Luật Thủ đô tạo cơ chế để Hà Nội mở rộng không gian phát triển đô thị

Tạo cơ sở huy động nguồn lực đầu tư

Thực hiện điểm b, c, d khoản 3 Điều 11 và điểm a, b khoản 1 Điều 13 Luật Thủ đô năm 2026, HĐND thành phố Hà Nội đã ban hành Nghị quyết số 62/2026/NQ-HĐND, quy định chính sách ưu đãi, hỗ trợ, khuyến khích đầu tư, phát triển và khai thác không gian ngầm, không gian tầm thấp trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Nghị quyết đã quy định phân tầng không gian ngầm theo chiều sâu để quản lý, khai thác, sử dụng và xác định phạm vi khai thác gắn với nghĩa vụ tài chính tương ứng; xác định giới hạn độ sâu 15m làm căn cứ phân cấp quản lý, xác định nghĩa vụ tài chính, đồng thời bảo đảm thống nhất với Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm tại Quyết định số 2512/QĐ-UBND ngày 13-5-2026.

Đồng thời thiết lập cơ chế chính sách tổng thể về đầu tư, quản lý, khai thác, sử dụng, tài chính, dữ liệu và bảo trì công trình ngầm; không chỉ dừng ở danh mục công trình ngầm khuyến khích đầu tư.

Đáng quan tâm là các cơ chế ưu đãi riêng đối với công trình ngầm và bãi đỗ xe ngầm; cho phép khai thác một phần diện tích sàn để bố trí dịch vụ hỗ trợ, dịch vụ thương mại theo tỷ lệ cụ thể, nhằm nâng cao hiệu quả đầu tư, tạo nguồn thu bù đắp chi phí xây dựng, vận hành và bảo trì công trình. Tỷ lệ 40%-45% được xác định trên cơ sở kế thừa chính sách tại Nghị quyết số 07/2019/NQ-HĐND, đồng thời khắc phục thực tiễn mức 30% chưa đủ hấp dẫn để thu hút các dự án xã hội hóa.

Bên cạnh đó, HĐND thành phố quy định cơ chế hỗ trợ đầu tư đối với công trình ngầm, trong đó ngân sách hỗ trợ 100% chi phí bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với dự án đủ điều kiện; cho phép tách giải phóng mặt bằng thành dự án thành phần; áp dụng cơ chế làn xanh, một cửa liên thông đối với hồ sơ đầu tư xây dựng công trình ngầm.

Nghị quyết cũng quy định trách nhiệm số hóa, cập nhật, chia sẻ dữ liệu khảo sát, thiết kế, hoàn công, vận hành, bảo trì, quan trắc công trình ngầm vào hệ thống cơ sở dữ liệu không gian ngầm của thành phố, phục vụ quy hoạch, đầu tư xây dựng, quản lý hạ tầng kỹ thuật, chuyển đổi số và quản lý đô thị thông minh.

Cùng với đó, Nghị quyết quy định áp dụng cơ chế thử nghiệm có kiểm soát đối với hoạt động khai thác không gian tầm thấp, tàu bay không người lái, phương tiện bay khác và các dịch vụ kinh tế tầm thấp; phát triển hạ tầng kỹ thuật, hành lang hoạt động, vùng không gian thử nghiệm và hệ sinh thái phục vụ phát triển kinh tế tầm thấp.

Đồng thời quy định cơ chế quản lý, giám sát hoạt động trong không gian tầm thấp thông qua hệ thống dữ liệu số, kết nối và chia sẻ thông tin với cơ quan có thẩm quyền về quốc phòng, an ninh; quản lý, khai thác, sử dụng không gian tầm thấp theo quy hoạch, phân vùng và hành lang hoạt động được phê duyệt, bảo đảm thống nhất giữa quy hoạch phát triển đô thị, quốc phòng, an ninh và phát triển kinh tế - xã hội của Thủ đô…

Góp phần giảm áp lực sử dụng đất bề mặt

Thực tế hiện nay, cơ chế ưu đãi, hỗ trợ đối với công trình ngầm, bãi đỗ xe ngầm, cơ sở dữ liệu không gian ngầm và khai thác không gian tầm thấp chưa được quy định đầy đủ, đồng bộ.

Theo Sở Xây dựng Hà Nội, về cơ sở phân tầng, việc xác định mốc độ sâu 15m bảo đảm thống nhất với định hướng tổ chức không gian ngầm tại Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm được phê duyệt tại Quyết định số 2512/QĐ-UBND ngày 13/5/2026.

Về chính sách bãi đỗ xe ngầm, Nghị quyết số 07/2019/NQ-HĐND của HĐND thành phố đã cho phép dự án bãi đỗ xe ngầm đầu tư theo hình thức xã hội hóa được sử dụng tối đa 30% tổng diện tích sàn xây dựng thuộc khu vực ngầm để đầu tư khai thác dịch vụ thương mại, dịch vụ khác hỗ trợ cho bãi đỗ xe ngầm.

Tuy nhiên, qua thực tiễn triển khai, mức 30% chưa tạo được sức hấp dẫn đủ lớn để kêu gọi nhà đầu tư đối với bãi đỗ xe ngầm độc lập do suất đầu tư lớn, chi phí đào sâu, chống thấm, thông gió, phòng cháy, chữa cháy, vận hành, bảo trì và quản lý an toàn cao hơn nhiều so với bãi đỗ xe nổi hoặc bãi đỗ xe mặt bằng. Việc thiếu hụt bãi đỗ xe công cộng, nhất là khu vực đô thị trung tâm, cho thấy cần có chính sách mạnh hơn trên cơ sở có cơ chế kiểm soát.

Vì vậy, Nghị quyết số 62/2026/NQ-HĐND tạo cơ sở pháp lý để thành phố quản lý, khai thác không gian ngầm, không gian tầm thấp theo quy hoạch, phân vùng, hành lang hoạt động và điều kiện kỹ thuật; góp phần giảm áp lực sử dụng đất bề mặt, phát triển hạ tầng kỹ thuật, giao thông, bãi đỗ xe, logistics, đô thị thông minh và các mô hình kinh tế tầm thấp.

Từ đó, góp phần phát triển hệ thống bãi đỗ xe, hạ tầng kỹ thuật, giao thông công cộng, dịch vụ đô thị; đồng thời bảo đảm quốc phòng, an ninh, an toàn, môi trường, cảnh quan, di tích lịch sử - văn hóa và quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân.

Theo GS.TS Hoàng Văn Cường, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Kinh tế Việt Nam, đây là những cơ chế, chính sách mang tầm chiến lược. Nếu chính sách ưu đãi, hỗ trợ, khuyến khích đầu tư, phát triển và khai thác không gian ngầm, không gian tầm thấp được triển khai hiệu quả, sẽ mở ra dư địa lớn để bố trí các hoạt động thương mại, dịch vụ, giảm áp lực lên không gian mặt đất. Qua đó, Hà Nội có thêm không gian phát triển mới, hướng tới mô hình đô thị thông minh, hiện đại và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực không gian.