Tháo gỡ vướng mắc trong việc thực hiện các dự án, công trình phục vụ APEC 2027

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cho biết, Nghị quyết tập trung quy định cơ chế, chính sách đặc thù xử lý vướng mắc liên quan đến quy hoạch, kiến trúc, đổ thải chất thải xây dựng; khai thác, thu hồi khoáng sản; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), đầu tư kinh doanh; sử dụng đất đai; tổ chức thi công xây dựng công trình; nghiệm thu, thanh toán, quyết toán khối lượng công trình.

Đối với những vướng mắc nêu trên, Nghị quyết quy định cơ chế đặc thù để xử lý theo hướng: Các công trình, dự án vẫn được tiếp tục thi công trong quá trình hoàn thiện thủ tục để bảo đảm đáp ứng tiến độ cấp bách phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027; đối với chất thải xây dựng phát sinh trong quá trình thi công, được đổ thải tạm thời tại các vị trí do cơ quan có thẩm quyền lựa chọn, có giám sát chặt chẽ và trách nhiệm hoàn trả mặt bằng sau khi công trình hoàn thành.

Đối với dự án đã thi công trước nhưng đến nay đã thực hiện các thủ tục pháp lý thì được ghi nhận kết quả đã thực hiện. Đối với dự án đã thi công trước nhưng đến nay còn tiếp tục phải hoàn thiện các thủ tục thì được thực hiện theo quy trình đơn giản, rút gọn hoặc theo cơ chế đặc biệt quy định tại Nghị quyết này, như: Điều chỉnh quy hoạch theo thủ tục rút gọn; thực hiện dự án đầu tư công, đầu tư kinh doanh theo thủ tục đặc biệt; không phải thực hiện thủ tục thi tuyển phương án kiến trúc; khối lượng khoáng sản đã khai thác, thu hồi trước khi cấp phép được tính vào tổng khối lượng cấp phép sau này hoặc được miễn thủ tục cấp phép nếu đã dừng khai thác.

Đối với dự án đối ứng của dự án BT đã thi công trước nhưng chưa hoàn thành các thủ tục liên quan đến sử dụng đất thì được áp dụng cơ chế đặc thù, như: Được giao đất từng phần; giá trị quỹ đất thanh toán cho nhà đầu tư được xác định theo giá đất cụ thể tại thời điểm hồ sơ thiết kế cơ sở của dự án đối ứng được phê duyệt; thời gian tính giá trị quyền sử dụng đất của quỹ đất là 70 năm kể từ thời điểm bàn giao mặt bằng.

Với khối lượng, giá trị công trình đã thi công trước khi hoàn thiện thủ tục đầu tư công, đầu tư theo phương thức PPP, được ghi nhận khi ký hợp đồng xây dựng hoặc phụ lục hợp đồng làm cơ sở nghiệm thu, giải ngân, thanh toán, quyết toán; Kiểm toán Nhà nước thực hiện kiểm toán báo cáo quyết toán vốn đầu tư dự án hoàn thành trước khi UBND tỉnh An Giang phê duyệt quyết toán.

Báo cáo thẩm tra về nội dung này, Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội Phan Văn Mãi đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo làm rõ phạm vi, đối tượng áp dụng; xác định cụ thể số lượng dự án, tiêu chí lựa chọn, căn cứ xác định mốc thời gian từ tháng 3 năm 2025 đến ngày 18-5-2026 và các thủ tục pháp lý chưa được hoàn thiện. Trường hợp cần thiết, đề nghị nghiên cứu quy định cụ thể danh mục dự án và cơ chế, chính sách được áp dụng trong Nghị quyết để bảo đảm tính minh bạch, thống nhất trong áp dụng và tránh mở rộng phạm vi điều chỉnh.

Đồng thời Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo nghiên cứu bổ sung điều kiện chặt chẽ hơn về kiểm tra hiện trạng, xác nhận khối lượng, nguồn gốc, mục đích sử dụng, thời điểm thực hiện và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân có liên quan.

Đồng thời, cần quy định rõ trách nhiệm xác định khối lượng khoáng sản đã sử dụng để cung cấp vật liệu thi công các công trình, dự án phục vụ Hội nghị cấp cao APEC 2027 và khối lượng khoáng sản còn dôi dư để quản lý, xử lý theo quy định của pháp luật, bảo đảm không hợp thức hóa hoạt động khai thác khoáng sản trái phép, không thất thoát tài nguyên và thống nhất với quy định của pháp luật về địa chất, khoáng sản và bảo vệ môi trường.

Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục rà soát, đánh giá kỹ các cơ chế đặc thù về quản lý, sử dụng quỹ đất lấn biển, bảo đảm đúng thẩm quyền và không làm thất thoát tài sản nhà nước. Đồng thời, cần làm rõ phạm vi áp dụng, đánh giá rủi ro của việc giao, cho thuê đất khi chưa hoàn thành nghiệm thu, quyết toán; rà soát thẩm quyền, nội dung của quy định về sử dụng đất lấn biển để thanh toán hợp đồng BT, thời điểm xác định giá đất và trách nhiệm của các bên liên quan nhằm bảo đảm tính thống nhất của pháp luật, an toàn công trình và tính khả thi trong tổ chức thực hiện.