Quy định mới về giải quyết tố cáo trong thi hành án phạt tù

Theo đó, ngày 24-6-2026, Bộ trưởng Bộ Công an, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng và Viện trưởng Viện kiểm sát nhân dân tối cao đã ban hành Thông tư liên tịch số 10/2026/TTLT-BCA-BQP-VKSNDTC quy định về quan hệ phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền trong việc thực hiện các quy định về giải quyết khiếu nại, tố cáo trong thi hành án phạt tù.

Việc ban hành Thông tư liên tịch được đánh giá là bước hoàn thiện quan trọng trong cơ chế phối hợp giữa các cơ quan tiến hành tố tụng và cơ quan thi hành án hình sự, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, đồng thời bảo đảm quyền khiếu nại, tố cáo theo quy định của pháp luật.

Theo quy định mới, nội dung tố cáo phải là những vấn đề phát sinh trong quá trình thi hành án phạt tù và được thực hiện bằng hai hình thức là gửi đơn hoặc tố cáo trực tiếp tại cơ quan có thẩm quyền.

Đối với trường hợp tố cáo bằng đơn, người tố cáo phải ghi đầy đủ các thông tin theo quy định, bao gồm ngày, tháng, năm thực hiện tố cáo; họ tên, địa chỉ của người tố cáo; tên, chức danh, chức vụ của người bị tố cáo; nội dung và lý do tố cáo; các tài liệu, chứng cứ liên quan cũng như yêu cầu giải quyết. Đơn tố cáo phải có chữ ký hoặc điểm chỉ của người tố cáo.

Trong trường hợp nhiều người cùng tố cáo về một nội dung, đơn tố cáo phải thể hiện đầy đủ thông tin của từng người, phương thức liên hệ và xác định rõ người đại diện cho nhóm người tố cáo. Quy định này giúp bảo đảm tính minh bạch trong quá trình tiếp nhận, xử lý hồ sơ, đồng thời tránh phát sinh tranh chấp về tư cách người đại diện.

Đối với hình thức tố cáo trực tiếp, người tiếp nhận có trách nhiệm hướng dẫn người tố cáo viết đơn hoặc lập biên bản ghi nhận đầy đủ nội dung tố cáo bằng văn bản. Sau khi nội dung được ghi nhận, người tố cáo phải ký tên hoặc điểm chỉ để xác nhận.

Nếu nhiều người cùng đến tố cáo trực tiếp về một nội dung, cơ quan tiếp nhận sẽ hướng dẫn cử người đại diện để viết đơn hoặc lập văn bản ghi nhận nội dung tố cáo. Văn bản này phải có chữ ký hoặc điểm chỉ xác nhận của những người tham gia tố cáo nhằm bảo đảm tính xác thực của thông tin.

Thông tư cũng quy định rõ các điều kiện để cơ quan có thẩm quyền xem xét, thụ lý tố cáo. Theo đó, những tố cáo chưa được giải quyết hoặc đã được giải quyết nhưng xuất hiện tình tiết mới có khả năng làm thay đổi nội dung quyết định giải quyết sẽ thuộc diện xem xét theo quy định.

Đáng chú ý, đối với trường hợp khiếu nại đã được giải quyết đúng quy định pháp luật nhưng người khiếu nại vẫn không đồng ý với kết quả và chuyển sang tố cáo người giải quyết khiếu nại, cơ quan có thẩm quyền chỉ thụ lý nếu người tố cáo cung cấp được thông tin, tài liệu hoặc chứng cứ chứng minh cho nội dung tố cáo. Quy định này nhằm hạn chế tình trạng lợi dụng quyền tố cáo để kéo dài vụ việc hoặc gây áp lực không có căn cứ đối với người thực hiện nhiệm vụ.

Bên cạnh đó, Thông tư liên tịch cũng xác định rõ phạm vi áp dụng đối với các tố cáo thuộc thẩm quyền giải quyết theo quy định của Luật Thi hành án hình sự và Luật Tư pháp người chưa thành niên. Việc quy định cụ thể thẩm quyền giúp tránh chồng chéo trong quá trình xử lý, đồng thời tăng cường trách nhiệm phối hợp giữa lực lượng công an, quân đội và ngành kiểm sát trong giải quyết các vụ việc phát sinh.

Việc thống nhất quy trình phối hợp giữa các cơ quan có thẩm quyền không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết khiếu nại, tố cáo trong thi hành án phạt tù mà còn tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động thi hành án hình sự. Đồng thời, đây cũng là cơ sở pháp lý quan trọng để bảo đảm quyền giám sát của người dân, quyền tố cáo theo quy định của pháp luật và nâng cao trách nhiệm của các cơ quan thực thi công vụ.

Với việc chính thức có hiệu lực từ ngày 1-7-2026, Thông tư liên tịch số 10/2026/TTLT-BCA-BQP-VKSNDTC được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý đồng bộ, góp phần nâng cao chất lượng giải quyết khiếu nại, tố cáo trong thi hành án phạt tù, bảo đảm đúng trình tự, đúng thẩm quyền và phù hợp với yêu cầu cải cách tư pháp trong giai đoạn mới.