Những điểm hẹn mới bên dòng sông

Dọc sông Chicago (Mỹ), những bậc ngồi sát mặt nước, quán cà phê ngoài trời và khu vui chơi tạo nên không gian sinh hoạt sôi động giữa trung tâm thành phố. Trước đây, khu vực này chủ yếu phục vụ vận tải và hoạt động công nghiệp, trong khi đường sá cùng các công trình xây dựng khiến người dân khó tiếp cận dòng sông.

Để thay đổi tình trạng này, Chicago từng bước phát triển Chicago Riverwalk, tuyến đường dạo và không gian công cộng dọc bờ nam sông Chicago. Các giai đoạn mở rộng hoàn thành vào năm 2015 và 2016 đã kết nối những đoạn bờ sông trước đây bị chia cắt, hình thành tuyến đi bộ liên tục qua khu trung tâm.

Thay vì chỉ xây dựng một lối đi ven nước, công ty thiết kế cảnh quan và quy hoạch Sasaki phối hợp với công ty kiến trúc Ross Barney Architects chia Riverwalk thành sáu khu vực với những chức năng khác nhau. Tại River Theater, hệ thống bậc thang rộng nối đường phố phía trên với bờ sông, giúp người dân xuống sát mặt nước, đồng thời tạo chỗ ngồi nghỉ và ngắm cảnh. Trong khi đó, Marina Plaza có những bậc ngồi hướng ra dòng sông, kết hợp với nhà hàng và các khoảng nghỉ ngoài trời.

Dọc tuyến còn có khu vực chèo thuyền kayak, sân chơi với các vòi phun nước dành cho trẻ em và gia đình. Tại The Jetty, những cầu dẫn nhỏ vươn ra mặt nước, kết hợp với các khu vườn nổi để người dân quan sát, tìm hiểu hệ sinh thái sông.

Một điểm đáng chú ý trong thiết kế Riverwalk là cách tận dụng hạ tầng sẵn có để kết nối các không gian ven sông. Theo bà Gina Ford, Giám đốc thiết kế của Sasaki phụ trách dự án, các lối đi được bố trí bên dưới những cây cầu, cho phép người đi bộ di chuyển liên tục dọc bờ mà không phải quay lên đường phố. Nhờ đó, tuyến đường dạo dài khoảng 2 km có thể kết hợp nhiều hoạt động ẩm thực, nghệ thuật, giải trí và những khoảng xanh ngay sát dòng sông.

Tại Bordeaux (Pháp), quá trình cải tạo bờ sông Garonne lại gắn với việc chuyển đổi những khu vực từng phục vụ hoạt động cảng và buôn bán. Khi các bến cảng dần chuyển ra xa trung tâm, nhiều khoảng đất ven sông bị bỏ trống hoặc trở thành bãi đỗ xe, khiến người dân ít có cơ hội tiếp cận mặt nước.

Từ đầu những năm 2000, Bordeaux triển khai cải tạo bờ sông theo thiết kế của kiến trúc sư cảnh quan Michel Corajoud. Đến cuối thập niên này, khoảng 4,5 km bờ sông phía trung tâm lịch sử đã được chỉnh trang, hình thành các tuyến đi bộ, đường dành cho xe đạp, vườn cây và khu vực vui chơi, thể thao. Những khoảng xanh xen kẽ giữa quảng trường và không gian sinh hoạt ngoài trời cũng giúp kết nối các khu phố lịch sử với bờ Garonne.

Điểm nhấn nổi bật của khu vực là Miroir d’Eau, công trình gương nước rộng khoảng 3.450 m², nằm đối diện quảng trường lịch sử Place de la Bourse. Khánh thành năm 2006, công trình có lớp nước mỏng phủ trên mặt đá, phản chiếu những tòa nhà cổ kính xung quanh. Khi nước rút, hệ thống phun sương tạo nên một không gian vui chơi khác ngay trên quảng trường.

Vào những ngày nắng, trẻ em chạy chơi trên mặt nước nông, trong khi các gia đình và du khách dừng chân nghỉ ngơi, chụp ảnh hoặc ngắm cảnh. Theo Cơ quan Du lịch Bordeaux, Miroir d’Eau đã trở thành một trong những địa điểm gặp gỡ được yêu thích của người dân và du khách. Cùng với các tuyến đường dạo và khoảng xanh ven sông, công trình này góp phần làm thay đổi diện mạo khu vực bến cảng cũ, đưa các hoạt động vui chơi, thư giãn đến gần hơn với những công trình kiến trúc lịch sử.

Tại Brisbane (Australia), việc chuyển đổi không gian ven sông thành nơi sinh hoạt công cộng gắn với một quyết định quan trọng sau Triển lãm Thế giới Expo 1988. Khu vực South Bank, từng tập trung nhiều nhà kho, bến cảng và công trình công nghiệp, đã đón khoảng 18 triệu lượt khách trong sáu tháng diễn ra sự kiện.

Sau triển lãm, khu đất đứng trước khả năng được phát triển thành các dự án thương mại. Tuy nhiên, mong muốn giữ lại không gian sinh hoạt chung của người dân đã góp phần thúc đẩy chính quyền bang Queensland chuyển nơi đây thành công viên công cộng.

Năm 1992, South Bank Parklands chính thức mở cửa với diện tích khoảng 17 ha, trải dài bên bờ Nam sông Brisbane. Những khu đất từng phục vụ hoạt động cảng và công nghiệp được thay bằng vườn cây, bãi cỏ, lối đi bộ cùng các khu vui chơi và nghỉ ngơi ngoài trời.

Một trong những điểm thu hút nổi bật là Streets Beach, bãi tắm nhân tạo nằm ngay trong công viên. Với bãi cát, hồ nước và cây xanh, nơi đây cho phép người dân bơi lội, vui chơi và thư giãn mà không cần di chuyển ra bờ biển. Từ bãi tắm, người dân có thể nhìn sang những tòa nhà cao tầng ở trung tâm Brisbane bên kia sông.

Dọc bờ nước, tuyến đường dạo Clem Jones Promenade kết nối các khu vực trong công viên, phục vụ nhu cầu đi bộ, chạy bộ và ngắm cảnh. Những bãi cỏ rộng là nơi các gia đình, nhóm bạn tụ họp, dã ngoại hoặc nghỉ ngơi ngoài trời. South Bank còn có quảng trường dành cho lễ hội, biểu diễn nghệ thuật và các chương trình cộng đồng, trong khi chợ Collective Markets họp vào cuối tuần với các gian hàng thủ công, thời trang, nghệ thuật và ẩm thực.

Sự kết hợp giữa công viên, bãi tắm, không gian văn hóa và các hoạt động thương mại đã tạo nên sức hút của khu vực South Bank. Theo số liệu của South Bank Corporation, khu vực này đón khoảng 14 triệu lượt khách mỗi năm. Từ những nhà kho và bến cảng cũ, South Bank đã trở thành địa điểm quen thuộc để người dân Brisbane vui chơi, gặp gỡ và tận hưởng không gian ven sông.