Phát huy di sản, mở không gian phát triển

Trên vùng đất giàu truyền thống văn hóa xứ Đoài, phát triển đô thị được đặt cùng yêu cầu bảo tồn, phát huy những giá trị đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ.

Mở không gian bằng hạ tầng kết nối

Gắn bó với vùng đất xứ Đoài gần 70 năm, ông Phùng Mạnh Thắng (phường Sơn Tây, Hà Nội) vui mừng khi chứng kiến tuyến đường Ngô Quyền - Phùng Hưng từng bước hoàn thiện. Theo ông, tuyến đường tạo thêm thuận lợi trong kết nối từ khu vực Thành cổ Sơn Tây đến làng cổ Đường Lâm và hướng đi Ba Vì, rút ngắn đáng kể thời gian di chuyển so với trước. “Trước đây, từ Thành cổ Sơn Tây đi lên làng cổ Đường Lâm và Ba Vì phải đi đường vòng, mất nhiều thời gian. Nay tuyến đường Ngô Quyền - Phùng Hưng được hình thành, việc đi lại thuận lợi hơn, chỉ mất vài chục phút”, ông Phùng Mạnh Thắng chia sẻ.

Hạ tầng giao thông được đầu tư song hành với các công trình phục vụ đời sống dân sinh. Trường Mầm non Phú Thịnh đang được đẩy nhanh tiến độ để đưa vào sử dụng trong năm học mới; nhiều trường học được chỉnh trang, nâng cấp. Theo Phó Chủ tịch UBND phường Sơn Tây Khuất Quang Hạnh, trong kế hoạch đầu tư công giai đoạn 2021 - 2025 và 2026 - 2030, địa phương tập trung vào các công trình hạ tầng khung có tính kết nối. “Đường Ngô Quyền - Phùng Hưng, đường từ cầu Cộng đi đường tránh 32, đường từ HUD đi Nam Đền Và, đường đê Hữu Hồng là những dự án hạ tầng khung lớn chúng tôi đang triển khai thực hiện”, ông Khuất Quang Hạnh cho biết.

Theo lãnh đạo phường, các dự án trường học được đầu tư để hoàn thành, đưa vào khai thác trong năm 2026 và 2027, bảo đảm các trường đạt chuẩn quốc gia. Các công trình văn hóa, xã hội và chỉnh trang đô thị cũng được thực hiện, từng bước hoàn thiện hệ thống hạ tầng trên địa bàn.

Ông Nguyễn Hoàng Giang, đại biểu HĐND phường Sơn Tây nhiệm kỳ 2026 - 2031, Tổ trưởng Tổ dân phố Phú Mai bày tỏ: “Chúng tôi mong chính quyền đôn đốc thực hiện nhanh chóng, bảo đảm đúng tiến độ các công trình để sớm đưa vào sử dụng, phục vụ ngày càng tốt hơn điều kiện sống cũng như đời sống kinh tế, văn hóa, xã hội của người dân Sơn Tây”.

Giữ hồn đô thị cổ

Sơn Tây sở hữu hệ thống di sản đặc sắc với Thành cổ Sơn Tây, Đền Và, Lăng Ngô Quyền, làng cổ Đường Lâm cùng nhiều di tích lịch sử, văn hóa gắn với vùng đất xứ Đoài. Đây là những yếu tố tạo nên dấu ấn riêng của địa phương trong quá trình phát triển đô thị.

Theo ông Khuất Quang Hạnh, phường đang thực hiện việc lập các quy hoạch trên cơ sở Quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm gồm: quy hoạch điều chỉnh ST1, quy hoạch phân khu ST2, ST4, quy hoạch các cụm di tích và điều chỉnh quy hoạch làng cổ Đường Lâm. Các dự án về di tích cũng được đầu tư nhằm phát huy giá trị Thành cổ Sơn Tây, Đền và Lăng Ngô Quyền, hạ tầng Đền Và và các di tích khác.

Với một địa bàn có đô thị cổ, làng cổ và những truyền thống lâu đời, yêu cầu bảo tồn được đặt trong quá trình phát triển. Ông Khuất Quang Hạnh cho biết, địa phương “luôn phải lấy những yếu tố gốc để bảo tồn, tu bổ, tôn tạo”. Những giá trị văn hóa và truyền thống cũng được duy trì thông qua các sự kiện như Tết Việt, Trung thu Thành cổ Sơn Tây, lễ hội Đền Và và các lễ hội tại di tích trên địa bàn.

Năm 2026, chương trình “Trung thu Thành cổ Sơn Tây” tiếp tục được tổ chức sau thành công của năm 2025. Theo ông Nguyễn Hoàng Giang, người dân mong muốn các sản phẩm văn hóa, du lịch của địa phương được nhiều du khách biết đến hơn. “Sau thành công của Trung thu Thành cổ Sơn Tây năm 2025, năm nay chương trình tiếp tục được triển khai. Người dân trên địa bàn rất mong muốn du khách biết đến Sơn Tây nhiều hơn thông qua những sản phẩm du lịch, văn hóa, đặc biệt là Trung thu Thành cổ”, ông Nguyễn Hoàng Giang chia sẻ.

Theo ông Nguyễn Hoàng Giang: "Việc gìn giữ di sản cần sự tham gia của cộng đồng, nhất là ý thức của người dân hôm nay và các thế hệ tương lai. Để làm được điều này, đòi hỏi sự chung tay của các ban, ngành, đoàn thể và bà con nhân dân, đặc biệt là ý thức của người dân Sơn Tây hôm nay cũng như các thế hệ tương lai trong việc gìn giữ những giá trị truyền thống".

Đồng thuận từ cơ sở

Để các công trình được triển khai thuận lợi, sự đồng thuận của người dân có vai trò quan trọng. Ông Nguyễn Đức Toàn, Trưởng ban Công tác Mặt trận tổ dân phố Sơn Lộc, phường Sơn Tây, cho biết: "Thời gian đầu tuyên truyền, vận động, một số người dân còn băn khoăn do dự án ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích hợp pháp. Chúng tôi đi từng ngõ, gõ từng nhà hoặc vận động bà con trong các buổi sinh hoạt tập trung tại nhà văn hóa để tuyên truyền, giải thích. Bên cạnh tuyên truyền trực tiếp, thông tin về lợi ích của đầu tư xây dựng cơ bản được chia sẻ trên các trang mạng xã hội, fanpage và nhóm Zalo cộng đồng dân cư. Qua nhiều hình thức tuyên truyền, người dân dần hiểu rõ hơn về lợi ích của các dự án, từ đó tạo được sự đồng thuận cao trong quá trình thực hiện. Bà con sau này cũng tạo được sự đồng thuận rất cao trong vấn đề đầu tư xây dựng cơ bản ở khu vực Sơn Tây".

Từ những tuyến đường kết nối, trường học, công trình hạ tầng xã hội đến các dự án di tích, Sơn Tây đang từng bước tạo thêm không gian phát triển. Thành cổ, Đền Và, Lăng Ngô Quyền, làng cổ Đường Lâm cùng những giá trị văn hóa truyền thống tiếp tục được gìn giữ trong quá trình phát triển đô thị. Trong tầm nhìn phát triển 100 năm của Thủ đô, ông Nguyễn Hoàng Giang kỳ vọng Sơn Tây tiếp tục nhận được sự quan tâm hơn nữa của các cấp, các ngành, để xứng danh với địa danh xứ Đoài, vùng đất hai vua...