Phát huy giá trị di sản xôi Phú Thượng trên thị trường số

Từ giá trị di sản đến cơ hội mở rộng thị trường

Từ những gánh xôi quen thuộc trên đường phố Hà Nội, nghề làm xôi Phú Thượng đã trở thành nét đặc sắc trong văn hóa ẩm thực Thủ đô. Qua nhiều thế hệ, người dân nơi đây gìn giữ bí quyết chọn gạo, ngâm nếp, đồ xôi, tạo nên hương vị riêng của xôi xéo, xôi vò, xôi gấc, xôi ngũ sắc… Không chỉ hiện diện trong bữa ăn thường ngày, xôi Phú Thượng còn gắn bó với đời sống văn hóa, tín ngưỡng của người Hà Nội qua các dịp lễ, Tết, hội hè.

Ngày 16-2-2024, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch ban hành Quyết định số 344/QĐ-BVHTTDL đưa nghề làm xôi Phú Thượng vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Dấu mốc này không chỉ khẳng định giá trị văn hóa của nghề truyền thống mà còn tạo thêm lợi thế trong xây dựng thương hiệu, quảng bá sản phẩm và phát triển thị trường.

Theo Phó Chủ tịch UBND phường Phú Thượng Bùi Thế Cường, địa phương hiện có hơn 700 hộ sản xuất, kinh doanh xôi. Nghề truyền thống góp phần tạo việc làm, mang lại thu nhập cho nhiều gia đình. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, bên cạnh gìn giữ chất lượng và hương vị đặc trưng, các hộ sản xuất cần chú trọng xây dựng thương hiệu, nâng cao chất lượng sản phẩm và mở rộng kênh tiêu thụ.

Những năm qua, thương hiệu xôi Phú Thượng từng bước được khẳng định. Năm 2019, nhãn hiệu “Xôi Phú Thượng” được cấp giấy chứng nhận đăng ký. Đến năm 2025, bốn sản phẩm gồm xôi xéo, xôi chè, xôi ngũ sắc và cơm rượu nếp của Hợp tác xã Nông nghiệp dịch vụ tổng hợp Hữu nghị Việt Nam - Mông Cổ được công nhận OCOP 3 sao. Đây là những nền tảng quan trọng để sản phẩm nâng cao khả năng nhận diện, từng bước tiếp cận các kênh phân phối mới.

Đáng chú ý, việc ứng dụng nền tảng số trong quảng bá sản phẩm bước đầu ghi nhận những tín hiệu tích cực. Ngày 23-8-2026, UBND phường Phú Thượng phối hợp với Trường Cao đẳng FPT Polytechnic tổ chức phiên livestream “Tinh hoa xôi Phú Thượng - Hương vị truyền thống, sản phẩm OCOP”. Sau hơn 3 giờ phát sóng, chương trình thu hút hơn 100.000 lượt xem và hơn 13.000 lượt tương tác. Thông qua chương trình, người xem không chỉ được giới thiệu các sản phẩm mà còn có cơ hội tìm hiểu quy trình chế biến, câu chuyện nghề và những giá trị văn hóa gắn với xôi Phú Thượng.

Tiếp nối hoạt động này, ngày 21-9, phiên livestream “Xôi Phú Thượng - Hương vị truyền thống, gửi trọn tình quê” tiếp tục được tổ chức, góp phần đưa sản phẩm làng nghề đến gần hơn với người tiêu dùng trên môi trường số.

Giữ hương vị truyền thống, đổi mới cách kinh doanh

Với những người đã gắn bó lâu năm với nghề, chuyển đổi số là phương thức tiếp cận mới, nhưng yêu cầu thích ứng với thị trường ngày càng trở nên rõ ràng.

Bà Nguyễn Thị Loan, Chủ tịch Hội Làng nghề truyền thống xôi Phú Thượng chia sẻ, muốn giữ nghề, trước hết phải duy trì chất lượng và hương vị đặc trưng của sản phẩm. Tuy nhiên, cùng với chất lượng, người làm nghề cũng cần thay đổi cách giới thiệu và đưa sản phẩm đến khách hàng. Từ hình ảnh, bao bì, đóng gói, bảo quản, giao hàng đến quảng bá trên mạng xã hội đều có vai trò ngày càng quan trọng. Theo bà Loan, kết hợp giá trị truyền thống với phương thức kinh doanh hiện đại sẽ giúp xôi Phú Thượng có thêm cơ hội tiếp cận những nhóm khách hàng mới.

Theo Phó Chủ tịch UBND phường Phú Thượng Bùi Thế Cường, đưa sản phẩm đặc trưng của địa phương lên môi trường số là hướng đi phù hợp với yêu cầu phát triển hiện nay. Chuyển đổi số không chỉ giúp mở rộng hình thức quảng bá, kết nối người tiêu dùng mà còn góp phần nâng cao giá trị và sức cạnh tranh của sản phẩm. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả lâu dài, cần hỗ trợ các hộ sản xuất, kinh doanh chủ động ứng dụng công nghệ vào hoạt động thường xuyên, thay vì những chương trình quảng bá riêng lẻ.

Từ thực tế đó, việc hỗ trợ người làm xôi đang được phường Phú Thượng hướng vào những nhu cầu thiết thực như kỹ năng bán hàng trực tuyến, quản lý đơn hàng, thanh toán số, hoàn thiện bao bì, tem nhãn, thông tin nguồn gốc và quy trình giao nhận. Đồng thời, phát huy vai trò của hội làng nghề, hợp tác xã trong kết nối các hộ sản xuất với hệ thống nhà hàng, khách sạn, đơn vị tổ chức sự kiện và những đối tác có nhu cầu đặt hàng thường xuyên, số lượng lớn.

Về chính sách, Kế hoạch số 83/KH-UBND ngày 5-3-2026 của UBND thành phố Hà Nội về phát triển thương mại điện tử năm 2026 xác định nhiệm vụ hỗ trợ mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm làng nghề truyền thống, nông sản, thực phẩm và sản phẩm OCOP; thúc đẩy ứng dụng thương mại điện tử trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Đây là cơ sở để địa phương nghiên cứu, triển khai các giải pháp hỗ trợ phù hợp với đặc thù của nghề xôi Phú Thượng.

Từ những gánh xôi truyền thống đến các nền tảng kinh doanh trực tuyến, hành trình mở rộng thị trường của xôi Phú Thượng đang có thêm những cơ hội mới. Khi giá trị di sản được kết hợp với công nghệ, kỹ năng kinh doanh và phương thức phân phối phù hợp, xôi Phú Thượng không chỉ có điều kiện mở rộng thị trường tiêu thụ mà còn góp phần gìn giữ nghề truyền thống, nâng cao thu nhập và tạo sinh kế bền vững cho người dân.