dương Bảo Anh cho biết, ý tưởng làm bộ phim này được anh ấp ủ gần 20 năm trước. Để có những thước phim chân thật, những câu chuyện lấy nước mắt của hàng triệu người xem, từ đó chuyển tải thông điệp hiệu quả, nam đạo diễn đã tìm tư liệu từ những trang thông tin chính thống; gặp gỡ, ghi chép từng chia sẻ của các nạn nhân, người nhà của họ, những người tham gia giải cứu hay sự hỗ trợ từ cơ quan chức năng, các chuyên gia.

Đáng chú ý, phim còn có sự tham gia của nạn nhân ngoài đời thực có tên Hồ Hải Hiếu (24 tuổi, quê Vĩnh Long), đóng một vai trong hàng trăm nạn nhân bị lừa đảo vào trại. Đây cũng là nguồn cảm hứng để đạo diễn xây dựng nhân vật Hiếu trong phim (Võ Đình Hiếu đóng). Hay câu chuyện xúc động về bà mẹ cứu con (NSND Như Quỳnh đóng) được lấy cảm hứng từ một bài báo về người cha ròng rã nhiều năm tìm con bị bắt cóc.

Sau khi phim ra mắt đã nhận được nhiều phản hồi tích cực từ khán giả. Bạn Mai Linh (Hà Nội) nhận định: "Phim "Trại buôn người" giống như một "tiết học pháp luật trực quan" đầy sinh động. Phim không chỉ đáp ứng tính giải trí mà còn gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh, nâng cao ý thức cảnh giác và thượng tôn pháp luật cho thế hệ trẻ trước những cạm bẫy thời đại số".

Phim còn được lan tỏa bởi trang fanpage Thông tin Chính phủ (thuộc Cổng Thông tin điện tử Chính phủ). "Xem phim "Trại buôn người" xong, có những cảm xúc, có sự giải trí, nhưng sau đó cẩn trọng hơn trước một lời mời đáng ngờ, tưởng như quá tốt đẹp, biết bảo vệ mình và nhắc nhở người thân nhiều hơn", trang Thông tin Chính phủ nhấn mạnh.

Không chỉ nhiều lần đăng nội dung liên quan đến phim, trang này còn kết hợp các đơn vị tặng hàng ngàn vé xem phim "Trại buôn người" cho khán giả.

Cũng theo trang Thông tin Chính phủ, đoàn làm phim sẵn sàng nghiên cứu một phiên bản được biên tập phù hợp hơn cho trẻ em từ 13 tuổi trở lên, đồng thời tuân thủ đầy đủ các quy định và quyết định phân loại của cơ quan có thẩm quyền. Đây cũng là niềm mong mỏi của nhiều khán giả bởi theo họ, phim đang được phân loại 18+, trong khi lứa tuổi thanh thiếu niên đang rất cần được trang bị kiến thức để nhận diện thủ đoạn dụ dỗ, lừa đảo trên mạng.

Trước đó, phim điện ảnh "Thiên đường máu" ra mắt vào cuối năm 2025 cũng chọn lừa đảo và buôn người xuyên biên giới làm chất liệu chính của phim. Tác phẩm được xây dựng từ những tư liệu, lời kể của nạn nhân ngoài đời thực trong các đường dây lừa đảo, trong đó có nhiều người lao động Việt Nam.

Ở mảng truyền hình, gần đây nhất, Đài truyền hình Việt Nam có phim “Lửa trắng” nói về tệ nạn buôn bán ma túy. Chung đề tài này trước đó còn có các phim hấp dẫn như: Bão ngầm; Biệt dược đen,…

Một trong những dự án phim nhận được sự chú ý lớn của khán giả trong năm 2025 là “Tường lửa Tràng An”, được triển khai vào đúng thời điểm Hà Nội là nơi “Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng” (Công ước Hà Nội) được ký kết vào cuối tháng 10-2025.

Đây là phim truyền hình đầu tiên đề cập đến những vụ án liên quan đến tội phạm công nghệ cao như tiền ảo và lừa đảo trên mạng do Công an thành phố Hà Nội phối hợp Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội (Cơ quan Báo và Phát thanh Truyền hình Hà Nội) sản xuất. Nội dung phim xoay quanh cuộc đấu trí căng thẳng giữa lực lượng Công an và đường dây tội phạm “tiền ảo” quy mô lớn. Phim được xây dựng dựa trên những chuyên án có thật do Công an thành phố Hà Nội triệt phá vào cuối năm 2024.

Theo thống kê của Bộ Công an, từ cuối năm 2019 đến giữa năm 2024, các vụ lừa đảo đã gây thiệt hại hơn 12.000 tỷ đồng. Riêng chuyên án "Mr. Pips", với số tiền chiếm đoạt gần 6.000 tỷ đồng, cho thấy mức độ tinh vi, nguy hiểm và những hậu quả đặc biệt nghiêm trọng của loại hình tội phạm này gây ra.

Công an thành phố Hà Nội và Đài Phát thanh và Truyền hình Hà Nội xác định, việc phản ánh các thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao qua ngôn ngữ phim ảnh là một phần trong nhiệm vụ tuyên truyền chính trị của cơ quan báo chí truyền thông, giúp người dân nhận diện, cảnh giác và chủ động bảo vệ mình và người thân.

"Cầu nối truyền thông" pháp luật hiệu quả

Đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải, Giám khảo Liên hoan phim Việt Nam lần thứ 24, Phó Chủ tịch Hội đồng Sơ tuyển Liên hoan Phim Quốc tế Hà Nội năm 2026 cho rằng, các phim lấy cảm hứng từ những vụ việc có thực ngoài đời sống thường có chỗ đứng vững chắc trong điện ảnh thế giới. Làm phim với phong cách hiện thực, quyết tâm đi sâu vào những vấn đề nổi cộm của xã hội chính là một trong những hướng đi hiệu quả nhất để phản ánh trực tiếp, góp phần giải quyết các vấn đề của xã hội. Giá trị hiện thực và nghệ thuật của phim khi đó sẽ vượt qua giá trị giải trí ngắn hạn, để có thể có tác động lâu dài tới tình cảm, suy nghĩ của người xem. Từ đó, lan tỏa thông điệp hiệu quả đến khán giả ở nhiều thế hệ.

“Những bộ phim này thường thể hiện thông điệp dứt khoát, không khoan nhượng, tạo dư luận xã hội áp đảo trước những tiêu cực còn tồn tại trong xã hội. Xem phim, khán giả hiểu một cách toàn diện, sâu sắc và đúng đắn vấn đề. Quan trọng hơn, phim tạo được sự đoàn kết, đồng lòng trong xã hội để bảo vệ cái đúng, đẩy lùi cái xấu”, đạo diễn, NSƯT Bùi Trung Hải nhấn mạnh.

Theo NSƯT Thiện Tùng, một tác phẩm điện ảnh hay truyền hình đều mang ý nghĩa định hướng, giáo dục con người sống tử tế, tránh xa thói hư tật xấu. Khi khán giả, đặc biệt là những người trẻ đang trong độ tuổi định hình nhân cách, biết tiếp thu, nhìn nhận vấn đề mà phim đưa ra, họ sẽ rút ra được những bài học quý báu, đó là phải thượng tôn pháp luật và nếu làm điều xấu, chắc chắn sẽ phải trả giá đắt.

Diễn viên Xuân Hồng (phim “Lửa trắng”) cho biết, phim ảnh là phương thức tuyên truyền, giáo dục pháp luật rất hiệu quả, nhất là với giới trẻ. Những vấn đề khô khan, lý thuyết sẽ trở nên gần gũi, dễ hiểu hơn khi được thể hiện qua câu chuyện, nhân vật và tình huống cụ thể trong từng bộ phim.

“Để có một bộ phim hay, có tính giáo dục, trước hết, phim phải chân thực, phản ánh đúng bản chất vấn đề. Đoàn phim cần nghiên cứu kỹ thực tế, xây dựng tình huống có cơ sở và tránh chạy theo yếu tố giật gân. Bên cạnh đó, cần nhìn nhận vấn đề đa chiều, lý giải nguyên nhân dẫn đến sai lầm để nhấn mạnh những giá trị giáo dục cần truyền tải. Quan trọng nhất là truyền tải thông điệp một cách nhân văn nhất, để các bạn trẻ nhận thức rõ hơn về trách nhiệm với bản thân, gia đình và xã hội; nâng cao ý thức chấp hành pháp luật, tránh xa các tệ nạn xã hội cũng như những việc làm vi phạm pháp luật”, diễn viên Xuân Hồng chia sẻ.

Theo tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường - Trưởng Văn phòng Luật sư Chính Pháp (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội), ngày nay, nhiều người trẻ không tiếp nhận thông tin pháp luật qua những văn bản dài hoặc các buổi tuyên truyền truyền thống mà thông qua các sản phẩm trực quan, sinh động như phim ảnh, video ngắn, podcast… Vì vậy, việc cơ quan chức năng kết hợp với các nghệ sĩ, nhà làm phim thực hiện những tác phẩm phim ảnh truyền tải thông điệp pháp luật có thể giúp mở rộng phạm vi tiếp cận và làm cho thông tin pháp luật gần gũi hơn.

“Tôi cho rằng cần thay đổi cách tuyên truyền nội dung pháp luật. Không nên biến nội dung pháp luật thành những khẩu hiệu khô cứng, nhưng cũng không nên biến nội dung pháp luật thành một loại “nội dung giải trí” thuần túy. Phim ảnh có thể là “cầu nối truyền thông”, nhưng nội dung pháp luật phải được kiểm chứng bởi những người có chuyên môn. Do đó, các đoàn phim vẫn cần sự tư vấn, hỗ trợ của cơ quan chức năng khi thực hiện phim”, tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường cho biết.