Gần 10 năm công tác ở tổ dân phố Thanh Lãm 1, phường Phú Lương, ông Nguyễn Tiến Thường, Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng Tổ hòa giải, Tổ trưởng Tổ dân phố Thanh Lãm 1 luôn dành thời gian lắng nghe, tìm hiểu tâm tư người dân, từ đó chủ động tháo gỡ những mâu thuẫn phát sinh trong cộng đồng.
Lắng nghe để tháo gỡ mâu thuẫn từ cơ sở
Gắn bó với công tác tổ dân phố từ năm 2016, ông Nguyễn Tiến Thường từng đảm nhiệm nhiều vị trí như Trưởng ban Công tác Mặt trận, phụ trách công tác quân sự, Phó Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng Tổ dân phố. Từ năm 2020, ông đảm nhiệm vai trò Tổ trưởng tổ dân phố Thanh Lãm 1 và hiện là Bí thư Chi bộ, Tổ trưởng Tổ hòa giải. Quá trình công tác lâu năm giúp ông hiểu rõ hoàn cảnh gia đình, tính cách và các mối quan hệ trong cộng đồng dân cư.

Theo ông Thường, mâu thuẫn tại địa bàn thường xuất phát từ quan hệ gia đình, bất đồng trong cách ứng xử hoặc quyền lợi liên quan đến nhà đất. Có những vụ việc tưởng chừng đơn giản nhưng kéo dài do các bên không tìm được tiếng nói chung. Điển hình là vụ việc xảy ra khoảng năm 2018-2019, liên quan đến mẹ kế và các con riêng của chồng. Sau khi chồng qua đời, hai bên xảy ra một số bất đồng do cách ứng xử thiếu thấu hiểu khiến quan hệ trở nên căng thẳng.
Nắm bắt sự việc qua phản ánh của hàng xóm, tổ hòa giải đã chủ động tìm hiểu, gặp gỡ từng thành viên để lắng nghe và phân tích. Thay vì chỉ tập trung vào việc ai đúng, ai sai trong phân chia tài sản, các hòa giải viên phân tích hoàn cảnh của người mẹ khi tuổi đã cao, không còn khả năng lao động, người chồng mất đi cũng đồng nghĩa với việc bà mất chỗ dựa và nguồn sinh kế... Sau nhiều lần trao đổi, các thành viên thống nhất phương án giải quyết và ký biên bản. Mâu thuẫn được tháo gỡ, người mẹ có chỗ ở ổn định, tình cảm gia đình từng bước được hàn gắn.
Một vụ việc khác kéo dài từ năm 2021 liên quan đến hai anh em ruột. Trước khi qua đời, người bố đã phân chia đất cho hai người con. Tuy nhiên, trên phần đất của người em có một công trình nhà ở do người anh quản lý. Khi người em có nhu cầu xây dựng nhà cho con và đề nghị tháo dỡ một phần công trình để sử dụng đất, người anh chưa đồng ý. Hai bên lời qua tiếng lại, ảnh hưởng đến tình cảm gia đình. Trước tình hình đó, ông Thường cùng các thành viên tổ hòa giải chủ động gặp riêng từng người, vận động hai anh em ngồi lại trao đổi.

Nhận thấy vụ việc liên quan đến công trình xây dựng và quyền sử dụng đất, ông Thường chủ động kết nối với bộ phận chuyên môn về hạ tầng đô thị của phường để trao đổi, làm rõ các vấn đề liên quan. Trên cơ sở ý kiến chuyên môn, tổ hòa giải tiếp tục vận động hai bên tìm phương án phù hợp, hạn chế phát sinh tranh chấp về sau. Sau khi hiểu rõ vấn đề, người anh đồng ý tháo dỡ phần công trình nằm trên đất của em. Người em cũng thống nhất hỗ trợ chi phí nhân công để việc tháo dỡ được thực hiện thuận lợi. Hai bên cùng ký biên bản làm việc, bắt tay hòa giải, chấm dứt những bất đồng kéo dài.
Với ông Thường, hòa giải ở cơ sở không chỉ giải quyết một vụ việc, mà còn là trách nhiệm giữ gìn sự đoàn kết trong cộng đồng, giúp người dân hiểu nhau hơn, tránh những tranh chấp không đáng có. Dù công việc tổ dân phố không có giờ giấc cố định, ông vẫn cố gắng sắp xếp thời gian để có mặt khi người dân cần. Sự chia sẻ của gia đình, đặc biệt là người vợ, cũng là điểm tựa để ông yên tâm gắn bó với công việc chung.
Dựa vào tình làng nghĩa xóm và sự am hiểu địa bàn
Là người sinh sống lâu năm tại địa phương, ông Thường coi sự am hiểu phong tục, nếp sống và các mối quan hệ trong cộng đồng là lợi thế khi làm công tác hòa giải. Phần lớn cư dân tại Tổ dân phố Thanh Lãm 1 là người địa phương, có quan hệ họ hàng, làng xóm lâu đời. Vì vậy, bên cạnh việc giải thích quy định pháp luật, ông chú trọng khơi gợi tình cảm gia đình, tình nghĩa láng giềng để các bên tự nhìn nhận lại cách ứng xử.
Trong quá trình hoà giải, ông thường tranh thủ sự tham gia của những người có uy tín như trưởng họ, trưởng chi, người cao tuổi hoặc thành viên được các bên tôn trọng. Với những trường hợp cần thiết, tổ hòa giải còn phối hợp với các tổ chức tôn giáo, người có trách nhiệm tại các nhà thờ để vận động, thuyết phục.
“Người làm công tác hòa giải phải biết vận dụng sức mạnh của gia đình, dòng họ và cộng đồng. Có những việc, người trong tổ hòa giải nói chưa chắc đã thuyết phục được, nhưng một người cao tuổi có uy tín trong dòng họ hoặc người mà gia đình kính trọng lên tiếng thì hiệu quả lại khác”, ông Thường chia sẻ.

Để nắm bắt tình hình địa bàn, ông duy trì trao đổi với các đoàn thể, đảng viên, người phụ trách từng ngõ xóm và các hộ dân. Số điện thoại cá nhân được công khai trong các nhóm cộng đồng để người dân thuận tiện liên hệ khi cần hỗ trợ. Không ít lần, ông nhận được điện thoại vào sáng sớm hoặc đêm muộn phản ánh những va chạm trong sinh hoạt, tiếng ồn, việc để xe gây cản trở lối đi chung. Có vụ việc ông phải đến tận nơi ngay trong đêm để gặp gỡ, nhắc nhở, tránh để bất đồng nhỏ trở thành tranh cãi lớn, ảnh hưởng đến an ninh, trật tự khu dân cư.
Từ thực tiễn công tác, ông Nguyễn Tiến Thường cho rằng: "Kiến thức pháp luật là yêu cầu cần thiết đối với mỗi hòa giải viên. Người làm công tác hoà giải phải chủ động tìm hiểu các quy định liên quan đến đất đai, hôn nhân và gia đình, dân sự, cư trú; tích cực tham gia các buổi tập huấn do địa phương tổ chức để cập nhật kiến thức, học hỏi kinh nghiệm. Tuy nhiên, hiểu luật thôi chưa đủ. Người hòa giải cần có sự kiên trì, kỹ năng lắng nghe, phân tích và khả năng thuyết phục. Mỗi gia đình có hoàn cảnh, tính cách và nguyên nhân mâu thuẫn khác nhau nên không thể áp dụng một cách giải quyết cho tất cả. Có vụ việc cần viện dẫn quy định pháp luật để các bên hiểu quyền, nghĩa vụ của mình; có vụ việc lại phải bắt đầu từ việc tháo gỡ khúc mắc trong tình cảm, cách ứng xử".
Sự tận tâm, gần gũi và am hiểu địa bàn đã giúp ông Thường trở thành địa chỉ tin cậy của người dân Thanh Lãm 1. Với ông, giữ được tình làng nghĩa xóm, để mỗi gia đình thêm thuận hòa, mỗi khu dân cư thêm gắn kết chính là kết quả ý nghĩa nhất của công tác hòa giải ở cơ sở.
"Ông Thường là người nhiệt tình, trách nhiệm, luôn có mặt khi người dân cần hỗ trợ. “Có vấn đề phát sinh, từ va chạm trong sinh hoạt, trật tự xây dựng đến những việc liên quan an sinh xã hội, chỉ cần người dân gọi là ông Thường có mặt. Ông luôn hỗ trợ bà con tháo gỡ khó khăn, từ những vướng mắc về thủ tục pháp lý đến những bất đồng trong tình cảm, quan hệ cộng đồng”.
Ông Nguyễn Văn Nhất, người dân tổ dân phố Thanh Lãm 1, phường Phú Lương chia sẻ.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.