Sức khỏe

Thêm điểm tựa cho người cao tuổi tại cộng đồng

• 26/08/2026 - 10:54

Cụ thể hóa Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới, cùng chủ trương của thành phố Hà Nội, phường Việt Hưng đưa vào hoạt động mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi ngay tại cộng đồng. Đây là mô hình thứ tư của thành phố Hà Nội được triển khai, mở thêm một điểm tựa để người cao tuổi được chăm sóc sức khỏe, rèn luyện, giao lưu và sống vui, sống khỏe ngay tại nơi mình sinh sống.

Cụ thể hóa Nghị quyết số 72-NQ/TW của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân trong tình hình mới, cùng chủ trương của thành phố Hà Nội, phường Việt Hưng đưa vào hoạt động mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi ngay tại cộng đồng. Đây là mô hình thứ tư của thành phố Hà Nội được triển khai, mở thêm một điểm tựa để người cao tuổi được chăm sóc sức khỏe, rèn luyện, giao lưu và sống vui, sống khỏe ngay tại nơi mình sinh sống.

Sau mô hình thí điểm hoạt động hiệu quả tại phường Long Biên, xã Quốc Oai và phường Đống Đa, thành phố Hà Nội tiếp tục ra mắt mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày tại phường Việt Hưng. Mô hình không chỉ hỗ trợ theo dõi sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng mà còn tạo không gian giao lưu, sinh hoạt tinh thần bổ ích, giúp người cao tuổi “sống khỏe, sống vui”.

Tại tổ dân phố Giang Biên 3, phường Việt Hưng, một không gian dành cho người cao tuổi đã được hình thành trên cơ sở tận dụng cơ sở vật chất sẵn có của địa phương. Đây là nơi tổ chức các hoạt động chăm sóc sức khỏe, phục hồi chức năng, tư vấn dinh dưỡng, rèn luyện thể chất và sinh hoạt văn hóa.

Điểm đặc biệt của mô hình là người cao tuổi không phải sống tách biệt khỏi gia đình. Họ đến cơ sở vào ban ngày, tham gia các hoạt động theo thời khóa biểu, sau đó cuối ngày trở về sum họp cùng con cháu. Cách tổ chức này vừa đáp ứng nhu cầu được chăm sóc, vận động, giao lưu, vừa giữ trọn sự gắn kết gia đình.

Một ngày tại đây có thể bắt đầu bằng những bài tập dưỡng sinh hoặc vận động trị liệu. Người cao tuổi được theo dõi các chỉ số sức khỏe, tư vấn dinh dưỡng, sử dụng thuốc, phòng bệnh; đồng thời tham gia đọc sách, chơi cờ, luyện trí nhớ, văn nghệ, sinh hoạt câu lạc bộ và giao lưu cộng đồng.

Theo đó, chăm sóc người cao tuổi ở Việt Hưng không chỉ dừng ở “chăm bệnh”, mà hướng tới chăm sóc toàn diện cả thể chất và tinh thần.

Tiến sĩ, bác sĩ Đỗ Thị Thu Hà, Giám đốc Trạm Y tế phường Việt Hưng cho biết, số lượng người cao tuổi trên địa bàn ngày càng tăng. Bên cạnh những người được gia đình chăm sóc chu đáo, vẫn còn những người cần được quan tâm hơn về sức khỏe, đời sống tinh thần và cơ hội giao lưu cộng đồng.

Nhu cầu ấy được thể hiện qua những trải nghiệm bước đầu của người tham gia. Bà Vũ Thị Toán, tổ dân phố Giang Biên 4, phường Việt Hưng, cho biết bà rất thích đến Cơ sở bởi nơi đây không chỉ giúp chăm sóc sức khỏe mà còn tạo cơ hội để người cao tuổi gặp gỡ, giao lưu với bạn bè ở các tổ dân phố khác. “Những trò chơi, hoạt động tập thể mang lại niềm vui, giúp tuổi già thêm năng động. Chúng tôi được tư vấn, chăm sóc sức khỏe, tập dưỡng sinh, thể dục thể thao, xoa bóp, bấm huyệt, chạy máy; chế độ ăn uống cũng được điều chỉnh điều độ, khoa học hơn”, bà Toán chia sẻ.

Với bà Nguyễn Thanh Thủy, tổ dân phố Việt Hưng, hoạt động vật lý trị liệu là điểm bà đặc biệt yêu thích. Theo bà, các bài tập và phương pháp trị liệu phù hợp giúp người cao tuổi thư giãn, vận động tốt hơn và cải thiện sức khỏe. “Tôi mong mô hình được duy trì lâu dài, để người cao tuổi có thêm một địa chỉ chăm sóc sức khỏe, vận động và giao lưu ngay tại cộng đồng”, bà Thủy chia sẻ.

Những chia sẻ giản dị ấy cho thấy nhu cầu rất đời thường của người cao tuổi: được quan tâm, được vận động, được giao lưu và được sống trong một cộng đồng mà mình vẫn cảm thấy thuộc về.

“

“Những trò chơi, hoạt động tập thể mang lại niềm vui, giúp tuổi già thêm năng động. Chúng tôi được tư vấn, chăm sóc sức khỏe, tập dưỡng sinh, thể dục thể thao, xoa bóp, bấm huyệt, chạy máy; chế độ ăn uống cũng được điều chỉnh điều độ, khoa học hơn”.

Bà Vũ Thị Toán, tổ dân phố Giang Biên 4,
phường Việt Hưng

Phường Việt Hưng hiện có hơn 15.000 người cao tuổi. Đây là nhóm dân cư ngày càng cần được quan tâm trong chính sách chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội tại địa phương.

Theo Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Việt Hưng Vũ Xuân Trường, nhu cầu được theo dõi, thăm khám sức khỏe, giao lưu và nâng cao đời sống tinh thần của người cao tuổi ngày càng cao. Trong khi đó, nhiều gia đình có con cháu trong độ tuổi lao động, ban ngày đi làm nên không có điều kiện thường xuyên ở bên chăm sóc ông bà, cha mẹ.

Đó chính là khoảng trống mà mô hình chăm sóc sức khỏe ban ngày cho người cao tuổi hướng tới lấp đầy.

“Chúng tôi kỳ vọng đây sẽ là mô hình có ý nghĩa thiết thực, tạo điều kiện cho người cao tuổi của phường Việt Hưng có cơ hội được chăm sóc, được kết nối, sống vui, sống khỏe, góp phần chia sẻ áp lực chăm sóc với các gia đình”, ông Vũ Xuân Trường cho biết.

Tuy nhiên, mô hình không nhằm thay thế gia đình. Người cao tuổi vẫn trở về với mái ấm của mình sau một ngày sinh hoạt; gia đình vẫn giữ vai trò trung tâm trong chăm sóc và đồng hành. Cơ sở ban ngày chỉ bổ sung thêm một tầng hỗ trợ để người cao tuổi được chăm sóc chủ động, liên tục và toàn diện hơn ngay tại nơi cư trú.

Trong giai đoạn thí điểm, cơ sở ưu tiên người cao tuổi dưới 75 tuổi còn khả năng tham gia sinh hoạt tập thể, có sức khỏe ổn định; người mắc bệnh mạn tính cần được theo dõi thường xuyên; người sau điều trị cần phục hồi chức năng; người cao tuổi neo đơn, có hoàn cảnh khó khăn hoặc cần hỗ trợ trong chăm sóc hằng ngày.

Cách tiếp cận này hướng tới việc can thiệp sớm, chăm sóc dự phòng và duy trì khả năng vận động, giao tiếp, sinh hoạt của người cao tuổi, thay vì chỉ chờ đến khi phát sinh vấn đề sức khỏe mới điều trị.

Mục tiêu lớn hơn là hình thành hệ sinh thái chăm sóc người cao tuổi ngay tại nơi họ sinh sống. Trong đó, gia đình là hạt nhân; trạm y tế phường giữ vai trò nòng cốt về chuyên môn; chính quyền kết nối, tổ chức và huy động nguồn lực; các tổ chức đoàn thể góp phần tạo môi trường sinh hoạt phong phú.

Đây cũng là sự thay đổi trong tư duy chăm sóc: từ chăm sóc khi có vấn đề sang chăm sóc chủ động; từ chỉ quan tâm sức khỏe thể chất sang chăm lo đồng thời đời sống tinh thần; từ trách nhiệm của riêng gia đình sang sự phối hợp của gia đình, y tế, chính quyền và cộng đồng.

Một điểm đáng chú ý của mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày phường Việt Hưng là phương thức quản lý sức khỏe chủ động. Người cao tuổi được lập, cập nhật và quản lý sức khỏe bằng hồ sơ sức khỏe điện tử; theo dõi định kỳ huyết áp, đường huyết, cân nặng và các chỉ số sức khỏe; được tư vấn sử dụng thuốc, chế độ dinh dưỡng và phòng, chống bệnh tật.

Việc theo dõi thường xuyên đặc biệt có ý nghĩa với người mắc bệnh mạn tính. Khi các chỉ số được cập nhật định kỳ, người cao tuổi và gia đình có thêm cơ sở để chủ động theo dõi, phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường và phối hợp với cơ sở y tế khi cần thiết.

Song song với quản lý sức khỏe là các hoạt động vận động phù hợp tuổi tác và thể trạng, từ dưỡng sinh, đến vận động trị liệu, phục hồi chức năng. Mục tiêu không chỉ nâng cao sức khỏe mà còn duy trì khả năng vận động, phòng ngừa té ngã và hạn chế nguy cơ suy giảm chức năng.

Ông Nguyễn Tuấn Đông, Chủ nhiệm các câu lạc bộ văn hóa, thể thao người cao tuổi phường Việt Hưng cho rằng, càng về già người cao tuổi càng cần duy trì luyện tập thể thao để giữ sức khỏe, đồng thời giảm bớt gánh nặng chăm sóc cho con cháu.

Nhưng nếu chỉ chú trọng các chỉ số sức khỏe thì vẫn chưa đủ. Với người cao tuổi, đời sống tinh thần có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Vì vậy, mô hình dành không gian cho đọc sách, chơi cờ, luyện trí nhớ, văn nghệ, sinh hoạt câu lạc bộ, tư vấn tâm lý, truyền thông giáo dục sức khỏe và giao lưu giữa các thế hệ.

“

“Chúng tôi kỳ vọng đây sẽ là mô hình có ý nghĩa thiết thực, tạo điều kiện cho người cao tuổi của phường Việt Hưng có cơ hội được chăm sóc, được kết nối, sống vui, sống khỏe, góp phần chia sẻ áp lực chăm sóc với các gia đình”.

Ông Vũ Xuân Trường, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND phường Việt Hưng

Những hoạt động tưởng như giản dị ấy giúp người cao tuổi duy trì giao tiếp, tránh thu hẹp đời sống quanh không gian gia đình. Một buổi tập, một ván cờ, một cuộc trò chuyện hay hoạt động văn nghệ đều có thể trở thành động lực để họ duy trì sự chủ động, tinh thần lạc quan và kết nối với cộng đồng.

Điều mô hình hướng tới vì thế không chỉ là kéo dài tuổi thọ, mà quan trọng hơn là kéo dài những năm tháng sống khỏe, sống vui, sống có ích và có ý nghĩa, đồng thời giúp gia đình yên tâm hơn trong chăm sóc ông bà, cha mẹ.

Già hóa dân số đặt ra những yêu cầu mới đối với công tác chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội. Trong bối cảnh đó, đưa dịch vụ chăm sóc người cao tuổi về gần cộng đồng là hướng đi thiết thực, giúp người cao tuổi được chăm sóc ngay tại nơi sinh sống mà vẫn giữ được sự gắn kết với gia đình.

Thành phố Hà Nội hiện có khoảng 1,4 triệu người cao tuổi, chiếm khoảng 16,3% dân số. Theo tính toán, đến năm 2040, tỷ lệ này có thể tiếp tục tăng lên khoảng 20%. Đây là một trong những vấn đề được thành phố Hà Nội rất quan tâm, từ đó nghiên cứu, đưa ra những mô hình hoạt động phù hợp với nhóm người cao tuổi.

Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Đinh Hồng Phong cho biết, Hà Nội là một trong những địa phương đi đầu triển khai thí điểm mô hình chăm sóc người cao tuổi ban ngày, hướng tới tạo ra không gian gần gũi, thân thiện để người cao tuổi khi đến sinh hoạt cảm thấy như đang ở nhà. Qua khảo sát tại các địa phương thí điểm, ngành Y tế Hà Nội nhận thấy mô hình bước đầu mang lại hiệu quả tích cực cả về sức khỏe thể chất và đời sống tinh thần.

Từ những kết quả bước đầu, ngành Y tế Hà Nội sẽ tiếp tục đánh giá, rút kinh nghiệm để tham mưu thành phố từng bước nhân rộng, hướng tới xây dựng mạng lưới chăm sóc người cao tuổi tại cộng đồng ngày càng gần gũi, hiệu quả và bền vững.

Tuy nhiên, để một mô hình thí điểm có thể đi xa hơn, vấn đề không chỉ là duy trì một cơ sở hay tổ chức thêm nhiều hoạt động. Điều quan trọng là phải chứng minh được hiệu quả thực chất, đồng thời tạo được sự tham gia tự nguyện, thường xuyên của người cao tuổi và gia đình.

Theo Chủ tịch UBND phường Việt Hưng Vũ Xuân Trường, chính quyền không thể và cũng không nên thay thế vai trò của gia đình. Gia đình giữ vai trò trung tâm; chính quyền là cầu nối, hỗ trợ; ngành Y tế giữ vai trò nòng cốt trong chăm sóc sức khỏe. Cùng với đó, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức đoàn thể tham gia tổ chức những hoạt động phù hợp với từng nhóm đối tượng.

Phường định hướng sẽ phối hợp với ngành Văn hóa thể thao xây dựng thêm các sân chơi, chương trình văn hóa, văn nghệ, thể thao hấp dẫn, qua đó thu hút người cao tuổi tham gia, vừa rèn luyện sức khỏe, vừa giao lưu, chia sẻ và tăng cường kết nối cộng đồng.

Một mạng lưới như vậy nếu được duy trì ổn định sẽ giúp hạn chế tình trạng chăm sóc đơn lẻ, đồng thời kết nối những nguồn lực đang có tại cơ sở. Gia đình là nơi người cao tuổi trở về sau mỗi ngày; trạm y tế là lực lượng chuyên môn; chính quyền tạo điều kiện về tổ chức và nguồn lực; các đoàn thể tạo ra hoạt động phong phú; cộng đồng là môi trường để người cao tuổi giao lưu và tiếp tục phát huy vai trò.

“

Tại lễ ra mắt Cơ sở chăm sóc người cao tuổi ban ngày phường Việt Hưng, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Thu Hà nhấn mạnh, công tác chăm sóc sức khỏe người cao tuổi nằm trong chương trình của Thành ủy về phát triển hệ thống an sinh xã hội, nâng cao phúc lợi xã hội và chất lượng cuộc sống của nhân dân Thủ đô. Việc phường Việt Hưng kịp thời đưa mô hình vào hoạt động là rất đúng hướng, đáp ứng trúng, đúng chỉ đạo của Trung ương và thành phố.

Khi người cao tuổi được chăm sóc tốt, được vận động, giao lưu và tiếp tục tham gia đời sống cộng đồng, gia đình cũng thêm yên tâm, con cháu có thêm thời gian làm việc, các thế hệ có thêm cơ hội gắn kết.

Chăm sóc người cao tuổi vì thế không phải trách nhiệm riêng của gia đình hay chính quyền, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Khi người cao tuổi được quan tâm, chăm sóc tốt, mỗi gia đình ổn định, hạnh phúc sẽ góp phần tạo nên một xã hội hạnh phúc và bền vững hơn.

Giá trị cốt lõi của mô hình chăm sóc ban ngày tại Việt Hưng nằm ở đó: Không tách người cao tuổi khỏi gia đình để chăm sóc, mà đưa thêm nguồn lực chăm sóc đến gần người cao tuổi và gia đình hơn.

--------------------
Thực hiện: Ngọc Thắng - Bảo Duy