Nhật Bản và Ấn Độ nâng tầm đối tác chiến lược

Trong số 16 thỏa thuận hợp tác và tuyên bố được ký kết và công bố nhân dịp này, đáng chú ý nhất là thỏa thuận về việc tiến tới thiết lập cơ chế thanh toán trực tiếp giữa đồng yên của Nhật Bản và đồng rupi của Ấn Độ. Giới chính trị, kinh tế và dư luận đã liên tưởng ngay đến chuyện “phi đô la hóa”. Tương tự là đối với những thỏa thuận giữa hai bên liên quan đến an ninh kinh tế và an ninh năng lượng, an ninh hàng hải và bảo đảm chuỗi cung ứng, cũng như việc nâng cao vai trò chính trị an ninh cho cả hai bên ở khu vực Nam Á và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.

Những kết quả này đều cho thấy, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi đã thỏa thuận nâng tầm mối quan hệ Đối tác chiến lược giữa Nhật Bản và Ấn Độ nhằm hướng tới 3 mục tiêu chính.

Thứ nhất là dựa vào nhau để cùng vượt qua những thách thức chung và riêng về chính trị an ninh, kinh tế và thương mại hiện đặt ra cho Ấn Độ và Nhật Bản như: Bảo đảm an ninh năng lượng, nguồn cung đất hiếm và kim loại chiến lược; hợp tác phát triển và ứng dụng công nghệ cao và trí tuệ nhân tạo; bảo đảm an ninh hàng hải ở vùng Ấn Độ Dương và ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương. Nhờ vị trí địa lý và vị thế hiện nay là 2 trong số 5 nền kinh tế lớn nhất thế giới, Ấn Độ và Nhật Bản không chỉ là những “Đối tác chiến lược tự nhiên” của nhau, mà còn đã trở thành những đối tác chiến lược không thể thiếu của nhau trên các phương diện này.

Thứ hai, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi hiện phải ứng phó với những thách thức tương đồng từ phía Trung Quốc và Mỹ. Trước hết và nan giải nhất là thách thức an ninh từ Trung Quốc và thách thức kinh tế, thương mại từ Mỹ. Việc có nhiều lợi ích và thách thức tương đồng khiến hai nước lựa chọn tăng cường hợp tác như một cách tiếp cận và tư duy chính sách thiết thực nhất. Sự liên kết này giúp Ấn Độ và Nhật Bản gia tăng vị thế, đồng thời có thêm “đòn bẩy” trong xử lý quan hệ với Mỹ và Trung Quốc.

Thứ ba, hai bên còn theo đuổi chủ đích kiến tạo mối quan hệ Đối tác chiến lược giữa Ấn Độ và Nhật Bản trở thành một trục sức mạnh và ảnh hưởng mới ở khu vực Nam Á và khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Cách tiếp cận của họ ở đây có thể được nhìn nhận là: Trong lúc trật tự thế giới càng ngày càng bị phân mảnh, mức độ xung khắc giữa xu hướng hành động đơn phương và chủ nghĩa đa phương gia tăng, chính sách của mỗi quốc gia càng phải thực tế và thực dụng; đồng thời các quốc gia cần chủ động gây dựng mạng lưới an ninh bao quát và đa tầng để ngăn ngừa, kiềm chế và quản trị rủi ro trên nhiều phương diện.

Những mối quan ngại chung về diễn biến của thời thế và chính sách của các đối tác, cũng như những lợi ích thiết thực về kinh tế và thương mại, công nghệ và an ninh là điểm xuất phát đối với Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi cùng tạo nên một cấp độ liên kết mới giữa hai nước. Việc giúp nhau gia tăng thế và lực như vậy góp phần thiết thực vào việc củng cố tự chủ chiến lược của cả Ấn Độ và Nhật Bản.