OCOP tiếp sức cho kinh tế hộ, hợp tác xã

Thông qua Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP), các chủ thể không chỉ nâng cao giá trị hàng hóa, mà còn đổi mới phương thức sản xuất, mở rộng kênh tiêu thụ, từng bước cải thiện thu nhập.

Khai thác lợi thế địa phương

Tại xã Yên Bài, ông Nguyễn Văn Lập ở thôn Phúc Yên đã lựa chọn hướng đi riêng bằng cách ghép cải tạo nhiều giống bưởi trên gốc bưởi Diễn. Với diện tích khoảng 7.200m², gia đình ông Nguyễn Văn Lập đang chăm sóc gần 300 cây thuộc hơn 10 giống bưởi khác nhau. Trong đó, bưởi Tam Vân đã được thành phố Hà Nội công nhận OCOP 3 sao.

Ông Nguyễn Văn Lập cho biết, trước đây, gia đình ông chủ yếu trồng bưởi Diễn, thu hoạch trong quãng thời gian nhất định, nên thường xảy ra tình trạng cung vượt cầu, giá bán giảm. Khoảng năm 2014, ông Nguyễn Văn Lập bắt đầu thử nghiệm ghép 80 cây bưởi Tam Vân trên gốc bưởi Diễn. Sau đó, tiếp tục đưa các giống bưởi Thồ, Phúc Trạch, Đào Đường cùng nhiều giống bưởi khác vào vườn, qua đó vừa kéo dài thời gian thu hoạch, vừa đa dạng hóa sản phẩm.

Từ kinh nghiệm canh tác, ông Nguyễn Văn Lập từng bước điều chỉnh phương thức chăm sóc, chú trọng chất lượng quả và tìm kiếm đầu ra phù hợp. Sản phẩm được công nhận OCOP 3 sao có thêm lợi thế khi tiếp cận khách hàng.

Cũng khai thác nguyên liệu sẵn có tại địa phương, Hợp tác xã Nông nghiệp và sản xuất Khánh Lâm ở xã Vật Lại đã phát triển các dòng dầu thực vật nguyên chất từ hạt lạc, vừng, đậu tương, đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Không chỉ chú trọng chất lượng sản phẩm, hợp tác xã còn quan tâm hoàn thiện tiêu chuẩn sản xuất.

Tháng 9-2026, đơn vị được cấp chứng nhận HACCP (chứng nhận xác nhận doanh nghiệp đã xây dựng và áp dụng hệ thống quản lý an toàn thực phẩm theo nguyên tắc phân tích mối nguy và kiểm soát điểm tới hạn) và chứng nhận HALAL (chứng nhận xác nhận sản phẩm, dịch vụ đáp ứng các tiêu chuẩn và quy định của Luật Hồi giáo), tạo thêm điều kiện tiếp cận các hệ thống phân phối, thị trường có yêu cầu cao hơn.

Theo Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia thành phố Hà Nội, từ năm 2019 đến nay, toàn thành phố đã có 3.544 sản phẩm được đánh giá, phân hạng OCOP. Trong đó, có 18 sản phẩm 5 sao, 22 sản phẩm tiềm năng 5 sao, 1.586 sản phẩm 4 sao và 1.918 sản phẩm 3 sao.

Chương trình OCOP đã góp phần khơi dậy tiềm năng, thế mạnh của từng địa phương, thúc đẩy các chủ thể chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất hàng hóa có tiêu chuẩn, thương hiệu và định hướng thị trường.

Mở rộng thị trường, nâng cao thu nhập

Nếu khai thác lợi thế địa phương là bước khởi đầu, thì mở rộng thị trường chính là yếu tố quyết định hiệu quả kinh tế của sản phẩm OCOP. Thực tế cho thấy, nhiều hộ dân, hợp tác xã đã chủ động đa dạng hóa phương thức kinh doanh, ứng dụng công nghệ số và tìm kiếm đối tác để đưa sản phẩm đến gần hơn với người tiêu dùng.

Tại Hợp tác xã Nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao Kiên Cà (phường Chương Mỹ), sản phẩm trứng gà SaDu hiện được tiêu thụ qua nhiều kênh, từ bán trực tiếp, liên kết với siêu thị, cửa hàng tiện ích đến các cửa hàng thực phẩm cao cấp tại Hà Nội. Sản phẩm cũng đã tiếp cận một số hệ thống siêu thị của Nhật Bản và Hàn Quốc.

Theo ông Lê Đình Bình, đại diện hợp tác xã, trang trại hiện có 5.500 con gà đẻ. Bên cạnh đó, hợp tác xã cũng triển khai liên kết với các hộ chăn nuôi khác, nâng tổng đàn trong chuỗi lên khoảng 12.000 con. Mỗi ngày, đơn vị thu hoạch khoảng 10.000 quả trứng. Trứng sau khi thu gom được vệ sinh, dán tem truy xuất nguồn gốc và đóng hộp trước khi đưa ra thị trường.

Từ việc ứng dụng chuyển đổi số và thương mại điện tử, khách hàng ở nhiều tỉnh, thành phố trên cả nước có thể đặt hàng trực tuyến. Ông Lê Đình Bình cho biết, thông qua Chương trình OCOP, hợp tác xã có thêm cơ hội tham gia các hoạt động giới thiệu, quảng bá sản phẩm; được hỗ trợ xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc, thiết kế và in ấn bao bì. Đây là những yếu tố quan trọng giúp hoàn thiện hình ảnh sản phẩm, nâng cao khả năng nhận diện thương hiệu và tạo niềm tin với người tiêu dùng.

Việc chủ động kết hợp nhiều kênh tiêu thụ mang lại hiệu quả thiết thực cho các chủ thể. Với ông Nguyễn Văn Lập ở xã Yên Bài, bên cạnh bán hàng qua thương lái và khách quen, ông còn tích cực tham gia hội chợ xúc tiến thương mại, sử dụng mạng xã hội, các sàn thương mại điện tử để giới thiệu sản phẩm. Trên diện tích hơn 7.000m² và gần 300 cây bưởi, doanh thu hằng năm của gia đình ông Nguyễn Văn Lập lên tới 350-400 triệu đồng.

Một hướng đi đáng chú ý khác là ứng dụng thương mại điện tử trong tiêu thụ sản phẩm. Theo Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp và sản xuất Khánh Lâm Phùng Đình Hồng, bước chuyển trong hoạt động kinh doanh của đơn vị bắt đầu từ năm 2022, khi được tham gia tập huấn bán hàng trực tiếp và livestream trên các nền tảng số do huyện Ba Vì (cũ) tổ chức.

Đến nay, đơn vị đã có gần 20.000 đơn hàng qua các sàn thương mại điện tử, mỗi tháng cung ứng khoảng 6.000 lít dầu thực vật ra thị trường.

Hợp tác xã Nông nghiệp và sản xuất Khánh Lâm đang chuẩn bị các điều kiện nâng hạng sản phẩm từ 3 sao lên 4 sao trong năm 2026, hướng tới mục tiêu 5 sao vào năm 2028. Hợp tác xã cũng dự kiến mở rộng các kênh bán hàng trực tuyến, tìm kiếm cơ hội đưa sản phẩm vào hệ thống siêu thị và từng bước tiếp cận thị trường nước ngoài.

Từ thực tế các mô hình cho thấy, OCOP không chỉ dừng lại ở việc đánh giá, phân hạng sản phẩm, mà còn tạo động lực để các chủ thể thay đổi tư duy, nâng cao năng lực sản xuất, kinh doanh. Để chương trình phát huy hiệu quả lâu dài, thành phố Hà Nội cần tiếp tục hỗ trợ các hộ dân, hợp tác xã hoàn thiện tiêu chuẩn chất lượng, bao bì, truy xuất nguồn gốc, xây dựng thương hiệu; đồng thời đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu và chuyển đổi số. Khi được hỗ trợ đúng nhu cầu và phát huy tốt lợi thế sẵn có, các sản phẩm OCOP sẽ có thêm điều kiện khẳng định vị thế trên thị trường, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân, góp phần thúc đẩy kinh tế nông thôn Hà Nội phát triển bền vững.