Nợ công Mỹ vượt 40 nghìn tỷ USD, sức ép tài khóa gia tăng

Con số 40 nghìn tỷ USD đánh dấu một cột mốc đáng lo đối với nền kinh tế lớn nhất thế giới. Theo báo cáo mới nhất của Bộ Tài chính Mỹ, tổng nợ công chưa thanh toán ngày 18-8 đạt 40,047 nghìn tỷ USD, gồm 32,266 nghìn tỷ USD trái phiếu kho bạc do công chúng nắm giữ và 7,782 nghìn tỷ USD nợ giữa các cơ quan chính phủ.

Quy mô nợ đã tăng hơn gấp đôi từ mức 19,95 nghìn tỷ USD khi Tổng thống Donald Trump bắt đầu nhiệm kỳ đầu tiên vào tháng 1-2017. Khoảng 1/3 mức tăng xuất hiện trong giai đoạn chính phủ vay mạnh để ứng phó đại dịch Covid-19. Phần còn lại phản ánh sự mất cân đối kéo dài giữa thu và chi ngân sách.

Riêng trong hai nhiệm kỳ của Tổng thống Trump, nợ công đã tăng 11,6 nghìn tỷ USD tính đến nay. Dưới nhiệm kỳ của cựu Tổng thống Joe Biden, con số tăng thêm là 8,4 nghìn tỷ USD, một phần do chi phí phục hồi sau đại dịch cùng đầu tư cơ sở hạ tầng và trợ cấp năng lượng sạch.

“Khoản nợ 40 nghìn tỷ USD không chỉ tồn tại trên sổ sách của chính phủ, nó ảnh hưởng đến toàn bộ nền kinh tế và tác động đến túi tiền của người dân bằng nhiều cách khác nhau,” Chủ tịch Ủy ban Ngân sách Liên bang có trách nhiệm, Maya MacGuineas, cảnh báo.

Tốc độ tích lũy nợ đang khiến cảnh báo trở nên cấp bách. Mỹ mất chưa đầy 5 tháng để đi từ 39 nghìn tỷ lên 40 nghìn tỷ USD. Trong chưa đầy 20 năm, tổng nợ đã tăng gấp bốn lần, trong khi phải tới năm 1981 nước Mỹ mới lần đầu chạm mốc 1 nghìn tỷ USD.

Áp lực bắt đầu hiện rõ trên thị trường tài chính. Nhà đầu tư nước ngoài hiện nắm gần 1/3 trái phiếu kho bạc Mỹ, nhưng nhu cầu đã giảm trong năm qua. Lợi suất trái phiếu dài hạn gần đây lên mức cao nhất trong gần hai thập kỷ khi giới đầu tư yêu cầu mức sinh lời cao hơn để hấp thụ lượng nợ khổng lồ.

Lợi suất tăng có thể kéo theo lãi suất vay mua nhà, ô tô và vốn kinh doanh tăng. Tổng thống Donald Trump bác bỏ lo ngại về biến động thị trường trái phiếu và tiếp tục kêu gọi hạ lãi suất. “Tôi hoàn toàn không nghĩ vậy. Tôi nghĩ chúng ta có một đất nước rất hùng mạnh”, ông nói khi được hỏi liệu người Mỹ có nên lo lắng.

Gánh nặng lớn hơn nằm ở cấu trúc ngân sách. Mỹ chi khoảng 7 nghìn tỷ USD mỗi năm, trong đó 60% dành cho các chương trình bắt buộc như An sinh xã hội, Medicare và Medicaid. Khoảng 1,1 nghìn tỷ USD khác được dùng để trả lãi nợ.

Trong năm tài chính 2025, tiền lãi lần đầu vượt ngân sách Lầu Năm Góc. Dự báo 10 tháng đầu năm tài chính 2026, chi phí lãi vay sẽ vượt Medicare, trở thành khoản chi lớn thứ hai của ngân sách liên bang, chỉ sau An sinh xã hội.

Mốc 40 nghìn tỷ USD vì thế không đơn thuần là một kỷ lục về nợ. Khi ngày càng nhiều ngân sách phải dành để trả lãi và chăm lo cho dân số già, dư địa dành cho đầu tư và ứng phó khủng hoảng bị thu hẹp. Nước Mỹ đang tiến gần thời điểm mà chi phí của những khoản vay trong quá khứ trở thành ràng buộc lớn đối với các lựa chọn kinh tế trong tương lai.

Tổng hợp