Sau thảm họa động đất kép: Venezuela trước chặng đường tái thiết đầy gian nan

Hai trận động đất mạnh 7,2 và 7,5 độ xảy ra liên tiếp hôm 24-6 đã tàn phá thủ đô Caracas và nhiều khu vực lân cận. Theo các mô hình dự báo của Mỹ, số người thiệt mạng cuối cùng có thể vượt quá 10.000 người. Hàng nghìn người vẫn mất tích hoặc mắc kẹt dưới đống đổ nát, trong khi việc khôi phục nhà ở, bệnh viện, trường học và hệ thống giao thông được dự báo sẽ kéo dài nhiều năm.

Khi hàng nghìn người thương vong, cơ sở hạ tầng bị tàn phá và nền kinh tế vốn đã kiệt quệ, năng lực điều hành của chính quyền sẽ được đánh giá không phải qua những cam kết chính trị, mà bằng hiệu quả của công tác cứu hộ, tái thiết và khả năng huy động nguồn lực quốc tế.

Ngay sau thảm họa, theo NBC News, Tổng thống lâm thời Delcy Rodríguez trực tiếp chỉ đạo các hoạt động cứu trợ, giám sát phân phối lương thực, nước uống và nhu yếu phẩm tới những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề nhất, đồng thời kêu gọi người dân đoàn kết vượt qua khó khăn. Tuy nhiên, theo giới phân tích, những thách thức thực sự chỉ mới bắt đầu.

Kể từ khi trở thành tổng thống lâm thời, bà Rodríguez luôn xây dựng hình ảnh về một Venezuela đang dần ổn định và mở cửa trở lại sau nhiều năm khủng hoảng. Chính vì vậy, quá trình phục hồi sau động đất sẽ trở thành thước đo quan trọng đối với uy tín của chính quyền. Nếu điều phối hiệu quả công tác cứu hộ và tái thiết, bà có thể củng cố vị thế chính trị; ngược lại, mọi sai sót đều có nguy cơ làm suy giảm lòng tin của người dân.

Chia sẻ với Reuters, ông Tony Frangie Mawâd, nhà báo đồng thời là một nhà phân tích chính trị đang sống tại thủ đô Caracas, nhận định Venezuela đang đứng trước nghịch lý khi câu chuyện về "một đất nước mới" giờ đây lại gắn liền với nhiệm vụ tái thiết theo đúng nghĩa đen. Theo ông, nếu chính phủ quản lý tốt chiến lược phục hồi, tận dụng hiệu quả nguồn viện trợ quốc tế và truyền tải được thông điệp đoàn kết, thảm họa có thể trở thành cơ hội để củng cố sự đồng thuận trong xã hội.

Tuy nhiên, Tiến sĩ Paul Angelo -Giám đốc Điều hành phụ trách khu vực Mỹ Latinh tại McLarty Associates, một công ty tư vấn chiến lược toàn cầu có trụ sở tại Washington (Mỹ), cho rằng khả năng ứng phó khẩn cấp của Venezuela đã bị suy yếu nghiêm trọng sau hơn một thập kỷ khủng hoảng kinh tế, sự xuống cấp của hệ thống dịch vụ công và làn sóng hơn 8 triệu người rời bỏ đất nước. Theo ông, nếu không có một kế hoạch tái thiết quy mô lớn cùng nguồn tài chính quốc tế đáng kể, con đường phục hồi sẽ còn rất dài và đầy khó khăn.

Trong bối cảnh đó, viện trợ quốc tế, đặc biệt từ Mỹ, được xem là yếu tố có thể làm thay đổi cục diện. Theo chỉ đạo của Tổng thống Donald Trump, Washington đã nhanh chóng triển khai các đội tìm kiếm cứu nạn, hỗ trợ y tế và viện trợ nhân đạo đến Venezuela. Ngoài Mỹ, El Salvador, Mexico, Brazil, Cộng hòa Dominica cùng nhiều quốc gia khác cũng đã cử lực lượng cứu hộ, trong khi Liên hợp quốc tuyên bố huy động toàn diện các nguồn lực hỗ trợ.

Các nhà phân tích nhận định, sự hỗ trợ mạnh mẽ của Washington không chỉ mang ý nghĩa nhân đạo mà còn phản ánh sự thay đổi đáng kể trong quan hệ giữa hai nước sau nhiều năm đối đầu. Nếu trước đây Venezuela từng từ chối viện trợ của Mỹ sau thảm họa lở đất năm 1999, thì lần này sự phối hợp giữa Caracas và Washington được đánh giá có thể mở ra một giai đoạn hợp tác mới. Tuy nhiên, điều đó cũng đồng nghĩa với việc chính quyền lâm thời sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn lực và sự hậu thuẫn từ Mỹ trong quá trình phục hồi đất nước.

Lịch sử Mỹ Latinh từng chứng kiến nhiều nhà lãnh đạo đánh mất quyền lực sau những thảm họa thiên nhiên vì ứng phó thiếu hiệu quả. Bởi vậy, với Quyền Tổng thống Venezuela Delcy Rodríguez, trận động đất lần này không chỉ là cuộc chạy đua cứu người hay khôi phục cơ sở hạ tầng, mà còn là bài kiểm tra quan trọng nhất đối với năng lực lãnh đạo, tính chính danh và tương lai chính trị của chính quyền lâm thời Venezuela.

Tổng hợp