Sản phẩm OCOP góp phần thay đổi thói quen tiêu dùng của người Việt

Xây dựng thương hiệu cho hàng Việt

Phát triển làng nghề Hà Nội gắn với xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP là nhiệm vụ vừa mang tính kinh tế, vừa mang giá trị văn hóa - xã hội sâu sắc. Trong thời đại hội nhập, thương hiệu chính là sức mạnh cạnh tranh. Mỗi sản phẩm OCOP không chỉ là kết tinh của lao động sáng tạo, mà còn là sứ giả văn hóa của người Việt.

Thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội cho thấy, đến nay toàn thành phố đã có hơn 3.400 sản phẩm OCOP được đánh giá, công nhận, trong đó phần lớn xuất phát từ các làng nghề truyền thống. Các sản phẩm này không chỉ khẳng định năng lực sáng tạo, mà còn thể hiện nỗ lực chuẩn hóa quy trình sản xuất, đảm bảo chất lượng, mở rộng thị trường và xây dựng thương hiệu cho hàng Việt.

Nghệ nhân Trần Đức Tân, nhà sáng lập Hợp tác xã Sản xuất kinh doanh gốm sứ Tân Thịnh cho biết, bộ sản phẩm gốm men suối ngọc đã được công nhận OCOP 5 sao cách đây 3 năm và nay tiếp tục tham gia đánh giá lại. Câu chuyện này cho thấy một điều là ngay cả khi đã đạt mức 5 sao, sản phẩm vẫn phải tiếp tục hoàn thiện. Danh hiệu không phải điểm kết thúc mà là áp lực để chủ thể sản xuất duy trì chất lượng, đổi mới và tìm kiếm thị trường mới. Đây cũng phải là tinh thần của OCOP trong giai đoạn mới.

"Mục tiêu cuối cùng của OCOP không nên dừng ở việc có thêm những sản phẩm được công nhận. Quan trọng hơn là hình thành những thương hiệu đủ mạnh, có khả năng đứng vững trên thị trường và tạo sinh kế tốt hơn cho người dân nông thôn", nghệ nhân Trần Đức Tân nói.

Đặc biệt, việc xây dựng thương hiệu sản phẩm OCOP cũng góp phần thay đổi nhận thức và hành vi tiêu dùng của xã hội, đồng thời khích lệ các doanh nghiệp, làng nghề đổi mới, sáng tạo, nâng cao chất lượng hàng hóa để chinh phục người tiêu dùng Việt.

Liên quan đến vấn đề này, Nghệ nhân Hà Thị Vinh, Phó Chủ tịch Hiệp hội Làng nghề Việt Nam, Chủ tịch Hiệp hội Thủ công mỹ nghệ và Làng nghề Hà Nội cho biết Hà Nội có truyền thống sản xuất thủ công mỹ nghệ lâu đời, là cái nôi của hàng trăm làng nghề trứ danh. Việc gắn phát triển làng nghề với chương trình OCOP là bước đi đúng đắn, vừa góp phần bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc, vừa nâng cao năng lực cạnh tranh và giá trị hàng Việt trong nước và quốc tế.

Do vậy, thời gian tới, thành phố cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các sở, ngành và cơ quan truyền thông để lan tỏa sâu rộng hơn tinh thần cuộc vận động, gắn với các chương trình phát triển kinh tế nông thôn bền vững, nâng cao đời sống người dân.

"Để OCOP thực sự trở thành thương hiệu mạnh, cần tiếp tục đẩy mạnh truyền thông, chuyển đổi số, xúc tiến thương mại và quảng bá thương hiệu theo hướng hiện đại. Đồng thời, Nhà nước cần có chính sách hỗ trợ về vốn, công nghệ, thiết kế sản phẩm và tiêu chuẩn chất lượng để các làng nghề phát triển bền vững", nghệ nhân Hà Thị Vinh bày tỏ.

Phát triển làng nghề gắn với thương hiệu sản phẩm OCOP là con đường giúp Hà Nội nâng cao năng lực cạnh tranh, khẳng định bản sắc văn hóa và xây dựng nền kinh tế tự cường. Đây cũng là cách cụ thể hóa tinh thần Cuộc vận động 'Người Việt Nam ưu tiên dùng hàng Việt Nam', gắn lòng yêu nước với hành động tiêu dùng có trách nhiệm.

Thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, chương trình OCOP đang được thành phố định hướng phát triển theo chiều sâu, gắn với ứng dụng chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn, bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống, gìn giữ cảnh quan và môi trường nông thôn.

Đây là bước chuyển đáng chú ý. Bởi sau nhiều năm triển khai, OCOP không còn dừng ở câu chuyện lựa chọn, đánh giá và phân hạng sản phẩm. Chứng nhận OCOP, đặc biệt là những sản phẩm đạt 4-5 sao, đã trở thành một dấu hiệu nhận diện quan trọng. Nhưng trong một thị trường ngày càng cạnh tranh, một tấm chứng nhận không thể thay thế cho năng lực cạnh tranh thực sự.

Người tiêu dùng ngày càng quan tâm sản phẩm được làm như thế nào, nguyên liệu từ đâu, chất lượng có ổn định hay không, có truy xuất được nguồn gốc hay không và thương hiệu có câu chuyện gì khác biệt. Các hệ thống phân phối hiện đại cũng đặt ra những yêu cầu cao hơn về tiêu chuẩn, bao bì, sản lượng, khả năng cung ứng ổn định và tính chuyên nghiệp của nhà sản xuất. Vì vậy, “gắn sao” chỉ nên được xem là điểm khởi đầu. Giá trị của OCOP phải được chứng minh bằng khả năng bán hàng, khả năng giữ chân người tiêu dùng và khả năng mở rộng thị trường.

Theo ông Ngọ Văn Ngôn, Phó Chánh Văn phòng chuyên trách Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới Hà Nội, chương trình OCOP thành phố đang chuyển mạnh từ mục tiêu tăng số lượng sang chú trọng chất lượng, xây dựng thương hiệu và gia tăng giá trị, hình thành các sản phẩm có thương hiệu, đủ khả năng tham gia sâu vào hệ thống phân phối hiện đại. Đây chính là thay đổi cần thiết nếu muốn OCOP bước sang một giai đoạn phát triển mới.

Thực tế, Hà Nội có lợi thế đặc biệt để phát triển OCOP. Đó là hệ thống làng nghề phong phú, những sản vật đặc trưng, các vùng sản xuất nông nghiệp, cùng kho tàng văn hóa và lịch sử được tích lũy qua nhiều thế hệ.

Nếu chỉ nhìn OCOP dưới góc độ một sản phẩm hàng hóa, những lợi thế này sẽ chưa được khai thác hết. Nhưng nếu kết nối sản phẩm với làng nghề, văn hóa, du lịch, thương mại và công nghệ số, giá trị tạo ra sẽ lớn hơn nhiều.

Chẳng hạn, một sản phẩm thủ công không chỉ được bán bằng công năng sử dụng mà còn có thể được định vị bằng câu chuyện về làng nghề, nghệ nhân và kỹ thuật truyền thống. Một sản phẩm nông nghiệp không chỉ bán nguyên liệu thô mà có thể phát triển thành sản phẩm chế biến sâu, có bao bì, thương hiệu, truy xuất nguồn gốc và hệ thống phân phối riêng. Đó là cách biến những giá trị vốn có của nông thôn thành giá trị kinh tế mới.

Về vấn đề này, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Đình Hoa nhấn mạnh, Hà Nội xác định chương trình OCOP có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong phát triển kinh tế nông thôn. Chương trình không chỉ khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của từng địa phương, nâng cao thu nhập cho người dân mà còn góp phần tái cơ cấu ngành nông nghiệp gắn với phát triển tiểu thủ công nghiệp, ngành nghề, dịch vụ và du lịch nông thôn.

Đặc biệt, thành phố định hướng OCOP theo hướng ứng dụng chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn, bảo tồn giá trị văn hóa truyền thống, gìn giữ cảnh quan và môi trường nông thôn. Qua đó, chương trình không chỉ tạo ra sản phẩm mà còn góp phần hình thành một mô hình phát triển kinh tế nông thôn bền vững hơn. Nói cách khác, OCOP đang được đặt trong một hệ sinh thái rộng hơn thay vì chỉ là chương trình phát triển sản phẩm.