Ngành Nông nghiệp chủ động nguồn cung, tạo đà tăng trưởng cuối năm

Tuy nhiên, áp lực từ chi phí đầu vào, biến động giá nông sản và nguy cơ thiếu hụt nguồn cung một số mặt hàng vào cuối năm đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về điều hành sản xuất, tổ chức lại thị trường và nâng cao hiệu quả liên kết chuỗi…

Sản xuất duy trì đà tăng, nguồn cung chịu nhiều sức ép

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tháng 10-2026, sản xuất nông, lâm nghiệp và thủy sản diễn ra trong điều kiện thời tiết thuận lợi hơn so với những năm trước. Tại các địa phương, nông dân tập trung thu hoạch lúa mùa, gieo cấy vụ Thu Đông, đồng thời làm đất chuẩn bị gieo trồng cây vụ Đông 2026-2027.

Đến cuối tháng 10-2026, diện tích lúa thu hoạch đạt 955,2 nghìn ha (trên diện tích gieo cấy 1,37 triệu ha), tăng 2,9%; sản lượng thu hoạch đạt 5,09 triệu tấn, tăng tương ứng 2,9%.

Đối với lúa Thu Đông, diện tích gieo cấy ước đạt 696,3 nghìn ha, giảm 9,1%; diện tích thu hoạch đạt 131,2 nghìn ha, giảm 56,7%. Tính chung 10 tháng, cả nước gieo cấy khoảng 6,9 triệu ha lúa, bằng 96,4% cùng kỳ năm trước. Diện tích đã thu hoạch đạt 5,8 triệu ha, sản lượng ước gần 37 triệu tấn, bằng 98% cùng kỳ; năng suất bình quân đạt 63,3 tạ/ha, tăng 1,2%. Kết quả này cho thấy năng suất tiếp tục được cải thiện, góp phần bù đắp một phần diện tích gieo cấy giảm.

Theo Phó Cục trưởng Cục Chăn nuôi và thú y (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) Phạm Kim Đăng, chăn nuôi lợn và gia cầm tăng trưởng nhờ người dân khôi phục sản xuất, đẩy mạnh tái đàn và chủ động mở rộng quy mô.

Đến cuối tháng 10, tổng đàn lợn cả nước tăng 5,2%, đàn gia cầm tăng 3,5% so với cùng kỳ năm trước. Một số địa phương có đàn lợn tăng mạnh như Cao Bằng tăng 35%, Quảng Ngãi tăng 15,5%, Gia Lai tăng 12%, Thanh Hóa tăng 11,8%. Đàn gia cầm tại Cần Thơ tăng 10,8%, Tuyên Quang tăng 10,6%, Lâm Đồng tăng 9,1%.

Ở lĩnh vực thủy sản, tổng sản lượng 10 tháng ước đạt 8,85 triệu tấn, tăng 4% so với cùng kỳ. Trong đó, sản lượng khai thác đạt 3,33 triệu tấn, tăng 0,9%; sản lượng nuôi trồng đạt 5,52 triệu tấn, tăng 5,9%. Nuôi cá tra và tôm nước lợ tiếp tục duy trì đà tăng, tạo nguồn nguyên liệu cho các cơ sở chế biến xuất khẩu.

Ở góc độ địa phương, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Tạ Văn Tường cho biết, trong 10 tháng năm 2026 sản xuất nông nghiệp trên địa bàn thành phố cơ bản ổn định, kiểm soát được dịch bệnh trên cây trồng vật nuôi.

Đến nay, tổng số đàn lợn ước tính có 1.243 triệu con; đàn gia cầm 38,4 triệu con, tăng 0,6% (đàn gà 29,1 triệu con, tăng 0,5%). Diện tích gieo trồng cây rau màu vụ Đông 20.041,7ha đạt 70,5% so với kế hoạch...

Hiện nay, ngành Nông nghiệp Hà Nội đang phối hợp với các địa phương hướng dẫn nông dân sản xuất theo hướng an toàn, phòng, chống dịch bệnh trên đàn gia súc, gia cầm bảo đảm nguồn cung thực phẩm cho thị trường cuối năm.

Những kết quả trên cho thấy sản xuất nông nghiệp tiếp tục duy trì khả năng phục hồi và thích ứng. Tuy nhiên, đằng sau mức tăng trưởng chung vẫn còn những vấn đề cần quan tâm, nhất là sự mất cân đối cung cầu ở một số mặt hàng và hiệu quả sản xuất chưa tương xứng với chi phí đầu tư.

Ước tính, chi phí phân bón, thức ăn chăn nuôi, nhiên liệu, vận tải, bảo quản và lãi vay tiếp tục là gánh nặng đối với nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp. Trong khi đó, hạ tầng kho bãi, bảo quản sau thu hoạch và logistics chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu, khiến chi phí lưu thông tăng, làm giảm sức cạnh tranh của nông sản…

Tổ chức lại sản xuất gắn với hợp đồng tiêu thụ

Trước những khó khăn trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường xác định tiếp tục kiên định mục tiêu tăng trưởng toàn ngành năm 2026 đạt khoảng 4%, đồng thời phấn đấu đưa kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thủy sản lên khoảng 74,2 tỷ USD. Theo đó, các lĩnh vực nông nghiệp, lâm nghiệp và thủy sản cần phát huy lợi thế, trong đó chú trọng duy trì đà tăng của chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản và sản xuất lâm nghiệp.

Về vấn đề này, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng cho biết, từ nay đến cuối năm Bộ sẽ phối hợp với các bộ ngành, theo dõi sát diễn biến thị trường, giá cả từng ngành hàng, vùng sản xuất và chuỗi tiêu thụ. Tương tự, các địa phương cập nhật sản lượng, tồn kho, đơn hàng, chi phí đầu vào, vận tải và tình hình thông quan; xây dựng phương án cân đối cung cầu trước mỗi vụ thu hoạch lớn, kịp thời cảnh báo nguy cơ dư cung, giảm giá hoặc ùn tắc tiêu thụ, từng bước chuyển sang sản xuất theo nhu cầu thị trường.

Bên cạnh đó, Bộ cùng các địa phương tổ chức lại sản xuất gắn với hợp đồng tiêu thụ, hạn chế tình trạng phát triển tự phát, chạy theo phong trào. Các địa phương hướng dẫn cơ cấu mùa vụ, quy mô sản xuất và tiêu chuẩn chất lượng căn cứ vào tín hiệu thị trường, đơn hàng và năng lực chế biến. Các chuỗi liên kết giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp thu mua, chế biến và phân phối tiếp tục được củng cố, bảo đảm chia sẻ thông tin và phân chia lợi ích hợp lý.

Đối với từng ngành hàng, giải pháp được triển khai theo hướng phù hợp với đặc thù sản xuất. Trong chăn nuôi, hướng dẫn tái đàn theo nhu cầu thị trường, tăng cường kết nối với hệ thống bán lẻ, bếp ăn tập thể và cơ sở chế biến.

Với lúa gạo, đẩy mạnh thu mua theo hợp đồng, phát triển sản phẩm gạo chất lượng cao. Đối với sầu riêng, rau quả, tổ chức sản xuất rải vụ, kiểm soát chất lượng ngay từ vùng trồng, hạn chế tình trạng thu hoạch tập trung gây áp lực tiêu thụ.

Trong lĩnh vực thủy sản, chú trọng nâng cao chất lượng nguyên liệu, tăng cường truy xuất nguồn gốc, chủ động xử lý các vấn đề phòng vệ thương mại và thực hiện nghiêm các quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU).

Với các ngành hàng cà phê, gỗ, cao su, hoàn thiện dữ liệu nguồn gốc, hồ sơ đáp ứng quy định của thị trường nhập khẩu, nhất là quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR).

Về lâu dài, các địa phương chú trọng nghiên cứu, chọn tạo và làm chủ nguồn giống chất lượng cao, nhất là giống lợn, tôm, cá; nâng cao năng suất, chất lượng và khả năng chống chịu dịch bệnh, biến đổi khí hậu. Các chương trình nghiên cứu khoa học phải gắn với yêu cầu thực tiễn, tạo ra sản phẩm có khả năng ứng dụng và thương mại hóa, góp phần giảm chi phí sản xuất, nâng cao giá trị gia tăng.