Quy định chặt chẽ điều kiện hành nghề, bảo đảm chất lượng đội ngũ luật sư

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng phát biểu giải trình, làm rõ một số vấn đề đại biểu Quốc hội nêu.

Bảo đảm nền tảng kiến thức và kỹ năng hành nghề luật sư

Thảo luận về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Luật sư, đại biểu Hồ Thanh Tuấn (Đoàn Vĩnh Long) đánh giá dự thảo đã có nhiều đổi mới về phương thức đào tạo, tuyển chọn luật sư, quy định kỳ thi quốc gia về luật sư, mở rộng phạm vi hành nghề, phát triển tổ chức hành nghề luật sư và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số.

Về tiêu chuẩn, điều kiện trở thành luật sư tại các điều 7, 8, 9 và 10, đại biểu Hồ Thanh Tuấn cơ bản đồng tình với định hướng nâng cao chất lượng đào tạo, chú trọng kiến thức pháp luật, kỹ năng nghề nghiệp, đạo đức và bản lĩnh của luật sư. Tuy nhiên, đại biểu đề nghị cân nhắc thận trọng quy định cho phép một số trường hợp không có bằng cử nhân luật vẫn có thể trở thành luật sư nếu đáp ứng các điều kiện về đào tạo, miễn hoặc giảm thời gian đào tạo nghề luật sư theo dự thảo.

Theo đại biểu, hoạt động luật sư không chỉ đòi hỏi kiến thức chuyên sâu mà còn cần nền tảng kiến thức pháp luật toàn diện, cùng khả năng đáp ứng các yêu cầu thực tiễn như: Kỹ năng tranh tụng, tư vấn và hướng dẫn pháp lý.

Do đó, để bảo đảm chất lượng nguồn luật sư, đại biểu đề nghị bổ sung yêu cầu bồi dưỡng, đánh giá kỹ năng nghề nghiệp đối với các trường hợp được miễn, giảm thời gian đào tạo, bảo đảm người được công nhận luật sư có đủ năng lực thực tế khi tham gia hành nghề.

Góp ý về quy định tại khoản 4 Điều 30 liên quan đến độ tuổi và số nhiệm kỳ của Chủ nhiệm Đoàn luật sư, đại biểu đề nghị cơ quan soạn thảo đánh giá kỹ sự cần thiết cũng như cơ sở của việc giới hạn độ tuổi không quá 63 tuổi tính đến thời điểm dự đại hội và không giữ chức vụ quá hai nhiệm kỳ, trừ trường hợp đặc biệt do cơ quan có thẩm quyền quyết định. Đại biểu cũng lưu ý, thực tế có nhiều luật sư tuổi cao nhưng vẫn tham gia tốt công tác quản lý nghề nghiệp và nhận được sự tín nhiệm của đồng nghiệp.

Bổ sung hành vi bị nghiêm cấm đối với tổ chức hành nghề luật sư

Góp ý về các hành vi bị nghiêm cấm tại Điều 6, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh (Đoàn thành phố Hồ Chí Minh) nhận thấy, dự thảo hiện mới quy định các nhóm hành vi bị nghiêm cấm đối với cá nhân luật sư; cá nhân, cơ quan, tổ chức có hành vi cản trở hoạt động hành nghề luật sư; và cá nhân, tổ chức không đủ điều kiện hành nghề luật sư.

Đại biểu đề nghị nghiên cứu bổ sung nhóm hành vi bị nghiêm cấm đối với các tổ chức hành nghề luật sư. Theo đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh, Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bổ trợ tư pháp đã quy định nhiều hành vi vi phạm của tổ chức hành nghề luật sư. Việc bổ sung các hành vi này vào dự thảo Luật sẽ góp phần bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Mặt khác, tổ chức hành nghề luật sư cũng là đối tượng thuộc phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật, trong khi Điều 22 đã quy định về quyền và nghĩa vụ của các tổ chức này. Vì vậy, cần bổ sung nhóm hành vi bị nghiêm cấm tương ứng tại Điều 6.

Về hoạt động nghề nghiệp của luật sư tập sự tại khoản 2 Điều 9, dự thảo quy định luật sư tập sự được thực hiện các hoạt động nghề nghiệp theo sự phân công, giám sát của luật sư hướng dẫn và được khách hàng đồng ý. Qua rà soát với dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự đang được Quốc hội xem xét tại kỳ họp này, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh nhận thấy còn chưa thống nhất về sự tham gia của luật sư tập sự trong hoạt động tố tụng.

Do đó, đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh đề nghị bổ sung quy định về sự tham gia của luật sư tập sự cùng luật sư hướng dẫn tại khoản 2 Điều 76 dự thảo Bộ luật Tố tụng hình sự, tạo cơ sở pháp lý để luật sư tập sự được đi cùng luật sư hướng dẫn đến nơi tạm giữ, tạm giam, thực hiện quyền và hoạt động tập sự nghề nghiệp.

Đại biểu Nguyễn Thị Hồng Hạnh đề nghị cơ quan soạn thảo rà soát cách sử dụng các cụm từ “được đi cùng với luật sư hướng dẫn” và “được cùng với luật sư hướng dẫn” tại Điều 9, bảo đảm rõ ràng về phạm vi tham gia của luật sư tập sự.

Về Hội đồng tuyển chọn luật sư tại Điều 10, đại biểu cho biết, theo khoản 2, Hội đồng có hai nhiệm vụ là tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư và đánh giá tiêu chuẩn, điều kiện trở thành luật sư đối với người được miễn tập sự.

Tuy nhiên, khoản 6 Điều này mới đề cập quyền khiếu nại của người tham gia kỳ thi quốc gia, chưa quy định quyền khiếu nại của người được miễn tập sự trong quá trình thực hiện thủ tục đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề luật sư. Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung quyền khiếu nại đối với nhóm đối tượng này, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người đề nghị cấp chứng chỉ hành nghề luật sư.

Cân nhắc giao Liên đoàn Luật sư Việt Nam tổ chức kỳ thi quốc gia

Đại biểu Nguyễn Thái Học (Đoàn Đắk Lắk) đề nghị dự thảo Luật Luật sư (sửa đổi) cần khẳng định rõ nguyên tắc quản lý nhà nước gắn với phát huy vai trò tự quản của tổ chức luật sư; đồng thời, cân nhắc việc giao Bộ Tư pháp tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư thay vì Liên đoàn Luật sư Việt Nam như quy định hiện hành.

Góp ý về Hội đồng tuyển chọn và kỳ thi quốc gia về luật sư quy định tại Điều 10, đại biểu Nguyễn Thái Học cho rằng, quy định này chưa thật sự thuyết phục và còn nhiều ý kiến khác nhau.

Theo đại biểu Nguyễn Thái Học, ngay từ tên gọi “Hội đồng tuyển chọn và kỳ thi quốc gia” đã thể hiện sự chưa thống nhất về chức năng, nhiệm vụ. Bởi tuyển chọn và tổ chức thi là hai hoạt động khác nhau, trong khi dự thảo lại giao Hội đồng tuyển chọn nhiệm vụ tổ chức kỳ thi. Đại biểu đề nghị làm rõ cơ quan nào sẽ tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư: Bộ Tư pháp hay Liên đoàn Luật sư Việt Nam.

Phân tích quá trình thực hiện, đại biểu Nguyễn Thái Học cho biết, trước năm 2014, Bộ Tư pháp được giao chủ trì kiểm tra, sát hạch luật sư tập sự và công nhận luật sư chính thức. Từ năm 2014 đến nay, theo Luật Luật sư hiện hành, Liên đoàn Luật sư Việt Nam được giao tổ chức việc sát hạch và công nhận luật sư.

Tuy nhiên, dự thảo luật lần này lại đề xuất giao nhiệm vụ tổ chức kỳ thi cho Bộ Tư pháp. Đại biểu cho rằng việc thay đổi này chưa thật sự phù hợp với bối cảnh hiện nay, vì ba lý do.

Thứ nhất, chủ trương của Đảng và Nhà nước là đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, giao quyền tự chủ, tự quản và tự chịu trách nhiệm cho các tổ chức hội. Liên đoàn Luật sư Việt Nam là tổ chức xã hội - nghề nghiệp, do đó cần được trao quyền tổ chức sát hạch, lựa chọn những người đáp ứng tiêu chuẩn, điều kiện để trở thành luật sư. Những công việc mà tổ chức xã hội - nghề nghiệp có thể đảm nhiệm, Nhà nước nên giao cho tổ chức thực hiện.

Thứ hai, Liên đoàn Luật sư Việt Nam đang thực hiện tốt nhiệm vụ tổ chức sát hạch, công nhận luật sư chính thức. Theo đại biểu, trong báo cáo của Bộ Tư pháp, cơ quan này cũng ghi nhận kết quả thực hiện nhiệm vụ của Liên đoàn trong những năm qua.

Thứ ba, nếu Liên đoàn Luật sư Việt Nam tổ chức kỳ thi thì Bộ Tư pháp có thể thực hiện nhiệm vụ kiểm tra, giám sát. Ngược lại, nếu Bộ Tư pháp trực tiếp tổ chức kỳ thi, vấn đề đặt ra là cơ quan nào sẽ thực hiện việc kiểm tra, giám sát hoạt động này.

Từ những phân tích trên, đại biểu Nguyễn Thái Học đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục nghiên cứu, đánh giá thấu đáo việc phân định thẩm quyền tổ chức kỳ thi quốc gia về luật sư, bảo đảm phù hợp với nguyên tắc tự quản của tổ chức luật sư và yêu cầu quản lý nhà nước.