Tái thiết đô thị Vĩnh Hưng: Lấy chất lượng sống của người dân làm trọng tâm

Trong quá trình lập quy hoạch, việc công khai thông tin, lắng nghe ý kiến cộng đồng và bảo đảm quyền lợi về nơi ở, sinh kế của người dân là những yêu cầu quan trọng để các mục tiêu phát triển trở thành hiện thực.

Gỡ điểm nghẽn hạ tầng, mở không gian phát triển

Tại buổi tọa đàm "Tái thiết đô thị Vĩnh Hưng: Từ quy hoạch đến nâng cao chất lượng đời sống người dân" do Báo Thanh Niên tổ chức sáng 23-10, ông Ngô Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND phường Vĩnh Hưng chia sẻ, sau sáp nhập, phường có diện tích 4,47km², dân số khoảng 80.000 người, giữ vai trò kết nối trung tâm Thủ đô với hướng phát triển phía Nam và Đông Nam.

Tuy nhiên, quá trình phát triển trong thời gian dài chưa đi đôi với đầu tư đồng bộ về hạ tầng. Nhiều khu dân cư hình thành manh mún, các tuyến ngõ nhỏ hẹp, thiếu không gian dành cho giao thông. Một số tuyến đường có mặt cắt hạn chế, khiến việc lưu thông gặp khó khăn khi phương tiện đi ngược chiều. Với mật độ dân cư cao, chỉ cần một phương tiện dừng đỗ hoặc xảy ra sự cố nhỏ cũng có thể gây ùn tắc, kể cả ngoài giờ cao điểm.

Hạ tầng xã hội cũng còn thiếu hụt, từ công viên, cây xanh, trường học đến không gian vui chơi, giải trí. Tình trạng chợ cóc, chợ tạm gây ô nhiễm; hệ thống kênh mương, thoát nước chưa được quy hoạch bài bản khiến một số khu vực có nguy cơ ngập nặng khi mưa lớn. Đặc biệt, các ngõ nhỏ gây khó khăn cho xe chữa cháy tiếp cận khi xảy ra sự cố.

Theo đại diện UBND phường Vĩnh Hưng, dự án chỉnh trang, tái thiết đô thị được nghiên cứu trên tổng diện tích 447ha, trong đó hơn một nửa diện tích dành cho chỉnh trang.

Tại các khu làng xóm cũ, phương án dự kiến mở rộng mặt cắt các tuyến ngõ lên từ 7m đến 13,5m; ngầm hóa hệ thống cấp nước, cáp kỹ thuật; bổ sung họng cứu hỏa và cải thiện điều kiện tiếp cận của lực lượng chữa cháy. Các bãi đỗ xe cũng được tính toán tăng cường theo quy hoạch, góp phần đáp ứng nhu cầu đi lại và bảo đảm an toàn tại khu dân cư.

Đối với những khu vực tái thiết, hệ thống giao thông sẽ được xây dựng lại đồng bộ. Theo quy hoạch, một số tuyến đường có mặt cắt 21,5m, 30m và 40m. Nhà đầu tư đang nghiên cứu, đề xuất mở rộng một số tuyến nhằm đáp ứng nhu cầu giao thông trong tương lai, đồng thời tăng cường kết nối giữa Vĩnh Hưng với các địa bàn lân cận.

Cùng với giao thông, quy hoạch dành quỹ đất cho công trình công cộng, dịch vụ, thương mại, nhà văn hóa, cây xanh và khu vui chơi. Đây là những hạng mục cần thiết để bổ sung không gian sinh hoạt chung cho khu vực có mật độ dân cư cao.

Quy hoạch cũng đề cập đến các tuyến đường sắt đô thị đi ngầm và nhà ga ngầm, hướng tới hoàn thiện mạng lưới giao thông công cộng. Công trình cầu Cự Khối được kỳ vọng tạo thêm kết nối với khu vực Long Biên, góp phần giảm áp lực giao thông cho cầu Vĩnh Tuy và cầu Thanh Trì.

Theo TS.KTS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Giám đốc Sở Quy hoạch - Kiến trúc Hà Nội, Vĩnh Hưng đã trải qua nhiều giai đoạn quy hoạch, nhưng việc hiện thực hóa các định hướng phát triển trước đây còn chậm. Từ quy hoạch năm 1992, khu vực này vẫn được xem là vùng nông thôn ngoại thành; đến các giai đoạn sau, Vĩnh Hưng từng bước được xác định trong vùng trung tâm mở rộng của Thủ đô.

Trong định hướng quy hoạch mới, Hà Nội chuyển từ mô hình chùm đô thị vệ tinh sang mô hình 9 cực phát triển, trong đó Vĩnh Hưng được xác định là một cực phát triển phía Đông, hướng tới trở thành trung tâm dịch vụ, thương mại hiện đại, góp phần giảm áp lực cho nội đô.

Ông Đào Ngọc Nghiêm cho rằng, vị trí của Vĩnh Hưng tạo điều kiện thuận lợi để phát triển mô hình đô thị gắn với giao thông công cộng (TOD), nhờ khả năng kết nối với các tuyến đường sắt đô thị và những cây cầu huyết mạch.

Theo ông, quy hoạch cần bảo đảm mật độ xây dựng hợp lý, duy trì không gian sống thông thoáng; đồng thời quan tâm đến giao thông đường thủy trên sông Hồng, gắn với tiềm năng du lịch văn hóa, lịch sử.

Bảo đảm quyền lợi người dân trong quá trình tái thiết

Phó Tổng Biên tập Báo Thanh Niên Trần Việt Hưng nhấn mạnh, tái thiết đô thị không chỉ liên quan đến quy hoạch và công trình xây dựng mà còn tác động trực tiếp đến nơi ở, sinh kế và sự gắn bó của người dân với địa bàn.

Theo ông Trần Việt Hưng, chỉnh trang, tái thiết đô thị là chủ trương cần thiết nhằm hiện thực hóa tầm nhìn phát triển dài hạn. Tuy nhiên, những vấn đề về đất đai, nơi ở và sinh kế cần được nghiên cứu thấu đáo, thông tin minh bạch, nhất là trong giai đoạn lấy ý kiến công khai đối với đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500.

Đối với người dân Vĩnh Hưng, những băn khoăn về nơi ở sau tái thiết, điều kiện tái định cư, chi phí và khả năng duy trì sinh kế cần được giải đáp bằng thông tin, căn cứ rõ ràng. Việc công khai phương án và tiếp thu ý kiến cộng đồng sẽ tạo cơ sở để người dân hiểu rõ hơn về dự án, đồng thời góp phần hoàn thiện quy hoạch trước khi triển khai.

Theo Phó Chủ tịch UBND phường Vĩnh Hưng Ngô Mạnh Cường, phường đang chú trọng nghiên cứu phương án bố trí các khu nhà ở thương mại, nhà ở xã hội và nhà ở tái định cư. Đặc biệt, việc xây dựng nhà tái định cư cần được tính toán từ giai đoạn đầu, xác định vị trí và triển khai trước khi thực hiện giải phóng mặt bằng, để các hộ đủ điều kiện có nơi ở phù hợp khi cần di chuyển.

Đây là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo đảm quyền lợi và điều kiện sinh sống của người dân chịu ảnh hưởng bởi dự án. Cùng với quỹ nhà ở, quy hoạch cần tính toán đầy đủ các công trình công cộng và dịch vụ thiết yếu, đáp ứng nhu cầu của cộng đồng sau tái thiết.

Việc tổ chức không gian đô thị cũng cần gắn với giao thông công cộng, bảo đảm thuận tiện cho đi lại, tiếp cận dịch vụ và sinh hoạt hằng ngày. Các công trình thương mại, dịch vụ được bố trí hợp lý sẽ góp phần đáp ứng nhu cầu của người dân, đồng thời tạo thêm động lực phát triển kinh tế - xã hội tại địa phương.

Hiện, đề án tái thiết đô thị Vĩnh Hưng đang trong quá trình nghiên cứu, lập quy hoạch. Phường tổ chức lấy ý kiến người dân đối với dự thảo đồ án quy hoạch tỷ lệ 1/500 và sẽ tiếp thu các ý kiến đóng góp để hoàn thiện phương án.

Với Vĩnh Hưng, hiệu quả tái thiết không chỉ thể hiện ở diện mạo đô thị hay quy mô các công trình, mà còn ở khả năng giải quyết những bất cập hạ tầng, cải thiện môi trường sống và bảo đảm quyền lợi chính đáng của người dân.

Việc chuẩn bị đầy đủ phương án tái định cư, công khai thông tin và lắng nghe ý kiến cộng đồng sẽ góp phần đưa định hướng quy hoạch vào thực tiễn, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài của Thủ đô.