Siêu thị không trả tiền lẻ trong hóa đơn:Khách hàng cần kiên quyết bảo vệ quyền lợi của mình

Từ những tình huống dễ dãi “cho qua”...

Một buổi chiều cuối tuần, chị Nguyễn Thúy Hiền (phường Hà Đông, thành phố Hà Nội) vội vàng kéo chiếc giỏ đựng hàng trong siêu thị lướt nhanh về phía quầy thu ngân. Sau gần 20 phút đồng hồ chờ đợi đến lượt mình, cuối cùng chị Hiền cũng được thanh toán. Nữ nhân viên nhận tiền từ tay khách hàng, đếm qua một lượt rồi nở một nụ cười tươi rói: “Chị ơi, em không có 500 đồng tiền lẻ. Chị thông cảm giúp em nhé”. Đúng lúc đang vội về nhà để kịp giờ nấu bữa tối, nhìn thái độ niềm nở của nhân viên thu ngân, chị Hiền vui vẻ đồng ý, trong đầu cũng có suy nghĩ “500 đồng ra chợ cũng chẳng mua được gì”...

Tương tự, vào một buổi tối cuối tuần, anh Nguyễn Lê Duy (phường Xuân Phương, thành phố Hà Nội) đang chơi cùng hai con nhỏ dưới sảnh chung cư. Lũ trẻ nô đùa nhễ nhại mồ hôi, khát nước bèn chạy lại đòi bố vào siêu thị mini dưới chân tòa nhà mua vài chai nước. Chọn hai chai nước ra quầy thanh toán, anh Duy nhìn bảng điện tử hiện lên giá tiền 22.600 đồng.

Tuy nhiên, khi thanh toán, nhân viên thu ngân báo luôn cho anh số tiền phải trả là 23.000 đồng kèm theo lời giải thích quen thuộc: “Em không có tiền lẻ, anh thông cảm”. Bước ra khỏi cửa siêu thị, con trai lớn của anh Duy thắc mắc: “Sao họ không trừ số tiền lẻ mà bắt mình trả thêm cho đủ chẵn tiền hả bố?”. Anh Duy mỉm cười giải thích: “Hóa đơn có mấy chục ngàn đồng, trừ thế họ lỗ hả con, cũng chỉ mấy trăm đồng tiền lẻ thôi mà”.

Câu chuyện của chị Hiền, anh Duy như trên không phải là những tình huống cá biệt mà xảy ra thường xuyên ở rất nhiều siêu thị, cửa hàng mua sắm. Từng ngày, từng tháng, từng năm trôi qua, “vài đồng tiền lẻ” ấy trở thành khối tài sản khổng lồ mà ít ai có thể tưởng tượng được. Những khách hàng như chị Hiền, anh Duy, với suy nghĩ “vài trăm đồng chẳng đáng là bao”, dễ dàng gật đầu cho qua không mảy may suy nghĩ. Tuy nhiên, dưới góc nhìn của các chuyên gia, số tiền nhỏ bị “bỏ quên” một cách hệ thống này lại là một bài toán tài chính đáng ngờ, tích tụ thành những dòng tiền khổng lồ mà tính minh bạch của nó vẫn là một dấu hỏi lớn...

... cho đến hoài nghi về gian lận thương mại

Theo các chuyên gia kinh tế, khi mua hàng ở siêu thị, khách hàng thường có tâm lý bị choáng ngợp bởi quy mô hàng hóa, lượng người mua. Bên cạnh đó, việc phải xếp hàng quá lâu để thanh toán cũng khiến nhiều người sốt ruột. Việc các nhân viên thu ngân tìm lý do không có tiền lẻ để không trả lại tiền thừa cho khách cũng là nhắm vào đúng tâm lý này. Bởi trong lúc mệt mỏi chờ đợi thanh toán sẽ rất ít người quan tâm đến vài trăm, hoặc vài nghìn đồng tiền lẻ còn thiếu. Điều họ mong muốn nhất là nhanh chóng thanh toán cho xong.

Ngoài ra, hiện còn không ít người tiêu dùng Việt Nam có tâm lý ngại hỏi tiền lẻ thừa trước đám đông vì sợ bị người khác đánh giá là chi li - yếu tố để các nhân viên thu ngân tự tin “xin” tiền lẻ thừa của khách hàng. Do vậy, cần nâng cao nhận thức của người tiêu dùng để họ hiểu quyền lợi chính đáng của mình, biết được vai trò bảo vệ người tiêu dùng của các cơ quan chức năng, hiệp hội người tiêu dùng và sẵn sàng liên hệ trực tiếp với các cơ quan này khi phát hiện hành vi vi phạm.

Dưới góc nhìn pháp lý, luật sư Bùi Đình Ứng (Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội) cho biết, hóa đơn là chứng từ tài chính thể hiện nghĩa vụ thanh toán của đôi bên. Khi khách hàng đã hoàn thành nghĩa vụ thông qua việc đưa tiền lớn hơn hoặc bằng giá trị hóa đơn, siêu thị, cửa hàng kinh doanh có nghĩa vụ pháp lý phải hoàn trả đúng số tiền thừa cho khách, cho dù chỉ là vài trăm đồng. Việc tự ý làm tròn hóa đơn hoặc lấy lý do không có tiền lẻ để “xin” phần tiền thừa là vi phạm quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng.

Các chuyên gia cho rằng, dù xét về mặt pháp lý, hành vi không trả tiền lẻ cho khách là có dấu hiệu chiếm đoạt tài sản nhưng trong trường hợp này, số tiền trên mỗi hóa đơn mua sắm quá nhỏ, không đủ để truy cứu trách nhiệm hình sự (dưới 2 triệu đồng).

Bên cạnh đó, pháp luật hiện hành cũng chưa có quy định cụ thể về chế tài xử phạt hành chính đối với hành vi này. Do đó, giải pháp hiệu quả nhất là khách hàng hãy tự bảo vệ quyền lợi bằng cách kiên quyết yêu cầu siêu thị, cửa hàng phải trả đủ tiền lẻ còn thiếu cho mình, nếu không, có thể khiếu nại tới các cơ quan có thẩm quyền như Hội bảo vệ người tiêu dùng Việt Nam hay lực lượng quản lý thị trường để xử lý. Khi khách hàng kiên quyết không thỏa hiệp, thói quen “xin” tiền lẻ thừa của các siêu thị, cửa hàng mua bán cũng sẽ dần biến mất.