Tăng cường quản lý xuất bản bằng dữ liệu, công nghệ số và hậu kiểm

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh cho biết, Dự thảo Luật đổi mới nội dung quản lý nhà nước theo hướng tăng cường quản lý bằng dữ liệu, công nghệ số và hậu kiểm; đồng thời hoàn thiện thêm hệ thống chính sách phát triển hoạt động xuất bản. Nhà nước không chỉ thực hiện chức năng quản lý mà còn giữ vai trò kiến tạo môi trường thuận lợi, hỗ trợ chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực, văn hóa đọc, ngoại giao văn hóa và huy động nguồn lực xã hội cho phát triển xuất bản.

Dự thảo Luật chuyển từ tiền kiểm sang quản lý dựa trên dữ liệu, hậu kiểm và trách nhiệm của các chủ thể tham gia hoạt động xuất bản; tăng cường ứng dụng công nghệ số trong quản lý, giám sát, xử lý vi phạm. Nhiều thủ tục hành chính được bãi bỏ hoặc đơn giản hóa; điều kiện kinh doanh được cắt giảm; các phương thức quản lý điện tử được hoàn thiện nhằm tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.

Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, dự thảo Luật hoàn thiện thêm khuôn khổ pháp lý đầy đủ cho hoạt động xuất bản trên môi trường số, bao gồm dữ liệu ngành xuất bản, nền tảng số, dịch vụ trung gian phát hành, xuất bản điện tử và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Đồng thời, Luật bổ sung cơ chế quản lý, giám sát, hậu kiểm, bảo vệ quyền tác giả và xử lý vi phạm trên môi trường mạng, tạo nền tảng cho phát triển hệ sinh thái xuất bản số.

Dự thảo Luật bổ sung các quy định chặt chẽ hơn về phòng, chống in lậu, in nối bản trái phép, làm xuất bản phẩm giả và vị phạm bản quyền trên môi trường số; đồng thời xác định rõ trách nhiệm của các nền tảng số và đơn vị cung cấp dịch vụ trung gian. Bên cạnh đó, dự thảo Luật bổ sung các quy định nhằm bảo vệ biên tập viên và những người làm công tác xuất bản trước các hành vi đe dọa, cản trở hoặc xâm phạm hoạt động nghề nghiệp, góp phần xây dựng môi trường hoạt động xuất bản an toàn, lành mạnh và chuyên nghiệp.

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh Đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo tiếp tục rà soát kỹ lưỡng với các quy định của pháp luật về quản lý, cung cấp và sử dụng thông tin trên mạng và pháp luật có liên quan, bảo đảm không mâu thuẫn, chồng chéo và có tính khả thi, bao quát đối với các nền tảng phát hành, nền tảng trung gian phát hành xuất bản phẩm xuyên biên giới cung cấp xuất bản phẩm vào thị trường Việt Nam.

Ủy ban Văn hóa và Xã hội cũng đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo chỉnh lý theo hướng giao Chính phủ quy định chi tiết về cơ chế hậu kiểm trong phát hành xuất bản phẩm, đặc biệt đối với hoạt động phát hành trên không gian mạng và các sàn thương mại điện tử, nhằm bảo vệ an ninh tư tưởng và phòng, chống phát hành xuất bản phẩm lậu.