Thương hiệu quốc gia phải trở thành tài sản chiến lược trong kỷ nguyên mới

Sự kiện diễn ra trong khuôn khổ kỷ niệm 18 năm Ngày Thương hiệu Việt Nam (20-4), với sự tham dự của lãnh đạo các bộ, ngành, chuyên gia, cộng đồng doanh nghiệp và đối tác quốc tế, cho thấy sự quan tâm và đồng hành rộng rãi đối với mục tiêu nâng tầm thương hiệu quốc gia.

Xếp hạng 32/193 trên thế giới

Theo Thứ trưởng, năm 2026 là năm bản lề triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội giai đoạn 2026–2030, trong đó yêu cầu đặt ra là chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng dựa trên năng suất, chất lượng và tính tự chủ. Các động lực mới gồm chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và phát triển bền vững sẽ đóng vai trò then chốt trong quá trình này.

Trong bối cảnh đó, thương hiệu quốc gia không còn chỉ dừng ở hoạt động xúc tiến thương mại hay quảng bá hình ảnh, mà cần được nhìn nhận như một cấu phần của chiến lược nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Theo ông Tân, xây dựng thương hiệu quốc gia trong kỷ nguyên mới đồng nghĩa với việc nâng cao uy tín quốc gia và phát huy “sức mạnh mềm”, vượt ra ngoài khuôn khổ “Made in Vietnam”.

Đánh giá lại chặng đường hơn hai thập kỷ triển khai Chương trình Thương hiệu quốc gia Việt Nam, lãnh đạo Bộ Công Thương ghi nhận những kết quả tích cực khi số lượng sản phẩm đạt thương hiệu quốc gia tăng đều, vị thế Việt Nam ngày càng được củng cố gắn với hình ảnh một nền kinh tế năng động, đổi mới và hội nhập. Những thành quả này có được nhờ sự chỉ đạo của Đảng, Nhà nước, sự phối hợp của các bộ, ngành, địa phương và đặc biệt là vai trò trung tâm của cộng đồng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, Thứ trưởng cũng thẳng thắn chỉ ra những thách thức mới, khi các tiêu chuẩn về kinh tế xanh, kinh tế số và trách nhiệm xã hội ngày càng khắt khe. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải chuyển dịch từ mô hình gia công giá trị thấp sang làm chủ công nghệ và thương hiệu, lấy chất lượng, đổi mới sáng tạo, phát triển bền vững và bản sắc văn hóa làm nền tảng.

Theo ông Hoàng Minh Chiến, Phó Cục trưởng Cục Xúc tiến thương mại (Bộ Công Thương), những năm qua, thương hiệu quốc gia Việt Nam đã đạt nhiều kết quả tích cực. Giá trị thương hiệu quốc gia năm 2025 đạt 519,6 tỷ USD, xếp hạng 32/193 trên thế giới trong khi sức mạnh mềm xếp thứ 52; kim ngạch thương mại hai chiều vượt 900 tỷ USD; số doanh nghiệp đạt thương hiệu quốc gia tăng lên 190 năm 2024 từ 30 doanh nghiệp năm 2003. Nhiều doanh nghiệp lớn đã từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế, đóng vai trò trụ cột trong các ngành kinh tế. Trong đó Vietcombank, BIDB, Vietinbank lọt top 500 ngân hàng toàn cầu; Vinamilk vào top 50 thương hiệu sữa thế giới; Viettel dẫn đầu về viễn thông khu vực Đông Nam Á…

Tuy nhiên, thực tiễn cũng bộc lộ những hạn chế. Dù giá trị thương hiệu quốc gia tăng mạnh tới 63% so với năm 2024, tổng giá trị của 100 thương hiệu doanh nghiệp hàng đầu lại giảm 14%, xuống còn 38,4 tỷ USD. “Điều này phản ánh rõ nét nghịch lý “mạnh về lượng nhưng chưa sâu về chất”, khi sự phát triển còn thiên về mở rộng quy mô, trong khi giá trị gia tăng và chiều sâu trong chuỗi cung ứng chưa tương xứng”, ông Chiến nhấn mạnh.

Nâng tầm thương hiệu quốc gia Việt Nam từ "quyền lực mềm"

Tại diễn đàn Tiến sĩ Santiago Velasquez (Đại học RMIT Việt Nam) đã đưa ra 4 gợi ý chính để nâng tầm thương hiệu quốc gia Việt Nam. Thứ nhất, cần xây dựng câu chuyện thương hiệu quốc gia dựa trên các thành tựu thực chất, trong đó “tăng trưởng xanh” và “chuyển đổi số” nên là trụ cột. Thứ hai, gắn kết chặt chẽ với chiến lược “Go Global” (đi ra quốc tế), coi doanh nghiệp và sản phẩm chất lượng cao là “đại sứ thương hiệu” và triển khai thương hiệu quốc gia một cách chủ động.

Cùng đó là củng cố niềm tin quốc tế thông qua hệ thống tiêu chuẩn, chứng nhận và năng lực thực thi. Và cuối cùng, cải thiện hiệu quả hành chính và môi trường kinh doanh để tạo tín hiệu tích cực đối với nhà đầu tư toàn cầu.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng dựa nhiều vào giá trị vô hình, việc khai thác hiệu quả “quyền lực mềm” và xây dựng thương hiệu quốc gia nhất quán sẽ là chìa khóa để Việt Nam nâng cao vị thế trong chuỗi giá trị toàn cầu.

Về phía Bộ Công Thương, ông Nguyễn Sinh Nhật Tân nêu ra ba định hướng trọng tâm. Đó là, đẩy mạnh chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, ứng dụng công nghệ như trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn vào sản xuất, quản trị, đồng thời tuân thủ các tiêu chuẩn môi trường quốc tế. Xây dựng chiến lược thị trường quốc tế bài bản, tận dụng các FTA, tăng cường bảo hộ sở hữu trí tuệ và phát triển thương mại điện tử xuyên biên giới. Đồng thời phát huy giá trị văn hóa nội sinh, coi đây là yếu tố tạo khác biệt bền vững cho sản phẩm và dịch vụ Việt Nam.

“Bộ sẽ tiếp tục đồng hành, kiến tạo môi trường thuận lợi cho doanh nghiệp phát triển thương hiệu. Đồng thời kỳ vọng Diễn đàn sẽ là không gian để các bên trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm, đề xuất giải pháp thiết thực nhằm triển khai hiệu quả Chiến lược Thương hiệu quốc gia Việt Nam giai đoạn 2026–2035, tầm nhìn đến 2045”, Thứ trưởng cho biết.