Sẽ thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã

Chiều 9-8, tiếp tục chương trình kỳ họp không thường lệ thứ nhất, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật Phổ biến, giáo dục pháp luật (sửa đổi).

Với quy định ưu tiên đầu tư nguồn lực và khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin chuyển đổi số trong dự thảo Luật, đại biểu Triệu Lệ Khánh (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng, ưu tiên đầu tư nguồn lực cho công tác chuyển đổi số là đầu tư về kinh phí hạ tầng và con người. Hiện nay đầu tư cho chuyển đổi số cần theo nguyên tắc tập trung đồng bộ, dùng chung trên cơ sở khai thác hạ tầng số, nền tảng số và dữ liệu số. Vì vậy, đầu tư cho chuyển đổi số phải tập trung, tránh dàn trải, gây lãng phí.

Trên cơ sở đó, đại biểu Triệu Lệ Khánh đề nghị điều chỉnh quy định thành khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số ứng dụng trí tuệ nhân tạo, xây dựng và khai thác hiệu quả cơ sở dữ liệu dùng chung, đào tạo, bồi dưỡng kỹ năng số cho người làm công tác phổ biến, giáo dục pháp luật, truyền thông chính sách.

Dự thảo Luật nghiêm cấm việc sử dụng công nghệ trí tuệ sáng tạo (AI) để tạo lập, phát tán thông tin sai lệch về pháp luật. Bày tỏ đồng tình với quy định này, nhưng đại biểu Võ Ngọc Thanh Trúc (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng nếu chính hệ thống AI của cơ quan, tổ chức cung cấp thông tin pháp luật sai, người dân tin và làm theo thì ai chịu trách nhiệm.

“Trách nhiệm đó không thể dừng lại ở câu trả lời rằng do thuật toán. Vì vậy, tôi đề nghị theo hướng việc ứng dụng AI phải có cơ chế kiểm chứng, giám sát, cảnh báo và đính chính thông tin. Cơ quan, tổ chức sử dụng trí tuệ nhân tạo phải chịu trách nhiệm đối với thông tin pháp luật do hệ thống của mình cung cấp”, đại biểu nói.

Bày tỏ đồng tình với chủ trương huy động nguồn lực xã hội hóa sẽ góp phần làm cho thông tin pháp luật được thể hiện sinh động hơn, dễ hiểu hơn và tiếp cận được nhiều nhóm đối tượng hơn, tuy nhiên đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình (Đoàn Hưng Yên) cho rằng, dự thảo chưa quy định rõ xã hội hóa bằng hình thức nào, với tư cách gì và chịu trách nhiệm đến đâu.

Đại biểu Nguyễn Thị Thanh Bình cho rằng, vấn đề này cần đặc biệt đáng lưu ý trong bối cảnh mạng xã hội phát triển rất mạnh như hiện nay. Trên thực tế một doanh nghiệp, cá nhân hoặc những người có ảnh hưởng có thể đầu tư xây dựng video, tài liệu phổ biến pháp luật rất hấp dẫn và có sức lan tỏa lớn. Nhưng nếu người biên soạn không hiểu đầy đủ mục tiêu của quy định pháp luật hoặc không cập nhật kịp thời các văn bản mới thì thông tin được truyền tải có thể không chính xác. Đồng thời sẽ khiến người dân rất khó phân biệt đâu là thông tin chính thức của cơ quan nhà nước, đâu là tài liệu được nhà nước giao nhiệm vụ hoặc phối hợp thực hiện và đâu chỉ là cách hiểu của một tổ chức, cá nhân hoặc doanh nghiệp.

Đại biểu Phan Thị Mỹ Dung (Đoàn Tây Ninh) quy định phổ biến, giáo dục pháp luật đối với các đối tượng đặc thù được thiết kế thành một mục riêng trong dự thảo Luật là một điểm mới, có ý nghĩa thực tiễn rất quan trọng bởi nếu phổ biến, giáo dục pháp luật được thực hiện theo một chương trình, hình thức chung cho tất cả các nhóm đối tượng thì khó bảo đảm khả năng tiếp cận pháp luật khi các nhóm đối tượng có điều kiện, hoàn cảnh, trình độ và khả năng tiếp cận pháp luật khác nhau.

Đại biểu Đỗ Đức Hồng Hà (Đoàn Hà Nội) ủng hộ phương án bắt buộc thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã. Đại biểu khẳng định đây là quy định cần thiết, có cơ sở pháp lý chặt chẽ và đáp ứng đúng đòi hỏi của thực tiễn.

Đại biểu Đoàn Hà Nội cho rằng, địa bàn cấp xã là nơi gần dân nhất, nơi diễn ra mọi sinh hoạt, ứng xử hằng ngày. Nếu không có một thiết chế điều phối đủ mạnh để gắn kết chặt chẽ pháp luật với các chuẩn mực đạo đức thì khó xây dựng được một xã hội văn minh, an toàn từ gốc. Thực tế cho thấy, địa phương nào chủ động vận hành Hội đồng sẽ đạt hiệu quả nhờ cơ chế điều phối liên ngành thuận lợi, huy động được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị cơ sở; ngược lại địa phương nào không lập Hội đồng thì công tác này gần như bị giao cho cán bộ tư pháp cấp xã, dẫn đến có tình trạng tuyên truyền mang tính hình thức, không thực chất và thiếu hiệu quả.

Phát biểu làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho biết, tiếp thu ý kiến của đại biểu Quốc hội, Bộ Tư pháp sẽ trình Chính phủ báo cáo Quốc hội quy định “cứng” trong Luật việc thành lập Hội đồng phối hợp phổ biến, giáo dục pháp luật ở cấp xã để tổ chức thống nhất trong cả nước, bảo đảm không tăng bộ máy, biên chế và phù hợp với thực tiễn địa phương.

Bộ trưởng cũng cho biết sẽ bổ sung quy định về trách nhiệm Chính phủ trong việc xây dựng, vận hành hạ tầng dữ liệu pháp luật mở, chuẩn hóa, chia sẻ dữ liệu pháp luật chính thống, miễn phí hoặc với mức chi phí thấp. Từ đó cho phép các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp công nghệ kết nối và khai thác dữ liệu; đồng thời có cơ chế phù hợp để phát triển ứng dụng trợ lý pháp lý số cũng như dịch vụ tra cứu pháp luật chuyên sâu, phục vụ từng nhóm đối tượng nhằm tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người dân và doanh nghiệp.