Một trong những mục tiêu của Quyết định số 6075/QĐ-UBND ngày 3-11-2026 của UBND thành phố Hà Nội là làm cơ sở lập quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500, triển khai các dự án đầu tư xây dựng và quản lý đất đai, quản lý xây dựng theo quy hoạch được duyệt.
Từ cao độ xây dựng đến mật độ công trình
Quyết định số 6075/QĐ-UBND phê duyệt Điều chỉnh tổng thể Quy hoạch phân khu đô thị sông Hồng, tỷ lệ 1/5000 (đoạn từ cầu Hồng Hà đến cầu Mễ Sở), đặt ra hệ thống yêu cầu cụ thể đối với việc lập quy hoạch chi tiết, thiết kế đô thị và triển khai các dự án.

Theo quyết định, bố cục không gian kiến trúc toàn phân khu được tổ chức theo cấu trúc phân lớp, thấp dần về phía bờ sông. Khu vực có cao độ dưới 7,5m được định hướng bố trí đường dạo, công viên ngập nước. Khu vực từ 7,5m đến 9,5m bố trí đường bộ và các loại hình công viên ven sông bán ngập. Với cao độ từ 9,5m đến 11,5m, có thể bố trí các công trình thích ứng, chấp nhận ngập như nhà nổi, nhà sàn; ưu tiên không gian công viên, vui chơi, giải trí và sinh hoạt cộng đồng. Khu vực trên 11,5m áp dụng giải pháp xây dựng thông thường cho các công trình.
Về mật độ xây dựng, Quyết định 6075 nêu định hướng kiểm soát mật độ khoảng 30%, nhằm bảo đảm tầm nhìn từ các tuyến phố trong nội đô ra không gian ven sông không bị che khuất. Đối với công trình ven sông, khoảng cách từ mép sông được xác định tối thiểu 50-100m, dành không gian tổ chức trục đi bộ, đường xe đạp kết nối liên tục, thông suốt hai bên bờ sông.
Trong thiết kế đô thị, quyết định yêu cầu kiểm soát tầng cao, mật độ xây dựng, khoảng lùi và hình thức kiến trúc; đồng thời tổ chức các không gian công cộng gắn với cảnh quan sông nước, địa hình và cấu trúc sinh thái tự nhiên. Đối với các khu vực làng xóm hiện hữu, việc cải tạo, chỉnh trang phải chú trọng bảo tồn cấu trúc làng, công trình di tích và các giá trị văn hóa đặc trưng.
Về hạ tầng giao thông, quy hoạch xác định tỷ lệ đất giao thông tối thiểu 13%, mật độ mạng lưới đường đạt 6,5km/km². Mạng lưới đường được tổ chức kết nối giữa các khu dân cư, khu đô thị, công viên và không gian công cộng; chú trọng các tuyến đi bộ, xe đạp và khả năng tiếp cận hai bên bờ sông. Đây là những chỉ tiêu cần được cụ thể hóa trong các đồ án quy hoạch chi tiết và dự án đầu tư.
Đối với việc triển khai dự án, quyết định xác định hai giai đoạn. Giai đoạn đầu tập trung thực hiện Trục Đại lộ cảnh quan hai bên sông, các công viên công cộng tại Tứ Liên và Bồ Đề cùng các dự án thành phần liên quan. Giai đoạn sau triển khai các dự án thành phần còn lại.
Quy hoạch chi tiết phải kiểm chứng được tính khả thi
Từ góc độ chuyên gia, KTS Phạm Thanh Tùng, Chánh văn phòng Hội Kiến trúc sư Việt Nam cho rằng, những định hướng về tổ chức không gian và tái định cư cần tiếp tục được cụ thể hóa, kiểm chứng trong quy hoạch chi tiết để bảo đảm khả năng thực hiện trong thực tế.

Theo KTS Phạm Thanh Tùng, đối với các làng ven sông, cần nhìn nhận đầy đủ những giá trị gắn với cộng đồng dân cư, từ nhà ở, đất đai, sinh kế đến quan hệ xã hội và ký ức nơi chốn. Quá trình tái thiết đô thị cần bảo tồn bản sắc của các làng cổ, làng nghề truyền thống. Ông gợi ý có thể chuyển hóa các làng nghề thành những “bảo tàng sống”, trong đó người dân địa phương là chủ thể truyền tải câu chuyện lịch sử, văn hóa của làng và vùng đất ven sông Hồng.
Ở góc độ văn hóa, TS Nguyễn Viết Chức, Phó Chủ nhiệm Hội đồng Tư vấn Văn hóa - Xã hội (Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam) bày tỏ: “Theo tôi, mọi tác động vào sông Hồng cần giữ được sự hiền hòa và bảo đảm tính văn hóa, tránh những can thiệp thô bạo có thể gây ra tác động ngược. Bảo tồn không có nghĩa là giữ nguyên mọi thứ, mà cần biết phát huy các giá trị văn hóa trong điều kiện mới. Mục tiêu cao nhất của phát triển văn hóa và quy hoạch dòng sông là phục vụ đời sống nhân dân, để cư dân hai bên bờ được trực tiếp thụ hưởng thành quả phát triển.
Từ góc nhìn lịch sử, GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc cho rằng, sông Hồng từ buổi đầu dựng nước, qua các thời kỳ Văn Lang, Cổ Loa đến Thăng Long, luôn giữ vai trò trung tâm trong quá trình hình thành và phát triển văn hóa của Hà Nội.
GS.TS.NGND Nguyễn Quang Ngọc lưu ý, để hiện thực hóa định hướng phát triển, quy hoạch hiện đại cần kết hợp những bài học kinh nghiệm của cha ông với thành tựu khoa học - công nghệ, qua đó giải quyết các yêu cầu về quản lý dòng sông. Ông cũng nhấn mạnh, với những cộng đồng cư dân sinh sống lâu đời ven sông, nơi ở gắn liền với quê hương, sinh kế, văn hóa, tín ngưỡng và các quan hệ cộng đồng. Vì vậy, tái định cư cần ưu tiên tối đa tại chỗ, tạo điều kiện để người dân tiếp tục duy trì hoạt động văn hóa, tín ngưỡng và phát triển kinh tế trên vùng đất đã gắn bó.
Những ý kiến trên cho thấy, quá trình cụ thể hóa quy hoạch cần được xem xét trên nhiều phương diện: Tính khả thi của phương án tổ chức không gian, khả năng bảo tồn di sản, duy trì sinh kế và bảo đảm đời sống cộng đồng. Đây cũng là những yếu tố cần được nghiên cứu thấu đáo trong các đồ án quy hoạch chi tiết và quá trình triển khai dự án, để định hướng phát triển sông Hồng gắn với điều kiện thực tế và lợi ích lâu dài của người dân.
(*) Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Cơ quan Báo và Phát thanh, truyền hình Hà Nội.