Mạ khay, cấy máy - hướng đi tất yếu của sản xuất hiện đại

Hiệu quả từ những cánh đồng cấy máy

Vụ mùa năm 2026, xã Đại Xuyên triển khai mô hình ứng dụng mạ khay, cấy máy quy mô 60ha với 451 hộ dân tham gia. Mô hình do Trung tâm Khuyến nông Hà Nội hỗ trợ Hợp tác xã Nông nghiệp Phú Xuân Khai Thái (xã Đại Xuyên) thực hiện.

Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Phú Xuân Khai Thái Nguyễn Phú Toản cho biết, khu vực sản xuất được tổ chức theo hướng gọn vùng, gọn thửa; hệ thống giao thông nội đồng tạo điều kiện thuận lợi cho máy móc hoạt động, đồng thời đáp ứng yêu cầu tưới, tiêu và phục vụ công tác theo dõi, đánh giá hiệu quả mô hình. Qua kiểm tra thực tế trên đồng ruộng, mô hình được đánh giá bảo đảm tiến độ, đúng kế hoạch. Hiện, lúa sinh trưởng tốt và đang trong giai đoạn đẻ nhánh.

Trước đó, vụ xuân năm 2026, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội triển khai mô hình ứng dụng mạ khay, cấy máy trong sản xuất lúa quy mô tập trung tại xã Đa Phúc. Mô hình có diện tích 50ha với sự tham gia của 235 hộ dân là thành viên Hợp tác xã Nông nghiệp Thanh Mai. Giống lúa được lựa chọn là HD11, có khả năng thích nghi tốt, năng suất ổn định và phù hợp với điều kiện canh tác tại địa phương.

Theo Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Thanh Mai Nguyễn Quý Uẩn đánh giá, trên cùng một giống lúa, cấy bằng máy cho năng suất cao hơn từ 6 tạ đến 7,5 tạ/ha, tương đương tăng 11-13% so với cấy tay. Hiệu quả kinh tế cũng cao hơn 10-11 triệu đồng/ha/vụ. Không chỉ nâng cao năng suất, phương thức cấy máy còn góp phần giải quyết tình trạng thiếu lao động trong thời điểm chính vụ, khi nhu cầu thuê nhân công tăng cao và chi phí cấy tay ngày càng lớn. Vụ mùa năm 2026, Hợp tác xã Nông nghiệp Thanh Mai tiếp tục triển khai mô hình mạ khay, cấy máy với diện tích 35ha, hiện lúa sinh trưởng và phát triển tốt.

Theo Trung tâm Khuyến nông Hà Nội, việc mở rộng các mô hình mạ khay, cấy máy trong vụ mùa năm 2026 nhằm tạo cơ sở thực tiễn để tiếp tục nhân rộng tại các vùng sản xuất tập trung. Đây cũng là giải pháp góp phần phát huy vai trò của các hợp tác xã trong cung cấp dịch vụ nông nghiệp, từng bước đưa cơ giới hóa vào các khâu sản xuất một cách đồng bộ.

Hướng tới cơ giới hóa đồng bộ, nâng cao giá trị hạt gạo

Thành phố Hà Nội hiện có diện tích gieo trồng lúa hằng năm khoảng 150.000ha. Cơ giới hóa trong sản xuất lúa đạt kết quả tích cực, trong đó khâu làm đất được cơ giới hóa gần 100% diện tích, khâu thu hoạch đạt trên 90%. Tuy nhiên, tỷ lệ cơ giới hóa ở khâu gieo cấy, tính đến năm 2025, mới đạt khoảng 15%. Nguyên nhân là tập quán sản xuất của người dân chưa thay đổi hoàn toàn.

Bên cạnh đó, chi phí sản xuất mạ khay cũng là vấn đề cần quan tâm. Hiện nay, phần lớn các cơ sở vẫn phải mua giá thể, chưa chủ động được nguồn nguyên liệu, dẫn tới chi phí sản xuất mạ còn cao. Đội ngũ cán bộ kỹ thuật tại cơ sở còn thiếu; các cơ sở dịch vụ sửa chữa, bảo dưỡng máy móc nông nghiệp tại nhiều địa phương chưa được hình thành đầy đủ, gây khó khăn khi thiết bị gặp sự cố trong thời vụ…

Để cơ giới hóa trong sản xuất nông nghiệp đạt hiệu quả bền vững, Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Kinh doanh chế biến Bảo Minh (phường Định Công) Bùi Thị Hạnh Hiếu cho rằng, các địa phương cần tổ chức lại sản xuất theo hướng đồng bộ từ khâu gieo trồng đến thu hoạch và tiêu thụ sản phẩm. Các hợp tác xã cần tiếp tục phát huy vai trò là cầu nối giữa nông dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý, từ tổ chức sản xuất đến cung ứng dịch vụ máy móc và tìm kiếm đầu ra cho sản phẩm.

Với mục tiêu giải phóng sức lao động, hạ giá thành sản phẩm và nâng cao hiệu quả sản xuất, Hà Nội tiếp tục triển khai các giải pháp thúc đẩy cơ giới hóa trong nông nghiệp. Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Mạnh Phương, thành phố tiếp tục nhân rộng các mô hình cơ giới hóa hiệu quả, phù hợp điều kiện sản xuất thực tế. Cùng với đó, ngành Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với các đơn vị liên quan thẩm định, giải ngân nguồn vốn từ Quỹ Khuyến nông thành phố, hỗ trợ người dân và các tổ chức sản xuất tiếp cận vốn vay để đầu tư máy móc, thiết bị.

Việc nâng cao trình độ cho người trực tiếp sử dụng thiết bị là yếu tố quan trọng để máy móc được khai thác hiệu quả, hạn chế hư hỏng, giảm chi phí sản xuất. Về lâu dài, cơ giới hóa cần được gắn với ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong nông nghiệp. Việc đưa các thiết bị thông minh, phần mềm hỗ trợ quản lý và công nghệ điều khiển vào sản xuất có thể giúp nâng cao độ chính xác, tiết kiệm vật tư và nâng cao hiệu quả sử dụng máy móc.

Tiếp tục tháo gỡ những nút thắt ở khâu gieo cấy, nhân rộng mô hình mạ khay, cấy máy hiệu quả, đưa cơ giới hóa tiến gần mục tiêu đồng bộ chuỗi sản xuất lúa đang là yếu tố quan trọng để Hà Nội phát triển nền nông nghiệp hiện đại, bền vững, nâng cao thu nhập cho nông dân và từng bước nâng tầm giá trị hạt gạo Thủ đô.