Tiếng nói của trí thức Thủ đô ngày càng được khẳng định trong xây dựng chính sách

Khẳng định vị thế của tổ chức tập hợp trí thức Thủ đô

- Thưa ông, nhìn lại nhiệm kỳ 2021-2026, đâu là dấu ấn nổi bật nhất của Liên hiệp Hội Hà Nội trong công tác tư vấn, phản biện và giám định xã hội?

- Công tác tư vấn, phản biện và giám định xã hội tiếp tục là điểm sáng nổi bật nhất trong hoạt động của Liên hiệp Hội Hà Nội nhiệm kỳ vừa qua.

Đây là chức năng cốt lõi, thể hiện rõ vai trò của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ đối với sự phát triển của Thủ đô. Trên cơ sở Quyết định số 25/2022/QĐ-UBND của UBND thành phố Hà Nội về hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội của Liên hiệp Hội Hà Nội, các hoạt động phản biện đã được triển khai ngày càng bài bản, đi vào nền nếp, bảo đảm tính khoa học, khách quan và độc lập.

Trong nhiệm kỳ vừa qua, đặc biệt giai đoạn 2023-2026, mỗi năm Liên hiệp Hội Hà Nội tham gia góp ý từ 23 đến 25 dự thảo chủ trương, chính sách, đề án và dự án quan trọng theo đề nghị của các cơ quan Trung ương và thành phố. Đồng thời, Liên hiệp cũng chủ động tổ chức các hoạt động phản biện đối với những vấn đề lớn được xã hội và đội ngũ trí thức quan tâm.

- Liên hiệp Hội Hà Nội đã phát huy vai trò của đội ngũ trí thức như thế nào trong quá trình xây dựng các cơ chế, chính sách lớn của Thủ đô, đặc biệt là triển khai Luật Thủ đô?

- Một trong những kết quả nổi bật của nhiệm kỳ vừa qua là Liên hiệp Hội Hà Nội đã thực sự trở thành cầu nối giữa đội ngũ trí thức với các cơ quan hoạch định chính sách.

Những năm gần đây, đặc biệt khi Luật Thủ đô (sửa đổi) năm 2024 và 2026 được Quốc hội thông qua, đã mở ra rất nhiều cơ chế đặc thù cho Hà Nội. Tuy nhiên, để các cơ chế đó đi vào cuộc sống cần có hệ thống nghị quyết, đề án và chính sách cụ thể.

Liên hiệp Hội Hà Nội đã chủ động tập hợp ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học thuộc nhiều lĩnh vực để tham gia phản biện các dự thảo nghị quyết, đề án quan trọng của thành phố.

Năm 2025, chúng tôi đã tham gia phản biện xã hội đối với nhiều nghị quyết lớn của HĐND thành phố liên quan đến phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo như: Các cơ chế đặc thù phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; chính sách đầu tư, hỗ trợ hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo; hoạt động thử nghiệm có kiểm soát; thành lập Sàn Giao dịch công nghệ Hà Nội; Trung tâm Đổi mới sáng tạo Hà Nội; Quỹ Đầu tư mạo hiểm của thành phố...

Chúng tôi luôn quan niệm rằng mỗi ý kiến phản biện phải xuất phát từ thực tiễn, từ yêu cầu phát triển của Thủ đô và phải dựa trên các luận cứ khoa học vững chắc. Chỉ khi đó tiếng nói của trí thức mới thực sự có giá trị và được các cơ quan quản lý tiếp thu.

Phát huy trí tuệ khoa học vì sự phát triển của Thủ đô

- Theo ông, điều gì tạo nên sự khác biệt và hiệu quả của hoạt động tư vấn, phản biện xã hội của Liên hiệp Hội Hà Nội trong những năm qua?

- Theo tôi, yếu tố quan trọng nhất chính là sức mạnh của đội ngũ trí thức. Hiện nay, Liên hiệp Hội Hà Nội có 38 hội thành viên với hơn 60.000 hội viên. Trong đó có rất nhiều giáo sư, tiến sĩ, chuyên gia đầu ngành đang công tác hoặc đã nghỉ hưu nhưng vẫn còn rất tâm huyết với sự phát triển của Thủ đô.

Trong nhiệm kỳ này, chúng tôi đã thành lập các ban chuyên môn như: Ban Khoa học - Công nghệ và Môi trường, Ban Tư vấn phản biện, Ban Phát triển hội viên, Giải thưởng và Đối ngoại. Đặc biệt, nhiều chuyên gia nghỉ hưu có trình độ cao tham gia hoạt động theo cơ chế tự nguyện.

Nhờ vậy, khi thành phố hoặc các cơ quan quản lý cần lấy ý kiến về một vấn đề cụ thể, Liên hiệp Hội có thể nhanh chóng huy động đúng chuyên gia của từng lĩnh vực. Nhờ đó, các ý kiến đưa ra có tính chuyên sâu, khách quan và khả thi.

Một điểm đáng chú ý nữa là hoạt động phản biện của Liên hiệp Hội không chỉ giới hạn trong phạm vi cơ quan thường trực mà còn huy động hiệu quả sự tham gia của các hội thành viên. Nhiều hội đã có những đóng góp rất tích cực như: Hội Quy hoạch và Phát triển đô thị Hà Nội, Hội Khoa học Kinh tế Hà Nội, Hội Luật gia Hà Nội, Hội Chăn nuôi Hà Nội, Hội Đúc - Luyện kim Hà Nội, Hội Đông y Hà Nội...

Các hội thành viên không chỉ tham gia góp ý các dự thảo luật, cơ chế, chính sách mà còn phản biện nhiều dự án, đề án quan trọng liên quan đến quy hoạch đô thị, môi trường, nông nghiệp, giáo dục, khoa học và công nghệ.

Chính sự kết hợp giữa trí tuệ đa ngành, kinh nghiệm thực tiễn và tinh thần trách nhiệm xã hội đã tạo nên chất lượng và uy tín cho hoạt động tư vấn, phản biện của Liên hiệp Hội Hà Nội trong thời gian qua.

- Theo ông, để hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội tiếp tục phát huy hiệu quả cần những điều kiện gì?

- Theo tôi, có ba yếu tố rất quan trọng.

Thứ nhất là tiếp tục tạo cơ chế để đội ngũ trí thức tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng chính sách ngay từ giai đoạn đầu. Khi được tham gia sớm, các nhà khoa học có thể phát hiện những bất cập và đề xuất giải pháp phù hợp hơn.

Thứ hai là, tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước với Liên hiệp Hội và các hội thành viên. Thực tế cho thấy ở đâu có sự phối hợp chặt chẽ thì ở đó hiệu quả phản biện rất rõ nét.

Thứ ba là, phải tiếp tục phát huy vai trò của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học đầu ngành; đồng thời thu hút thêm các trí thức trẻ, các nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài và các doanh nghiệp khoa học công nghệ cùng tham gia.

Tôi luôn cho rằng phản biện xã hội không phải là phản biện để phủ nhận, mà là phản biện để hoàn thiện. Mục tiêu cuối cùng là giúp các chủ trương, chính sách sát thực tiễn hơn, khả thi hơn và mang lại lợi ích lớn nhất cho người dân và xã hội.

- Trong giai đoạn tới, Liên hiệp Hội Hà Nội sẽ tập trung vào những nhiệm vụ nào để tiếp tục khẳng định vai trò của đội ngũ trí thức Thủ đô?

- Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu rất cao về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Điều đó cũng đặt ra những nhiệm vụ mới cho đội ngũ trí thức và Liên hiệp Hội Hà Nội.

Trong thời gian tới, chúng tôi sẽ tiếp tục nâng cao chất lượng công tác tư vấn, phản biện và giám định xã hội, tập trung vào những vấn đề lớn của Thủ đô như: Phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; chuyển đổi số; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao; bảo vệ môi trường; quy hoạch và phát triển đô thị bền vững…

Liên hiệp Hội Hà Nội cũng sẽ tiếp tục phát huy vai trò tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức; mở rộng mạng lưới chuyên gia; tăng cường kết nối với các viện nghiên cứu, trường đại học, doanh nghiệp khoa học và công nghệ để huy động nguồn lực chất xám phục vụ sự phát triển của thành phố.

Đồng thời, chúng tôi mong muốn tiếp tục nhận được sự quan tâm của Thành ủy, HĐND, UBND, MTTQ Việt Nam thành phố Hà Nội để đội ngũ trí thức có điều kiện tham gia sâu hơn vào quá trình xây dựng và thực thi chính sách.

Tôi tin rằng với truyền thống gần 45 năm xây dựng và phát triển, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Hà Nội sẽ tiếp tục phát huy vai trò là tổ chức chính trị - xã hội của đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ Thủ đô, đóng góp ngày càng hiệu quả vào sự nghiệp xây dựng Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại.

- Xin trân trọng cảm ơn ông!