Chuyến thăm Ấn Độ của Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae:Củng cố trụ cột chiến lược của khu vực

Theo Bộ Ngoại giao Nhật Bản, đây là chuyến công du đầu tiên của Thủ tướng Takaichi Sanae tới Ấn Độ kể từ khi trở thành người đứng đầu chính phủ nước này, phản ánh vị trí ngày càng quan trọng của New Delhi trong chính sách đối ngoại và chiến lược an ninh của Tokyo. Chuyến thăm diễn ra chưa đầy một năm sau chuyến công du Nhật Bản của Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi - thời điểm Tokyo cam kết nâng tổng đầu tư vào Ấn Độ lên hơn 61 tỷ USD trong thập niên tới. Quan hệ Nhật Bản - Ấn Độ cũng đã có bước phát triển nhanh chóng trong hơn một thập niên qua, từ đối tác kinh tế trở thành đối tác chiến lược toàn cầu đặc biệt.

Trong bối cảnh đó, lần gặp gỡ này giữa hai nhà lãnh đạo được kỳ vọng không chỉ củng cố những lĩnh vực hợp tác hiện có, mà còn mở ra những lĩnh vực hợp tác mới. Theo Bộ Ngoại giao Nhật Bản, chương trình nghị sự tập trung vào việc thúc đẩy “Tầm nhìn chung Nhật Bản - Ấn Độ cho thập niên tới”, đặc biệt trong các lĩnh vực tăng trưởng kinh tế, bao gồm cả năng lượng, chuỗi cung ứng chiến lược và đổi mới sáng tạo.

Một trong những nội dung đáng chú ý là khả năng hai nước thống nhất xây dựng cơ chế thanh toán trực tiếp bằng đồng yên và đồng rupee, cho phép các giao dịch thương mại và đầu tư được thực hiện mà không cần thông qua đồng USD. Theo đề xuất, các doanh nghiệp và tổ chức tài chính Nhật Bản được phép mở tài khoản tại các ngân hàng ở Ấn Độ, qua đó giúp các ngân hàng của hai nước thanh toán trực tiếp cho nhau. Đây sẽ là bước tiến quan trọng giúp giảm chi phí chuyển đổi ngoại tệ, hạn chế rủi ro tỷ giá và tạo thuận lợi hơn cho các hoạt động đầu tư. Đối với Ấn Độ, cơ chế này còn có ý nghĩa trong bối cảnh nước này đang chịu áp lực về dự trữ ngoại hối sau khi giá dầu tăng mạnh do căng thẳng tại Trung Đông.

Về phần mình, Nhật Bản kỳ vọng, hệ thống thanh toán mới sẽ thúc đẩy doanh nghiệp nước này mở rộng đầu tư vào Ấn Độ. Điều này là hợp lý, vì Nhật Bản là một trong những đối tác chiến lược hàng đầu của Ấn Độ, song dòng vốn đầu tư từ Nhật Bản vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của thị trường hơn 1,4 tỷ dân. Điều đó đồng nghĩa với việc dư địa hợp tác giữa Tokyo và New Delhi vẫn còn rất lớn, đặc biệt khi Chính phủ Ấn Độ đang thúc đẩy chương trình “Make in India” nhằm thu hút các chuỗi sản xuất toàn cầu.

An ninh năng lượng cũng sẽ là chủ đề đáng chú ý. Theo các nguồn tin, hai bên dự kiến thống nhất hỗ trợ dự án sản xuất hydro và amoniac xanh trị giá khoảng 3 tỷ USD giữa Tập đoàn IHI của Nhật Bản và ACME Group của Ấn Độ. Dự án được kỳ vọng sẽ sản xuất khoảng 400.000 tấn amoniac mỗi năm tại Ấn Độ. Trước mắt phục vụ nhu cầu của các doanh nghiệp Nhật Bản như Sumitomo Chemical và Mitsubishi Gas Chemical, đồng thời hướng tới cung cấp cho thị trường Ấn Độ khi công suất được mở rộng.

Ngoài ra, chuyến thăm lần này còn mang ý nghĩa chiến lược trong bối cảnh Nhật Bản và Ấn Độ đều coi việc xây dựng chuỗi cung ứng có khả năng chống chịu cao là ưu tiên hàng đầu. Hai nước đang mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực bán dẫn, khoáng sản quan trọng, công nghệ cao và an ninh kinh tế nhằm giảm thiểu tác động từ những biến động địa chính trị cũng như hạn chế sự phụ thuộc vào các nguồn cung đơn lẻ. Điều này cũng được kỳ vọng sẽ góp phần củng cố trật tự khu vực cởi mở, ổn định và dựa trên luật lệ quốc tế.

Nhìn chung, với hàng loạt sáng kiến đang được thúc đẩy, chuyến thăm của Thủ tướng Takaichi Sanae chắc chắn sẽ tạo thêm động lực mới cho quan hệ Nhật Bản - Ấn Độ, qua đó không chỉ gia tăng lợi ích song phương mà còn đóng góp tích cực vào sự ổn định và tăng trưởng của toàn khu vực trong giai đoạn nhiều biến động hiện nay.