Miến dong làng So: Giữ nghề truyền thống, vươn ra thị trường quốc tế

Đặc biệt, sản phẩm miến dong Dương Kiên được chứng nhận OCOP 5 sao, qua đó không chỉ tạo sinh kế cho người dân mà còn mở ra hướng phát triển bền vững cho làng nghề.

Các thế hệ bền bỉ giữ nghề

Người dân làng So (xã Hưng Đạo) không nhớ rõ nghề làm miến có từ bao giờ, chỉ biết đây là nghề truyền thống do ông cha để lại. Theo các cụ trong làng, tên gọi miến làng So gắn liền với đình So – một trong những ngôi đình cổ kính nổi tiếng của địa phương.

Cùng với cảnh quan làng quê được bao quanh bởi những ngọn núi xanh và nguồn nước giếng trong, ngọt, nghề làm miến đã tạo nên nét đặc trưng riêng của vùng đất này.

Trong số những gia đình gắn bó lâu đời với nghề, ông Dương Đình Kiên Giám đốc Công ty TNHH Sản xuất, Thương mại và Xuất nhập khẩu Dương Kiên (xã Hưng Đạo) là điển hình với bốn thế hệ nối tiếp nhau làm miến dong. Từ đời cụ, đời ông đến cha và nay là ông Khôi, nghề không chỉ được truyền lại bằng kỹ thuật mà còn bằng tình yêu, trách nhiệm với sản phẩm quê hương. Hiện, công ty tiếp tục truyền nghề cho thế hệ sau, với mong muốn gìn giữ tinh hoa truyền thống, đồng thời đưa sản phẩm vươn xa trên thị trường.

Theo ông Dương Đình Khôi, với mong muốn có sợi miến ngon trước hết phải lựa chọn nguyên liệu sạch. Những củ dong riềng được tuyển chọn kỹ càng là nền tảng tạo nên chất lượng sản phẩm. Từ khâu xay bột, tráng bánh đến sấy khô, mỗi công đoạn đều được thực hiện cẩn trọng nhằm giữ hương vị tự nhiên, tạo nên sợi miến trong, dai và có vị ngọt thanh đặc trưng.

Đáng chú ý, miến dong Dương Kiên không sử dụng phụ gia, phẩm màu hay chất tẩy trắng theo quy trình sản xuất được giới thiệu. Việc chú trọng nguyên liệu và kiểm soát từng công đoạn không chỉ góp phần giữ hương vị truyền thống mà còn đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng về chất lượng và an toàn thực phẩm.

Tuy nhiên, giữ nghề không có nghĩa là chỉ dựa vào phương thức sản xuất cũ. Cơ sở đã đầu tư dây chuyền sản xuất khép kín, hệ thống sấy sử dụng năng lượng sạch nhằm nâng cao năng suất, bảo đảm vệ sinh và duy trì chất lượng đồng đều.

Công nghệ giúp giảm bớt sức lao động, cải thiện điều kiện sản xuất, nhưng theo ông Khôi, máy móc chỉ đóng vai trò hỗ trợ. Kinh nghiệm, sự tỉ mỉ và tâm huyết của người thợ vẫn là những yếu tố quan trọng tạo nên chất lượng sợi miến.

Sự kết hợp giữa kinh nghiệm truyền thống và công nghệ hiện đại đã giúp miến dong Dương Kiên từng bước nâng cao chất lượng, đáp ứng yêu cầu của thị trường. Sản phẩm được chứng nhận OCOP 5 sao, trở thành động lực để cơ sở tiếp tục đầu tư, hoàn thiện quy trình sản xuất và mở rộng kênh tiêu thụ.

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế cho gia đình sản xuất, nghề làm miến còn góp phần giải quyết việc làm tại địa phương, nhất là đối với lao động trong thời gian nông nhàn. Cơ sở miến dong Dương Kiên hiện tạo việc làm cho khoảng 35-40 lao động, góp phần tăng thu nhập và duy trì sinh kế cho người dân.

Nâng tầm sản phẩm, mở rộng thị trường

Từ một sản phẩm gắn bó với đời sống người dân địa phương, miến dong làng So đang từng bước khẳng định vị thế trên thị trường. Sản phẩm đã có mặt tại một số hệ thống siêu thị, cửa hàng đặc sản và tiếp cận các thị trường nước ngoài như Hàn Quốc, Nhật Bản và Đài Loan (Trung Quốc). Đây là cơ hội để đặc sản truyền thống đến gần hơn với người tiêu dùng quốc tế, đồng thời đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng, quy cách đóng gói, truy xuất nguồn gốc và khả năng cung ứng ổn định.

Theo ông Nguyễn Đức Phương, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hưng Đạo, miến dong làng So đã được đăng ký đầy đủ mã số, mã vạch, thương hiệu, nhãn hiệu. Sản phẩm bảo đảm các quy định về an toàn thực phẩm và công bố chất lượng sản phẩm trên toàn quốc. Đây là cơ sở quan trọng để người tiêu dùng yên tâm, tin tưởng lựa chọn. Phát triển nghề làm miến không chỉ góp phần gìn giữ các giá trị văn hóa truyền thống mà còn nâng cao hiệu quả kinh tế so với sản xuất nông nghiệp đơn thuần.

Nghề miến đã và đang tạo việc làm ổn định, nâng cao thu nhập cho nhiều lao động tại địa phương. Trong bối cảnh thị trường ngày càng mở rộng, việc nâng cao chất lượng, xây dựng thương hiệu và phát triển kênh phân phối có ý nghĩa quan trọng đối với sức cạnh tranh của sản phẩm.

Để hỗ trợ các cơ sở sản xuất và quảng bá đặc sản địa phương, xã Hưng Đạo đang định hướng xây dựng Trung tâm giới thiệu, quảng bá và bán các sản phẩm làng nghề, sản phẩm OCOP.

Theo kế hoạch, trung tâm có quy mô khoảng 400-500m², tập trung trưng bày những sản phẩm tiêu biểu, trong đó có các sản phẩm OCOP đã được công nhận. Khi đi vào hoạt động, đây sẽ là địa chỉ để người dân, du khách và đối tác tìm hiểu, lựa chọn sản phẩm, đồng thời tạo thêm kênh kết nối giữa cơ sở sản xuất với thị trường.

Dù đã có những bước tiến đáng ghi nhận, hành trình phát triển miến dong làng So vẫn còn nhiều yêu cầu cần giải quyết. Đó là bảo đảm nguồn nguyên liệu ổn định, đầu tư mặt bằng và công nghệ sản xuất, duy trì chất lượng đồng đều, mở rộng thị trường tiêu thụ và quan trọng hơn cả là thu hút thế hệ trẻ tiếp nối nghề truyền thống. Khi thị trường trong nước và quốc tế ngày càng đòi hỏi cao về tiêu chuẩn sản phẩm, việc duy trì phương thức sản xuất an toàn, minh bạch thông tin và nâng cao năng lực quản trị sẽ quyết định khả năng phát triển lâu dài của làng nghề.

Với người dân làng So việc giữ nghề không đơn thuần là duy trì một phương thức sản xuất mà còn là gìn giữ ký ức, kinh nghiệm và bản sắc quê hương. Từ những củ dong riềng bình dị, qua bàn tay người thợ và sự hỗ trợ của công nghệ, từng sợi miến mang theo câu chuyện về sự bền bỉ của bốn thế hệ làm nghề.

Chứng nhận sản phẩm miến dong đạt OCOP là sự ghi nhận cho chất lượng sản phẩm, nhưng để thương hiệu miến dong làng So phát triển bền vững, cần sự đồng hành của người sản xuất, chính quyền địa phương và các đơn vị phân phối. Khi nghề truyền thống được gìn giữ bằng chất lượng, đổi mới bằng công nghệ và mở rộng bằng liên kết thị trường, những giá trị của làng nghề sẽ có thêm cơ hội được phát huy trong đời sống hiện đại.

Bài viết có sự phối hợp của Văn phòng Điều phối Chương trình xây dựng nông thôn mới thành phố Hà Nội.