Nghiên cứu xây dựng Quỹ chuyển đổi số trong giáo dục đại học

AI mở ra nhiều cơ hội cho giáo dục

Phát biểu khai mạc tại buổi toạ đàm, Quyền Tổng Biên tập Báo Sài Gòn Giải Phóng Nguyễn Khắc Văn cho biết, Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22-8-2025 của Bộ Chính trị xác định một trong những nhiệm vụ đột phá chiến lược là: “Chuyển đổi số toàn diện, phổ cập và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, trí tuệ nhân tạo trong giáo dục, đào tạo”. Mệnh lệnh từ thực tiễn này đòi hỏi ngành Giáo dục Việt Nam phải chủ động thích ứng, đổi mới tư duy, mô hình và phương pháp để bắt kịp, tiến cùng và có thể vượt lên trong xu thế phát triển toàn cầu.

Theo ông Nguyễn Khắc Văn, cần tận dụng những cơ hội mới mà AI mang lại cho ngành Giáo dục như: Tăng khả năng tiếp cận tri thức, thu hẹp khoảng cách vùng miền, nâng cao bình đẳng trong học tập; thúc đẩy giáo dục cá nhân hóa, giúp mỗi học sinh phát huy tối đa tiềm năng của bản thân; khơi dậy tinh thần sáng tạo, nâng cao năng lực tự học, tự nghiên cứu của người học và đổi mới phương pháp giảng dạy của người thầy.

Tuy nhiên, AI cũng đặt ra nhiều thách thức như: An toàn dữ liệu, đạo đức học thuật, năng lực số của giáo viên, đến nguy cơ phụ thuộc công nghệ, chênh lệch hạ tầng giữa các vùng miền... Làm thế nào để AI phục vụ con người, chứ không thay thế con người, để công nghệ thực sự thúc đẩy công bằng, nhân văn trong giáo dục là đích hướng tới.

Hiệu trưởng Trường Tiểu học Nguyễn Bỉnh Khiêm (phường Sài Gòn) Đỗ Ngọc Chi cho biết, trường là một trong những cơ sở đầu tiên tại thành phố Hồ Chí Minh đã đầu tư công trình “Phòng Kỹ năng số – Digital Skill Classroom”, trang bị nhiều thiết bị, tiện ích hiện đại để đào tạo về an toàn mạng và nguyên tắc công dân số cho học sinh. “Không gian ấy không chỉ là phòng học công nghệ, mà còn là một môi trường giáo dục giá trị sống trong thời đại số - nơi học sinh học cách làm chủ công nghệ, chứ không bị công nghệ chi phối”, cô Đỗ Ngọc Chi nói.

Chia sẻ tại buổi toạ đàm, TS Lê Thị Mai Hoa, Phó Vụ trưởng, Vụ Giáo dục Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đưa ra các khuyến nghị về xây dựng chương trình hiểu biết về trí tuệ nhân tạo quốc gia “AI Literacy quốc gia” dành cho học sinh và giáo viên ở các cấp học từ Tiểu học, THCS, THPT; đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ giáo viên về kỹ năng số và đạo đức sử dụng AI; xây dựng khung quy định về đạo đức học thuật và sử dụng AI trong nghiên cứu, giảng dạy…

Khắc phục tồn tại, chủ động phát triển

Tham gia ý kiến, PGS-TS Nguyễn Xuân Hoàn, Hiệu trưởng Trường Đại học Công Thương thành phố Hồ Chí Minh thông tin, hiện nay, nhà trường đang đầu tư chuyển đổi số toàn diện hoạt động, với mức đầu tư khoảng 15-20 tỷ đồng cho hạ tầng công nghệ, đào tạo, quản lý.

Tuy nhiên, hệ thống phần mềm hiện hữu còn nhiều hạn chế như: Thường xuyên gặp lỗi kỹ thuật, dữ liệu không đồng bộ giữa các phân hệ gây ra sai lệch số liệu, ảnh hưởng lớn đến công tác thống kê, báo cáo và ra quyết định quản trị… Ngay cả phần mềm của Bộ GD-ĐT trong quản lý, thống kê cũng chưa đáp ứng được nhu cầu của các trường trong công tác tuyển sinh, thống kê, quản lý văn bằng, chứng chỉ...

“Bộ KH-CN, Bộ GD-ĐT cần nghiên cứu, phối hợp xây dựng một hệ thống phần mềm dùng chung để các trường sử dụng đồng bộ, tránh việc triển khai ứng dụng AI mỗi trường mỗi cách”, PGS-TS Nguyễn Xuân Hoàn đề xuất.

Tại buổi tọa đàm, các chuyên gia, nhà khoa học đã có các tham luận về “Dạy và học AI trong trường phổ thông Việt Nam”; “Mô hình Nhà trường - Doanh nghiệp - Trí tuệ nhân tạo”…

Phát biểu kết luận tại buổi toạ đàm, Đồng chí Huỳnh Thành Đạt, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đề nghị, Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Khoa học và Công nghệ sớm tham mưu Chính phủ ban hành các văn bản hướng dẫn triển khai Chiến lược AI trong giáo dục; đặc biệt là khung đạo đức AI trong trường học và chương trình, tài liệu AI cho cấp phổ thông.

Ông Huỳnh Thành Đạt cũng đề xuất Chính phủ và các bộ, ngành nghiên cứu xây dựng Quỹ chuyển đổi số trong giáo dục đại học – một quỹ đầu tư chiến lược, có cơ chế, chính sách đột phá để thu hút nguồn lực xã hội hóa, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào hạ tầng số và các giải pháp AI trong giáo dục.

"Cùng với đó, các cơ sở giáo dục cần đào tạo chủ động, tiên phong trong đổi mới, học hỏi các mô hình thành công thay vì bị động phụ thuộc vào các giải pháp bên ngoài. Cộng đồng các doanh nghiệp cần thay đổi tư duy, chuyển từ vai trò là “người sử dụng lao động” thụ động sang vị thế là “người đồng kiến tạo” ra nguồn nhân lực mới phục vụ các mục tiêu phát triển…", ông Huỳnh Thành Đạt nói.