Phú Xuyên sau 1 năm đổi mới mô hình quản trị: Chuyển dịch vì mục tiêu phục vụ nhân dân

Từ thực tiễn địa phương, loạt bài "Phú Xuyên sau một năm đổi mới mô hình quản trị: Chuyển dịch vì mục tiêu phục vụ nhân dân" ghi nhận những chuyển biến trong tổ chức bộ máy, cải cách hành chính, phát triển kinh tế - xã hội và định hướng xây dựng chính quyền số, góp phần làm rõ những kết quả bước đầu của quá trình đổi mới quản trị ở cấp cơ sở.

Bài 1: Khơi thông điểm nghẽn từ cơ chế "4 trục"

Sau khi sáp nhập địa giới hành chính, xã Phú Xuyên áp dụng mô hình quản lý hai cấp kết hợp cơ chế vận hành "4 trục" nhằm tinh gọn bộ máy, nâng cao hiệu lực điều hành và giải quyết nhanh chóng các yêu cầu chính đáng của người dân.

Nâng cao năng lực lãnh đạo

Nằm ở cửa ngõ phía Nam Thủ đô Hà Nội, xã Phú Xuyên đang đối mặt với những áp lực về mặt quản lý hành chính và ổn định dân sinh. Sau khi thực hiện các nghị quyết sáp nhập các đơn vị hành chính cấp xã, địa phương này có quy mô diện tích tự nhiên vượt trên 6.024,6 ha và quy mô dân số lên tới hơn 96.000 người.

Đối với một mô hình quản lý thông thường, việc điều hành một địa bàn rộng lớn và đông dân như vậy luôn là bài toán thách thức, dễ dẫn đến tình trạng chậm trễ trong việc xử lý công việc. Bộ máy quản trị cũ với nhiều tầng nấc trung gian trước đây từng là một trong những rào cản, làm suy giảm hiệu năng hoạt động của hệ thống hành chính công và làm chậm tiến độ giải quyết các yêu cầu của người dân.

Tuy nhiên, qua 1 năm vận hành chính thức mô hình chính quyền địa phương hai cấp, xã Phú Xuyên đã tìm thấy lời giải cho bài toán hiệu năng thông qua cơ chế vận hành “4 trục” đồng bộ: Đảng lãnh đạo, HĐND giám sát, UBND triển khai thực hiện, Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội tham gia đồng hành.

Đây là bước chuyển biến căn bản về phương thức quản trị xã hội ở cấp cơ sở. Sự phân định rõ ràng về vai trò, thẩm quyền và trách nhiệm giữa các cơ quan trong cơ chế này đã giúp các quyết sách về kinh tế, dân sinh được thông qua một cách nhanh chóng, loại bỏ các khâu trung gian không cần thiết.

Là người đứng đầu cấp ủy và cơ quan dân cử địa phương, đồng chí Nguyễn Xuân Thanh - Thành ủy viên, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Phú Xuyên phân tích về cơ cấu vận hành này: "Với một Đảng bộ có quy mô lớn gồm 92 tổ chức đảng trực thuộc và quản lý tới 4.535 đảng viên, việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp đòi hỏi năng lực lãnh đạo của cấp ủy phải thực sự đổi mới và bám sát thực tiễn. Đảng ủy xã không làm thay chính quyền nhưng giữ vai trò định hướng và thiết lập một cơ chế kiểm đếm, đánh giá tiến độ thực hiện nhiệm vụ định kỳ hằng tuần, hằng tháng.

Cách làm này giúp tập thể lãnh đạo nhận diện rất rõ những điểm nghẽn trong công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng để từ đó đưa ra giải pháp tháo gỡ kịp thời. Song song đó, năng lực giám sát của HĐND xã cũng được tăng cường tối đa qua các hoạt động giám sát trực tiếp, giám sát chuyên đề tại các địa bàn dân cư, đảm bảo các chủ trương, nghị quyết khi ban hành đều bám sát thực tiễn và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của nhân dân".

Mô hình quản trị hai cấp mới cũng đẩy mạnh việc phân cấp, ủy quyền cho cấp cơ sở, từ đó, giảm thiểu thời gian luân chuyển các văn bản hành chính giữa các cấp.

Yếu tố quan trọng mang tính quyết định thành công chính là việc đổi mới nhận thức về chính quyền kiến tạo, phục vụ nhân dân. Theo đó, năng lực và trách nhiệm thực thi của UBND xã đã có sự chuyển biến khi chuyển từ tư duy quản lý thuần túy sang tư duy chủ động kiến tạo phát triển.

Đồng chí Bùi Công Thản - Chủ tịch UBND xã Phú Xuyên chia sẻ về những đổi mới trong công tác điều hành của cơ quan hành chính: "Việc vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã mang lại hiệu quả thiết thực cho công tác quản lý hành chính tại xã Phú Xuyên. Khi các tầng nấc trung gian được lược bỏ, năng lực và trách nhiệm thực thi của UBND xã được đẩy lên mức cao hơn, gắn liền với vai trò người đứng đầu. UBND xã đã tập trung chuẩn hóa và số hóa các quy trình thủ tục hành chính trên hệ thống dịch vụ công trực tuyến của thành phố.

Tại Bộ phận tiếp nhận và trả kết quả, chúng tôi không chỉ cải tiến về cơ sở vật chất mà còn chú trọng nâng cao văn hóa công sở, thái độ ứng xử của đội ngũ cán bộ, công chức. Giờ đây, cán bộ luôn chủ động bám sát địa bàn, lắng nghe và trực tiếp giải quyết các kiến nghị, vướng mắc của người dân cũng như cộng đồng doanh nghiệp đóng trên địa bàn".

Phát huy dân chủ cơ sở để tạo sự đồng thuận trong nhân dân

Để mô hình mới vận hành một cách thực chất và phát huy hiệu quả lâu dài, vai trò đồng hành, giám sát phản biện và tạo sự đồng thuận của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã có ý nghĩa quan trọng nhằm đưa chính sách vào cuộc sống. Nếu không có sự đồng thuận của nhân dân, mọi chủ trương đổi mới dù tốt đến đâu cũng khó có thể bám rễ vào đời sống xã hội.

Đồng chí Trương Thanh Hưng - Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Phú Xuyên cho biết: "Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội tại địa phương luôn phối hợp chặt chẽ, tham gia đồng hành cùng chính quyền ngay từ khâu bắt đầu xây dựng chủ trương. Chúng tôi phát huy quyền làm chủ của nhân dân theo phương châm "dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng".

Điển hình như trong đợt triển khai sắp xếp, sáp nhập và kiện toàn tổ chức, nhân sự tại hệ thống các thôn vừa qua, Mặt trận Tổ quốc đã chủ động thành lập các tổ công tác xuống từng địa bàn dân cư để trực tiếp lắng nghe, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng của bà con, từ đó thực hiện tốt công tác tuyên truyền, vận động. Sự đồng thuận của nhân dân chính là chìa khóa để bộ máy quản lý ở các thôn mới nhanh chóng ổn định tổ chức và đi vào hoạt động thông suốt.

Bài học kinh nghiệm rút ra từ chặng đường một năm vận hành mô hình mới tại xã Phú Xuyên chính là việc đổi mới phải được thực hiện một cách đồng bộ và có hệ thống. Việc chuyển đổi sang mô hình chính quyền địa phương hai cấp không thuần túy là việc cắt giảm hay sáp nhập các đầu mối tổ chức, mà cốt lõi là sự thay đổi trong tư duy quản trị, phương thức tiếp cận và giải quyết công việc của đội ngũ cán bộ từ xã đến thôn.

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan trong hệ thống chính trị theo đúng cơ chế "4 trục" chính là nền tảng giúp xã Phú Xuyên vượt qua những khó khăn ban đầu, thiết lập nên một bộ máy quản trị cơ sở hoạt động hiệu lực, hiệu quả và phục vụ lợi ích của nhân dân.