Phim truyền hình Việt:Lan tỏa giá trị truyền thống, nhân văn

Qua màn ảnh, những câu chuyện gần gũi, mang hơi thở cuộc sống, những giá trị về gia đình, tình nghĩa đồng bào, trách nhiệm với cộng đồng, lòng yêu nước và những việc tử tế được truyền tải một cách tự nhiên, góp phần bồi đắp niềm tin xã hội, đồng thời lan tỏa những giá trị nhân văn.

Hướng tới những giá trị tốt đẹp

Truyền hình internet và các nền tảng số đang mở rộng không gian tiếp cận phim truyền hình. Một tác phẩm không còn bị giới hạn trong khung giờ phát sóng; câu chuyện, nhân vật và cảm xúc tiếp tục được chia sẻ, bàn luận trên nhiều nền tảng, qua đó kéo dài sức sống của bộ phim trong đời sống công chúng.

Những bộ phim như: “Về nhà đi con”, “Người phán xử”, “Cách em một milimet” từng tạo nên những cuộc bàn luận rộng rãi trên các nền tảng. Gần đây, các bộ phim “Không thời gian”, “Không giới hạn”, “Tận hiến”, “Trời cao nguyên xanh”, “Lửa trắng” hay mới đây nhất là “Đội bóng nữ làng Xuân” tiếp tục cho thấy sức hấp dẫn của phim truyền hình Việt. Trên bảng xếp hạng rating (tỷ suất người xem) của Đài Truyền hình Việt Nam (VTV Ratings), nhiều phim truyền hình Việt thường xuyên giữ vị trí cao, có thời điểm bỏ xa các tác phẩm nước ngoài.

Nghệ sĩ ưu tú Đỗ Thanh Hải, Phó Tổng Giám đốc Đài Truyền hình Việt Nam, Phó Chủ tịch Hội Điện ảnh Việt Nam nhận định, phim truyền hình cần được nhìn nhận như một nguồn lực của sức mạnh mềm quốc gia, đồng thời là một phương thức đặc biệt để xây dựng đồng thuận xã hội. Theo ông, tác phẩm nghệ thuật có thể tạo nên một chuỗi tác động: Thông tin tạo nhận thức - cảm xúc tạo niềm tin - niềm tin thúc đẩy hành động. Với phim truyền hình, quá trình này càng có lợi thế khi khán giả được sống cùng nhân vật qua nhiều tập phim, chứng kiến họ yêu thương, mắc sai lầm, tổn thương, lựa chọn và trưởng thành...

“Lửa trắng” là một trường hợp đáng chú ý. Bộ phim đạt khoảng 3 tỷ lượt xem sau 22 tập. Theo VTV Ratings, trong tuần phát sóng tập cuối, phim dẫn đầu bảng xếp hạng rating với 7,91%, tương đương gần 5,8 triệu người xem mỗi phút. Sức hút của tác phẩm đến từ câu chuyện đấu tranh chống tội phạm được xây dựng kịch tính, đồng thời đặt các nhân vật trước những lựa chọn giữa nhiệm vụ, tình cảm, niềm tin và sự hy sinh. Khi bộ phim khép lại, câu chuyện về số phận các nhân vật vẫn tiếp tục được khán giả bàn luận; nhiều ý kiến bày tỏ mong muốn tác phẩm có phần tiếp theo.

Trong khi đó, “Đội bóng nữ làng Xuân” khởi chiếu đúng thời điểm Giải Bóng đá nữ các dân tộc thiểu số Việt Nam VTV Cup 2026 nhận được sự quan tâm lớn từ công chúng. Hình ảnh những cô gái dân tộc thiểu số thi đấu trên sân cỏ, cùng những câu chuyện về nghị lực, tình yêu thể thao và tinh thần cộng đồng từ giải đấu vừa qua, đã tạo nên những cảm xúc đẹp, góp phần tạo thiện cảm và gia tăng sự quan tâm của khán giả.

Từ góc nhìn của khán giả, sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Hà Nội) Nguyễn Hoàng Anh cho rằng, phim truyền hình Việt Nam hiện nay hấp dẫn hơn khi câu chuyện gần gũi với đời sống. Những nhân vật có cả ưu điểm và khuyết điểm, có lúc mắc sai lầm nhưng biết sửa chữa, giúp người trẻ dễ tìm thấy sự đồng cảm, đồng thời có thêm hiểu biết và động lực để lựa chọn hành động đúng đắn, hướng tới những giá trị tốt đẹp.

Nâng cao chất lượng để giữ vị thế

Yêu cầu đặt ra với phim truyền hình hiện nay là làm sao biến những giá trị đạo đức, văn hóa Việt Nam thành những câu chuyện mà người Việt muốn xem, muốn nhớ, muốn chia sẻ và bạn bè quốc tế muốn tìm hiểu. Theo Nghệ sĩ ưu tú Đỗ Thanh Hải, một bộ phim khi đến với công chúng có thể không làm xã hội thay đổi ngay trong một ngày. Nhưng tác phẩm có thể thay đổi cách một con người nhìn nhận một vấn đề, nuôi dưỡng một niềm tin, củng cố một chuẩn mực ứng xử. Và từ những thay đổi tưởng như rất nhỏ ấy, theo thời gian, có thể hình thành những chuyển biến trong hành vi của cộng đồng.

Để phát huy vai trò đó, phim truyền hình cần tiếp tục đổi mới cả về nội dung lẫn phương thức sản xuất; trước hết là nâng cao chất lượng để giữ vững vị thế. Gần đây, Trung tâm Phim truyền hình (Đài Truyền hình Việt Nam) triển khai dòng phim chất lượng cao miniseries, với khoảng 16-20 tập, cấu trúc chặt chẽ, nhịp kể nhanh và cách thể hiện giàu tính điện ảnh, qua đó tạo hiệu ứng tích cực. Các tác phẩm như: “Không giới hạn”, “Đồng hồ đếm ngược”, “Tận hiến”… khai thác những vấn đề của đời sống xã hội, đồng thời làm nổi bật văn hóa, con người Việt Nam. Cấu trúc gọn giúp câu chuyện tập trung hơn vào nhân vật và xung đột, hạn chế những chi tiết dàn trải, phù hợp với thói quen tiếp nhận của công chúng hiện nay.

Từ kinh nghiệm đạo diễn phim “Hạnh phúc bị đánh cắp” - bộ phim Việt hóa đạt hơn 5 tỷ lượt xem trên các nền tảng (theo số liệu của đơn vị phát hành), Nghệ sĩ ưu tú Nhâm Minh Hiền cho rằng, để nâng cao sức hút của phim truyền hình, trước hết phải bắt đầu từ kịch bản và việc đưa yếu tố Việt vào câu chuyện. Người viết kịch bản cần am hiểu đời sống, tâm lý và văn hóa Việt Nam; đạo diễn phải làm chủ không gian, tiết tấu và ngôn ngữ kể chuyện; các bộ phận sáng tạo cần có sự thống nhất trong cách tiếp cận. Cùng với đó, chất lượng hình ảnh, âm thanh, diễn xuất và hậu kỳ cũng phải được đầu tư tương xứng với yêu cầu thưởng thức ngày càng cao của công chúng.

Khi những giá trị văn hóa, đạo đức được chuyển hóa thành những tác phẩm có chất lượng và sức cạnh tranh, phim truyền hình có thể tạo ra ảnh hưởng bền vững hơn, góp phần bồi đắp niềm tin và lan tỏa những giá trị tốt đẹp trong đời sống xã hội.